राक्षस्यः पितृकन्याश्च तथान्या लोकमातरः। वधूभिः सस्नुषाभिश्च सावित्री गन्तुमिच्छति
राक्षसी स्त्रिया, पितरांच्या कन्या आणि इतर लोकमाताही, वधू आणि सूनांसह, सर्वजणी सावित्रीसोबत जायला उत्सुक होत्या.
अदित्याद्यास्तथा सर्वा दक्षकन्यास्समागताः। ताभिः परिवृता साध्वी ब्रह्माणी कमलालया
सर्व आदित्या आणि दक्षकन्या एकत्र आल्या; त्यांच्यात वावरणारी, कमळात वसणारी सती ब्रह्माणी पुढे गेली.
काचिन्मोदकमादाय काचिच्छूर्पं वरानना। फलपूरितमादाय प्रयाता ब्रह्मणोंतिकम्
कोणी मोदक घेऊन, कोणी सुप घेतली, सुंदर चेहऱ्याची एखादी फळांनी भरलेली पात्र घेऊन, त्या सर्व ब्रह्माकडे निघाल्या.
आढकीः सह निष्पावा गृहीत्वान्यास्तथापरा। दाडिमानि विचित्राणि मातुलिंगानि शोभना
काहींनी भाजलेली कडधान्ये असलेली भांडी घेतली, काहींनी डाळिंबे आणि सुंदर माठुळिंबे घेतली.
करीराणि तथा चान्या गृहीत्वा कमलानि च। कौसुंभकं जीरकं च खर्जूरमपरा तथा
काहींनी करीर फळे आणि कमळे घेतली, तर काहींनी कुसुंभ, जिरे आणि खजूर घेतले.
उत्तमान्यपरादाय नालिकेराणि सर्वशः। द्राक्षयापूरितं काचित्पात्रंश्रृँगाटकंतथा
काहींनी उत्तम नारळ, द्राक्षांनी भरलेली भांडी आणि शृंगाटक फळही आणले.
कर्पूराणि विचित्राणि जंबूकानि शुभानि च। अक्षोटामलकान्गृह्य जम्बीराणि तथापरा
त्यांनी सुगंधी कर्पूर, शुभ जांभळे, अक्रोड, आवळा आणि काहींनी लिंबेही आणली.
बिल्वानि परिपक्वानि चिपिटानि वरानना। कार्पासतूलिकाश्चान्या वस्त्रं कौसुम्भकं तथा
काहींनी पिकलेली बेलफळे आणि चिपिटा आणली, सुंदर चेहऱ्याच्या काहींनी कापूस आणि कुसुंभाचे वस्त्रही आणले.
एवमाद्यानि चान्यानि कृत्वा शूर्पे वराननाः। सावित्र्यासहिताःसर्वाः संप्राप्ताःसहसाशुभाः
अशा प्रकारे सुपाच्या टोपल्यांनी इतरही अनेक कृती करून, सावित्रीसह सर्व शुभवदनी स्त्रिया अचानक तिथे पोहोचल्या.
सावित्रीमागतां दृष्ट्वा भीतस्तत्र पुरन्दरः। अधोमुखः स्थितोब्रह्मा किमेषा मांवदिष्यति
सावित्री तिथे आली हे पाहून इंद्र घाबरला; ब्रह्मा डोके खाली घालून उभा राहिला, 'ती आता मला काय म्हणेल?' असे त्याच्या मनात आले.
त्रपान्वितौ विष्णुरुद्रौ सर्वे चान्ये द्विजातयः। सभासदस्तथा भीतास्तथा चान्ये दिवौकसः
विष्णू आणि रुद्र लाजलेले होते, तसेच इतर सर्व द्विज, सभासद आणि देवताही घाबरलेल्या होत्या.
पुत्राःपौत्रा भागिनेया मातुला भ्रातरस्तथा। ऋभवो नाम ये देवा देवानामपि देवताः
मुलं, नातवंडं, भाचे, मामा, भाऊ आणि ऋभू नावाचे देव — जे देवतांमध्येही श्रेष्ठ मानले जातात —
वैलक्ष्येवस्थिताः सर्वे सावित्री किं वदिष्यति। ब्रह्मपार्श्वे स्थिता तत्र किंतु वै गोपकन्यका
सर्वजण तिथे संकोचून उभे होते, 'सावित्री काय बोलेल?' असे वाटत होते. ती ब्रह्माच्या बाजूला उभी होती, पण खरी तर ती गवळणच होती.
मौनीभूता तु शृण्वाना सर्वेषां वदतां गिरः। अद्ध्वर्युणा समाहूता नागता वरवर्णिनी
ती गप्प राहून सर्वांच्या बोलण्याकडे लक्ष देत होती; अध्वर्यूने बोलावले तरी, सुंदर वर्णाची ती स्त्री आली नाही.
शक्रेणान्याहृता-आभीरादत्ता सा विष्णुनास्वयम्। अनुमोदिताचरुद्रेणपित्राऽदत्तास्वयं तथा
इंद्राने आणलेली दुसरी एक आभीर मुलगी विष्णूला दिली गेली; रुद्राने मान्यता दिली आणि तिच्या वडिलांनीही तिला दिले.
