अग्निहोत्ररता ये च भक्तिमन्तो जनार्दने। पूजयन्ति च ब्रह्माणंतेजोराशिं दिवाकरम्
'जे अग्निहोत्रात रमणारे, जनार्दनावर भक्ती असलेले, ब्रह्मा आणि तेजस्वी सूर्याची पूजा करणारे आहेत—'
नाशुभं विद्यते तेषां येषां साम्ये स्थिता मतिः। एतावदुक्त्वा वचनं तूष्णीं भूतस्तु सोऽभवत्
'ज्यांची बुद्धी समतेत स्थिर आहे, त्यांना कधीही काही वाईट घडणार नाही; असं सांगून तो शांत झाला.'
लब्ध्वा वरं सप्रसादं देवदेवान्महेश्वरात्। आजग्मुः सहितास्सर्वे यत्र देवःपितामहः
महादेवांच्या कृपेने वर मिळवून, ते सर्वजण एकत्र देवपितामह जिथे होते तिथे गेले.
विरिञ्चिं संहिताजाप्यैस्तोषयंतोऽग्रतःस्थिताः। तुष्टस्तानब्रवीद्ब्रह्मा मत्तोपि व्रियतां वरः
सर्वजण विरिंचीसमोर उभे राहून एकत्र जप व प्रार्थना करून त्यांना संतुष्ट केले. ब्रह्मा प्रसन्न होऊन म्हणाले, 'माझ्याकडून कोणता वर मागायचा आहे?'
ब्रह्मणस्तेनवाक्येन हृष्टाः सर्वे द्विजोत्तमाः। को वरो याच्यतां विप्राः परितुष्टे पितामहे
ब्रह्मांच्या या शब्दांनी सर्व श्रेष्ठ ब्राह्मण आनंदित झाले. 'पितामह प्रसन्न असताना कोणता वर मागावा, हे सांगा ब्राह्मणहो?'
अग्निहोत्राणि वेदाश्च शास्त्राणि विविधानि च। सान्तानिकाश्च ये लोका वरदानाद्भवंतु नः
अग्निहोत्र, वेद, विविध शास्त्रे आणि संततीचे लोक, हे सर्व वरदानाने आम्हाला मिळू देत.
एवं प्रजल्पतां तत्र विप्राणां कोपमाविशत्। के यूयं केत्र प्रवरा वयं श्रेष्ठास्तथापरे
ब्राह्मण असे बोलत असताना तिथे त्यांना राग आला—'तुम्ही कोण, कोण श्रेष्ठ? आम्ही श्रेष्ठ आहोत, तसेच इतरही.'
नेतिनेति तथा विप्रा द्विजांस्तांस्तत्र संस्थितान्। ब्रह्मोवाचाभिसंप्रेक्ष्य ब्राह्मणान्क्रोधपूरितान्
'नाही, नाही' असे म्हणत ब्राह्मण तिथे एकमेकांशी वाद घालत होते. तेव्हा ब्रह्मा, रागाने भरलेल्या ब्राह्मणांकडे पाहून बोलले.
यस्माद्यूयं त्रिभिर्भागैः सभायां बाह्यतः स्थिताः। तस्मादामूलिको गुल्मो ह्येको भवतु वोद्विजाः
'तुम्ही सभेबाहेर तीन गटात उभे राहिलात, म्हणून, हे द्विजांनो, तुमच्यात एक मूळ नसलेला झुडूप असो.'
उदासीनाः स्थिता ये तु उदासीना भवंतु ते। सायुधाबद्धनिस्त्रिंशा योद्धुकामा व्यवस्थिताः
'जे उदासीन राहिले, ते तसेच राहू द्या; आणि जे शस्त्रधारी, तलवार बांधून युद्धाला सज्ज होते, ते तसेच राहू द्या.'
कौशिकीति गणो नाम तृतीयो भवतु द्विजाः। त्रिधाबद्धमिदं स्थानं सर्वं युष्मद्भविष्यति
'तिसऱ्या गटाचे नाव कौशिकी असो; हे संपूर्ण स्थान तीन भागांत विभागले जाईल आणि ते सर्व तुमचेच राहील.'
बाह्यतो लोकशब्देन प्रोच्यमानाः प्रजास्त्विह। अविज्ञेयमिदं स्थानं विष्णुः पालयिता ध्रुवम्
'बाहेरून 'लोक' असे ज्यांना म्हणतात, हे स्थान कोणालाही समजणार नाही; विष्णू निश्चितच याचे रक्षण करील.'
मया दत्तं चिरस्थायि अभंगं चभविष्यति। एवमुक्त्वा तदा ब्रह्मा समाप्तिंतामवैक्षत
'मी दिलेले वर कायमचे आणि अढळ राहील.' असे म्हणून ब्रह्मा त्या वेळी सर्वकाही पूर्ण झाले आहे हे पाहिले.
ब्राह्मणाः सहितास्ते तु क्रोधामर्षसमन्विताः। अतिथिं भोजयानाश्च वेदाभ्यासरतास्तु ते
ते सर्व ब्राह्मण एकत्र, राग व द्वेषाने भरलेले असले तरी, अतिथींचे आदरातिथ्य करत आणि वेदांच्या अभ्यासात मग्न राहिले.
एतच्च परमं क्षेत्रं पुष्करं ब्रह्मसंज्ञितम्। तत्रस्था ये द्विजाः शांता वसंति क्षेत्रवासिनः
हे परम क्षेत्र, पुष्कर, ब्रह्मा नावाने ओळखले जाते. तिथे जे शांत द्विज राहतात, ते क्षेत्रवासी मानले जातात.
