याश्चान्याः सरितः पुण्याः कूपाश्चैव जलाशयाः। पल्वलानि तटाकानि कुंडानि विविधानि च
इतर सर्व पवित्र नद्या, विहिरी, जलाशय, तलाव, सरोवरे आणि विविध कुंडे तिथे उपस्थित होती.
प्रस्रवाणि च मुख्यानि देवखातान्यनेकशः। जलाशयानि सर्वाणि समुद्राः सप्तसंख्यकाः
मुख्य झरे, असंख्य देवतांचे सरोवरे, सर्व जलाशय आणि सातही समुद्र तिथे होते.
लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिदुग्धजलैः समम्। सप्तलोकाः सपातालाः सप्तद्वीपाः सपत्तनाः
मीठ, ऊस, मद्य, तूप, दही, दूध आणि पाणी या सर्वांसह, सातही लोक, सातही पाताळ, सातही द्वीप आणि त्यांवरील नगरं—
वृक्षा वल्ल्यः सतृणानि शाकानि च फलानि च। पृथिवीवायुराकाशमापोज्योतिश्च पंचमम्
झाडं, वेल्या, गवत, भाजीपाला आणि फळं; पृथ्वी, वारा, आकाश, पाणी आणि पाचवं म्हणजे अग्नी—
सविग्रहाणि भूतानि धर्मशास्त्राणि यानि च। वेदभाष्याणि सूत्राणि ब्रह्मणा निर्मितं च यत्
सर्व सजीव प्राणी, धर्मशास्त्रं, वेदांवरील भाष्यं, सूत्रं आणि ब्रह्मदेवाने निर्माण केलेली इतर सर्व गोष्टी—
अमूर्तं मूर्तमत्यन्तं मूर्तदृश्यं तथाखिलम्। एवं कृते तथास्मिंस्तु यज्ञे पैतामहे तदा
निर्गुण, सगुण, अत्यंत प्रकट आणि सर्व दृश्य गोष्टी— असं सगळं त्या काळात त्या पितृयज्ञात होतं.
देवानां संनिधौ तत्र ऋषिभिश्च समागमे। ब्रह्मणो दक्षिणे पार्श्वे स्थितो विष्णुः सनातनः
त्या ठिकाणी देवांच्या उपस्थितीत आणि ऋषींच्या मेळाव्यात, ब्रह्मदेवाच्या उजव्या बाजूला सनातन विष्णू उभा होता.
वामपार्श्वे स्थितो रुद्रः पिनाकी वरदः प्रभुः। ऋत्विजां चापि वरणं कृतं तत्र महात्मना
डाव्या बाजूला पिनाकधारी, वरदायक, प्रभू रुद्र उभा होता; आणि त्या महात्म्याने तिथे ऋत्विजांची निवड केली.
भृगुर्होतावृतस्तत्र पुलस्त्योध्वर्य्युसत्तमः। तत्रोद्गाता मरीचिस्तु ब्रह्मा वै नारदः कृतः
तिथे भृगु हौत, पुलस्त्य श्रेष्ठ अध्वर्यू, मरीचि उद्गाता आणि नारद ब्रह्मा म्हणून नेमले गेले.
सनत्कुमारादयो ये सदस्यास्तत्र ते भवन्। प्रजापतयो दक्षाद्या वर्णा ब्राह्मणपूर्वकाः
सनत्कुमार आणि इतर सर्वजण तिथे सदस्य झाले; दक्षापासून सुरू होणारे प्रजापती आणि ब्राह्मण पुढे असलेले सर्व वर्ण—
ब्रह्मणश्च समीपे तु कृता ऋत्विग्विकल्पना। वस्त्रैराभरणैर्युक्ताः कृता वैश्रवणेन ते१०० 1.16.
ब्रह्मदेवाजवळ ऋत्विजांची व्यवस्था करण्यात आली; वैश्रवणाने त्यांना वस्त्रं आणि दागिन्यांनी सजवलं.
अंगुलीयैः सकटकैर्मकुटैर्भूषिता द्विजाः। चत्वारो द्वौ दशान्ये च त षोडशर्त्विजः
द्विजांना अंगठ्या, कडे आणि मुकुट घालून सजवलं होतं; चार, मग दोन आणि दहा, असे मिळून सोळा ऋत्विज होते.
ब्रह्मणा पूजिताः सर्वे प्रणिपातपुरःसरम्। अनुग्राह्यो भवद्भिस्तु सर्वैरस्मिन्क्रताविह
सर्वांना ब्रह्मदेवाने नम्रतेने सन्मान दिला; या यज्ञात तुम्ही सर्वांनी त्यांना आदर द्यावा.
पत्नी ममैषा सावित्री यूयं मे शरणंद्विजाः। विश्वकर्माणमाहूय ब्रह्मणः शीर्षमुंडनं
ही सावित्री माझी पत्नी आहे; द्विजांनो, तुम्ही माझं आश्रय आहात. विश्वकर्म्याला बोलावून ब्रह्मदेवाचं डोकं मुंडण केलं.
यज्ञे तु विहितं तस्य कारितं द्विजसत्तमैः। आतसेयानि वस्त्राणि दंपत्यर्थे तथा द्विजैः
यज्ञात, नियमानुसार, श्रेष्ठ द्विजांनी ते कार्य केलं; ब्राह्मणांनी त्या दांपत्यासाठी अत्तरेच्या वस्त्रांची तयारी केली.
ब्रह्मघोषेण ते विप्रा नादयानास्त्रिविष्टपम्। पालयंतो जगच्चेदं क्षत्रियाः सायुधाः स्थिताः
त्या ब्राह्मणांनी वेदघोषाने स्वर्ग गाजवला; क्षत्रिय शस्त्रधारी होऊन हे जग जपण्यासाठी उभे राहिले.