कथं सा भविता यज्ञे समाप्तिं वा व्रजेत्कथम्। एवं चिंतयतां तेषां प्रविष्टा कमलालया
ती यज्ञात कशी सहभागी होईल, किंवा यज्ञ कसा पूर्ण होईल, असे सर्वजण विचार करत असताना, कमलातून जन्मलेला ब्रह्मा तिथे आला.
वृतो ब्रह्मासदस्यैस्तु ऋत्विग्भिर्दैवतैस्तथा। हूयंते चाग्नयस्तत्र ब्राह्मणैर्वैदपारगैः
ब्रह्मा सभासद, ऋत्विज आणि देवांनी वेढलेला होता; तिथे वेदपारंगत ब्राह्मण अग्नीमध्ये होम करत होते.
पत्नीशालास्थिता गोपी सैणश्रृँगा समेखला। क्षौमवस्त्रपरीधाना ध्यायंती परमं पदम्
पत्नीशाळेत ती गवळण मेंढ्यांच्या लोण्याचा कंबरपट्टा बांधून, सुती वस्त्र परिधान करून, मनात परमपदाचा ध्यान करत उभी होती.
पतिव्रता पतिप्राणा प्राधान्ये च निवेशिता। रूपान्विता विशालाक्षी तेजसा भास्करोपमा
ती पतीव्रता, पतीच तिचा प्राण, सर्वांत प्रमुख, सुंदर, मोठ्या डोळ्यांची आणि तेजाने सूर्यासारखी उजळलेली होती.
द्योतयन्ती सदस्तत्र सूर्यस्येव यथा प्रभा। ज्वलमानं तथा वह्निं श्रयन्ते ऋत्विजस्तथा
ती तिथल्या सभेला सूर्याच्या प्रकाशासारखी उजळवून टाकत होती; तसेच ऋत्विजही प्रज्वलित अग्नीपाशी गेले.
पशूनामिह गृह्णानाभागं स्वस्व चरोर्मुदा। यज्ञभागार्थिनो देवा विलम्बाद्ब्रुवते तदा
तिथे सर्वजण आपापल्या यज्ञभागाचा आनंदाने स्वीकार करत होते; पण यज्ञभाग मिळण्यात उशीर होत असल्याने देवांनी बोलायला सुरुवात केली.
कालहीनं न कर्तव्यं कृतं न फलदं यतः। वेदेष्वेवमधीकारो दृष्टःसर्वैर्मनीषिभिः
'योग्य वेळी न झालेला यज्ञ करू नये, कारण अशा वेळी केलेले फळ देत नाही; वेदांमध्ये सर्व विद्वानांनी हेच सांगितले आहे.'
प्रावर्ग्ये क्रियमाणे तु ब्राह्मणैर्वेदपारगैः। क्षीरद्वयेन संयुक्त शृतेनाध्वर्युणा तथा
वेदपारंगत ब्राह्मण प्रावर्ग्य विधी करत होते, दोन प्रमाण दूध आणि तुपासह अध्वर्यूने ते यज्ञ करत होते.
उपहूतेनागते नचाहूतेषु द्विजन्मसु। क्रियमाणे तथाभक्ष्ये दृष्ट्वा देवी रुषान्विता
बोलावले तरी द्विजजन आले नाहीत; यज्ञाचा नैवेद्य तयार होत असताना हे पाहून देवीला राग आला.
उवाच देवी ब्रह्माणं सदोमध्ये तु मौनिनम्। किमेतद्युज्यते देव कर्तुमेतद्विचेष्टितम्
देवीने सभेच्या मध्यभागी शांत असलेल्या ब्रह्माला विचारले, 'हे देव, हे कृत्य योग्य आहे का, जे तू केले आहेस?'
मां परित्यज्य यत्कामात्कृतवानसि किल्बिषम्। नतुल्यापादरजसा ममैषा या शिरः कृता
'माझा त्याग करून, इच्छेने तू पाप केलेस; ही जिचे तू डोके ठेवलेस, ती माझ्या पायातील धुळीइतकीही नाही.'
यद्वदन्ति जनास्सर्वे संगताः सदसि स्थिताः। आज्ञामीश्वरभूतानां तां कुरुष्व यदीच्छसि
सभेत गोळा झालेल्या सर्व लोकांनी जे सांगितलं, तेच कर. ते सर्व जण जणू काही स्वामीसारखे आहेत; त्यांची आज्ञा पाळ, जर तुला हवं असेल.
भवता रूपलोभेन कृतं लोकविगर्हितम्। पुत्रेषु नकृतालज्जा पौत्रेषुचन ते प्रभो
तुला रूपाचा लोभ झाल्यामुळे, तू असं काही केलं आहे जे लोकांना निंद्य वाटतं. आपल्या मुलांसमोर किंवा नातवंडांसमोरही तुला लाज वाटली नाही, प्रभो.
कामकारकृतं मन्य एतत्कर्मविगर्हितम्। पितामहोसि देवानामृषीणां प्रपितामहः
वासनेपोटी केलेलं हे कृत्य लोकांना निंद्य वाटतं. तू देवांचा पितामह आणि ऋषींचा पण पितामह आहेस.
कथं न ते त्रपा जाता आत्मनःपश्यतस्तनुम्। लोकमध्येकृतं हास्यमहं चापकृता प्रभो
स्वतःचं शरीर पाहूनही तुला लाज कशी वाटली नाही? सगळ्या लोकांसमोर हे लाजिरवाणं कृत्य करून मीही तुझ्यामुळे अपमानित झाले, प्रभो.