न तेषां दुर्लभं किंचिद्ब्रह्मलोके भविष्यति। कोकामुखे कुरुक्षेत्रे नैमिषे ऋषिसंगमे
त्यांना ब्रह्मलोकात काहीच दुर्मिळ नाही; कोकामुख, कुरुक्षेत्र किंवा नैमिषारण्यात ऋषींच्या संमेलनात असो.
वाराणस्यां प्रभासे च तथा बदरिकाश्रमे। गंगाद्वारे प्रयागे च गंगासागरसंगमे
वाराणसी, प्रभास, तसेच बदरिकाश्रम, गंगाद्वार, प्रयाग आणि गंगा-सागर संगम येथेही.
रुद्रकोट्यां विरूपाक्षे मित्रस्यापि तथा वने। तीर्थेष्वेतेषु सर्वेषु सिद्धिर्या द्वादशाब्दिका
रुद्रकोटी, विरूपाक्ष, मित्राच्या वनात—या सर्व तीर्थांत बारा वर्षे साधनेने मिळणारे फळ,
प्राप्यते मानवैर्लोके षण्मासाद्राजसत्तम। पुष्करे तु न संदेहो ब्रह्मचर्यमना यदि
हे मनुष्यांना सहा महिन्यांत मिळते, राजन. पण पुष्करात, जर मन ब्रह्मचर्यावर केंद्रित असेल, तर यात शंका नाही.
तीर्थानां परमं तीर्थं क्षेत्राणामपि चोत्तमम्। सदा तु पूजितं पूज्यैर्भक्तियुक्तैः पितामहे
सर्व तीर्थांमध्ये हे श्रेष्ठ तीर्थ आहे, सर्व क्षेत्रांमध्ये हे उत्तम; नेहमी पूज्यांनी, भक्तीने पितामहाने पूजले जाते.
अतः परं प्रवक्ष्यामिसावित्र्या ब्रह्मणा सह। वादो यथानुभूतस्तु परिहासकृतो महान्
आता मी सावित्री आणि ब्रह्मा यांच्यात झालेला, अनुभवलेला आणि थट्टेने घडलेला मोठा संवाद सांगतो.
सावित्रीगमने सर्वा-आगता देवयोषितः। भृगोःख्यात्यां समुत्पन्नाविष्णुपत्नी यशस्विनी
सावित्री निघून गेल्यावर सर्व देव स्त्रिया एकत्र आल्या; भृगूच्या कीर्तीपासून जन्मलेली, प्रसिद्ध विष्णुपत्नीही त्यात होती.
आमन्त्रिता सदा लक्ष्मीस्तत्रायाता त्वरान्विता। मदिराच महाभागा योगनिद्रा विभूतिदा
लक्ष्मी नेहमी बोलावली जात असे आणि ती त्वरित आली; मदिरा ही फार भाग्यवती आणि योगनिद्रा, संपत्ती देणारी, ह्या दोघीही आल्या.
श्रीः कमलालयाभूतिः कीर्तिः श्रद्धा मनस्विनी। पुष्टितुष्टिप्रदा या तु देव्या एताः समागताः
श्री, कमळात वसणारी, भूती, कीर्ती, बुद्धिमान श्रद्धा, पोषण करणाऱ्या पुष्टी आणि तुष्टी—या सर्व देवी एकत्र आल्या.
सती या दक्षतनया उमेति पार्वती शुभा। त्रैलोक्यसुन्दरी देवी स्त्रीणां सौभाग्यदायिनी
सती, दक्षाची कन्या, उमा म्हणून ओळखली जाणारी शुभ पार्वती, तीनही लोकांत सुंदर म्हणून प्रसिद्ध आणि स्त्रियांना सौभाग्य देणारी देवी.
जया च विजया चैव मधुच्छन्दामरावती। सुप्रिया जनकान्ता च सावित्र्या मंदिरे शुभे
जया आणि विजयाही, मधुच्छंदा, अमरावती, सुप्रिया, जनकांता—या सर्व सावित्रीच्या शुभ महालात गेल्या.
गौर्या सह समायातास्सुवेषा भरणान्विताः। पुलोमदुहिता चैव शक्राणी च सहाप्सराः
गौरीसोबत सुंदर वस्त्रांनी सजलेल्या, पुलोमाची कन्या आणि शक्रपत्नीही अप्सरांसह आल्या.
स्वाहा चापि स्वधाऽऽयाता धूमोर्णा च वरानना। यक्षी तु राक्षसी चैव गौरी चैव महाधना
स्वाहा आणि स्वधा आल्या, सुंदर चेहऱ्याची धूमोर्णा, यक्षी आणि राक्षसी, तसेच महाधन्य गौरीही आल्या.
मनोजवा वायुपत्नी ऋद्धिश्च धनदप्रिया। देवकन्यास्तथाऽऽयाता दानव्यो दनुवल्लभाः
मनोजवा, वायूची पत्नी, कुबेराची प्रिय रिद्धी, देवकन्या आणि दानवांच्या पत्नी व त्यांचे प्रियजनही आल्या.
सप्तर्षीणां महापत्न्य ऋषीणां च वरांगनाः। एवं भगिन्यो दुहिता विद्याधरीगणास्तथा
सप्तर्षींच्या महान पत्नी, ऋषींच्या श्रेष्ठ स्त्रिया, भगिनी, कन्या आणि विद्याधरींच्या समूहातील युवतीही आल्या.