भक्ष्यप्रकारान्विविधिन्वैश्यास्तत्र प्रचक्रिरे। रसबाहुल्ययुक्तं च भक्ष्यं भोज्यं कृतं ततः
त्या ठिकाणी वैश्यांनी विविध प्रकारचे पदार्थ तयार केले; भरपूर रसाळ आणि स्वादिष्ट जेवण बनवण्यात आलं.
अश्रुतं प्रागदृष्टं च दृष्ट्वा तुष्टः प्रजापतिः। प्राग्वाटेति ददौ नाम वैश्यानां सृष्टिकृद्विभुः
कधीही ऐकलेलं किंवा पाहिलेलं नव्हतं असं पाहून प्रजापती आनंदी झाला; सृष्टीकर्त्याने वैश्यांना 'प्राग्वाट' हे नाव दिलं.
द्विजानां पादशुश्रूषा शूद्रैः कार्या सदा त्विह। पादप्रक्षालनं भोज्यमुच्छिष्टस्य प्रमार्जनं
द्विजांच्या पायांची सेवा शूद्रांनी नेहमी करावी; पाय धुणं, जेवण वाढणं आणि उरलेलं साफ करणं—
तेपि चक्रुस्तदा तत्र तेभ्यो भूयः पितामहः। शूश्रूषार्थं मया यूयं तुरीये तु पदे कृताः
त्यांनी तिथे तसंच केलं; मग पितामहाने पुन्हा सांगितलं— 'सेवेच्या हेतूने मी तुम्हाला चौथ्या स्थानावर नेमलं आहे.'
द्विजानां क्षत्रबन्धूनां बन्धूनां च भवद्विधैः। त्रिभ्यश्शुश्रूषणा कार्येत्युक्त्वा ब्रह्मा तथाऽकरोत्
ब्रह्मदेव म्हणाले की, तुझ्यासारख्या लोकांनी द्विज, क्षत्रियांचे नातेवाईक आणि इतर आप्त यांची सेवा करावी लागेल. असं सांगून त्यांनी तसंच केलं.
द्वाराध्यक्षं तथा शक्रं वरुणं रसदायकम्। वित्तप्रदं वैश्रवणं पवनं गंधदायिनम्
तेव्हा त्यांनी द्वारपाल म्हणून इंद्राची, पाण्याचा दाता म्हणून वरुणाची, धन देणारा म्हणून कुबेराची आणि सुगंध आणणारा म्हणून वायूची नेमणूक केली.
उद्योतकारिणं सूर्यं प्रभुत्वे माधवः स्थितः। सोमः सोमप्रदस्तेषां वामपक्ष पथाश्रितः
प्रकाश देणारा म्हणून सूर्याची नेमणूक झाली आणि माधवाने सर्व अधिकार घेतला; सोम, जो सोमरस देतो, तो त्यांच्या मार्गाच्या डाव्या बाजूला ठेवला.
सुसत्कृता च पत्नी सा सवित्री च वरांगना। अध्वर्युणा समाहूता एहि देवि त्वरान्विता
ती सन्मानित पत्नी, सावित्री, ही श्रेष्ठ स्त्री, यज्ञ करणाऱ्या ऋत्विजांनी बोलावली, 'देवी, लवकर ये.'
उत्थिताश्चाग्नयः सर्वे दीक्षाकाल उपागतः। व्यग्रा सा कार्यकरणे स्त्रीस्वभावेन नागता
दीक्षा काळात सर्व अग्नी प्रज्वलित झाले; पण ती आपली कामं करत असताना, स्त्रीसुलभ स्वभावामुळे वेळेत पोहोचली नाही.
इहवै न कृतं किंचिद्द्वारे वै मंडनं मया। भित्त्यां वैचित्रकर्माणि स्वस्तिकं प्रांगणेन तु
इथे मी दाराजवळ काही सजावट केलेली नाही, भिंतीवर काही चित्रकाम किंवा अंगणात शुभचिन्हं काढलेली नाहीत.
प्रक्षालनं च भांडानां न कृतं किमपि त्विह। लक्ष्मीरद्यापि नायाता पत्नीनारायणस्य या
इथे मी कोणतीही भांडी धुतलेली नाहीत; नारायणाची पत्नी लक्ष्मी सुद्धा अजून आलेली नाही.
अग्नेः पत्नी तथा स्वाहा धूम्रोर्णा तु यमस्य तु। वारुणी वै तथा गौरी वायोर्वै सुप्रभा तथा
अग्नीची पत्नी स्वाहा, यमाची धूम्रर्णा, वरुणाची वारुणी, वायूची गौरी आणि सुप्रभा आहेत.
ऋद्धिर्वैश्रवणी भार्या शम्भोर्गौरी जगत्प्रिया। मेधा श्रद्धा विभूतिश्च अनसूया धृतिः क्षमा
कुबेराची पत्नी ऋद्धी, शंकराची प्रिय गौरी; मेधा, श्रद्धा, विभूती, अनसूया, धैर्य आणि क्षमा सुद्धा येथे आहेत.
गंगा सरस्वती चैव नाद्या याताश्च कन्यकाः। इंद्राणी चंद्रपत्नी तु रोहिणी शशिनः प्रियाः
गंगा आणि सरस्वती, तसेच कन्या अजून आलेल्या नाहीत; इंद्राणी, चंद्राची पत्नी आणि रोहिणी, चंद्राची प्रिय, या सुद्धा नाहीत.