उत्फुल्लामलपद्माक्ष शत्रुपक्ष क्षयावह। यथा यज्ञेन मे ध्वंसो दानवैश्च विधीयते
'पूर्ण उमललेल्या, निर्मळ कमळासारख्या डोळ्यां असलेला, शत्रूंच्या सैन्याचा नाश करणारा, जसा माझा यज्ञ दानवांचा नाश करतो, तसंच तूही करावं.'
तथा त्वया विधातव्यं प्रणतस्य नमोस्तु ते। विष्णुरुवाच। भयं त्यजस्व देवेश क्षयं नेष्यामि दानवान्
'तसेच तू करावे, जो तुला वंदन करतो; तुला नमस्कार.' विष्णू म्हणाला: 'देवतांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, तू भीती सोड; मी दानवांचा नाश करीन.'
ये चान्ते विघ्नकर्तारो यातुधानास्तथाऽसुराः। घातयिष्याम्यहं सर्वान्स्वस्ति तिष्ठ पितामह
'जे शेवटी विघ्न घालणारे, यातुधान आणि असुर आहेत, मी त्यांना सर्वांना मारून टाकीन; तू निर्धास्त रहा, पितामह.'
एवमुक्त्वा स्थितस्तत्र साहाय्येन कृतक्षणः। प्रववुश्च शिवा वाताः प्रसन्नाश्च दिशो दश
असे म्हणून तो तेथेच योग्य वेळी मदतीसाठी तयार उभा राहिला; शुभ वारे वाहू लागले आणि दहा दिशा प्रसन्न झाल्या.
सुप्रभाणि च ज्योतींषि चंद्रं चक्रुः प्रदक्षिणम्। न विग्रहं ग्रहाश्चक्रुः प्रसेदुश्चापि सिंधवः
प्रभातमय तेजस्वी प्रकाश आणि चंद्र यांनी प्रदक्षिणा केली; ग्रहांनी कोणतीही बाधा दिली नाही, आणि समुद्रही शांत झाले.
नीरजस्का भूमिरासीत्सकला ह्लाददास्त्वपः। जग्मुः स्वमार्गं सरितो नापि चुक्षुभुरर्णवाः
पृथ्वीवर कुठेही धूळ नव्हती, पाणी सर्वांना आनंद देत होते, नद्या आपल्या मार्गाने वाहत होत्या, आणि समुद्र अजिबात अस्वस्थ नव्हते.
आसन्शुभानींद्रियाणि नराणामंतरात्मनाम्। महर्षयो वीतशोका वेदानुच्चैरवाचयन्
लोकांची बाह्य आणि अंतर्गत इंद्रिये शुभ झाली होती; महर्षी दुःखरहित होऊन वेद मोठ्याने म्हणत होते.
यज्ञे तस्मिन्हविः पाके शिवा आसंश्च पावकाः। प्रवृत्तधर्मसद्वृत्ता लोका मुदितमानसाः
त्या यज्ञात, आहुती देताना अग्नी शुभ होते; धर्म आणि सद्वर्तनात स्थिर असलेले लोक आनंदी मनाने होते.
विष्णोः सत्यप्रतिज्ञस्य श्रुत्वारिनिधना गिरः। ततो देवाः समायाता दानवा राक्षसैस्सह
सत्यप्रतिज्ञ विष्णूने शत्रूंचा नाश केल्याचे ऐकून, मग देव, दानव आणि राक्षस सर्व एकत्र आले.
भूतप्रेतपिशाचाश्च सर्वे तत्रागताः क्रमात्। गंधर्वाप्सरसश्चैव नागा विद्याधरागणाः
भूत, प्रेत, पिशाच हे सर्व एकामागून एक तिथे आले; तसेच गंधर्व, अप्सरा, नाग आणि विद्याधरांचे समूहही आले.
वानस्पत्याश्चौषधयो यच्चेहेद्यच्च नेहति। ब्रह्मादेशान्मारुतेन आनीताः सर्वतो दिशः
झाडे, औषधी, आणि जे काही उगवतं किंवा उगवत नाही, ब्रह्माच्या आज्ञेने वाऱ्याने सर्व दिशांनी आणले गेले.
यज्ञपर्वतमासाद्य दक्षिणामभितोदिशम्। सुरा उत्तरतः सर्वे मर्यादापर्वते स्थिताः
यज्ञ पर्वताच्या दक्षिण बाजूला पोहोचून, सर्व देव उत्तरेकडे पर्वताच्या कडेला उभे राहिले.
गंधर्वाप्सरसश्चैव मुनयो वेदपारगाः। पश्चिमां दिशमास्थाय स्थितास्तत्र महाक्रतौ
गंधर्व, अप्सरा आणि वेदपारंगत ऋषी पश्चिम दिशेला त्या महायज्ञात उभे राहिले.
सर्वे देवनिकायाश्च दानवाश्चासुरागणाः। अमर्षं पृष्ठतः कृत्वा सुप्रीतास्ते परस्परम्
सर्व देवगण, दानव आणि असुर समूह, आपापली चिड बाजूला ठेवून, एकमेकांशी अत्यंत प्रसन्न झाले.
ऋषीन्पर्यचरन्सर्वे शुश्रूषन्ब्राह्मणांस्तथा। ऋषयो ब्रह्मर्षयश्च द्विजा देवर्षयस्तथा
सर्वांनी ऋषींची सेवा केली आणि ब्राह्मणांचीही सेवा केली; ऋषी, ब्रह्मर्षी, द्विज आणि देवरषी सुद्धा तिथे होते.
राजर्षयो मुख्यतमास्समायाताः समंततः। कतमश्च सुरोप्यत्र क्रतौ याज्यो भविष्यति
मुख्य राजर्षी सर्व बाजूंनी एकत्र आले आणि या यज्ञात कोणता देव पूजनीय होईल, हे पाहू लागले.
पशवः पक्षिणश्चैव तत्र याता दिदृक्षवः। ब्राह्मणा भोक्तुकामाश्च सर्वे वर्णानुपूर्वशः
प्राणी आणि पक्षीही पाहण्यासाठी आले; सर्व वर्णांचे ब्राह्मण यज्ञातील अन्न मिळवण्यासाठी आले.
स्वयं च वरुणो रत्नं दक्षश्चान्नं स्वयं ददौ। आगत्यवरुणोलोकात्पक्वंचान्नंस्वतोपचत्
वरुणाने स्वतः रत्ने दिली, दक्षाने स्वतः अन्न दिले; वरुणलोकातून येऊन त्याने स्वतः शिजवलेले अन्न वाढले.
वायुर्भक्षविकारांश्च रसपाची दिवाकरः। अन्नपाचनकृत्सोमो मतिदाता बृहस्पतिः
वारा वेगवेगळे स्वाद आणत होता, सूर्य रस शिजवत होता, सोम अन्न शिजवत होता, आणि बृहस्पती बुध्दी देत होता.
धनदानं धनाध्यक्षो वस्त्राणि विविधानि च। सरस्वती नदाध्यक्षो गंगादेवी सनर्मदा
धनाध्यक्षाने धन आणि विविध वस्त्रे दिली; सरस्वती, गंगा आणि नर्मदा या नद्याही तिथे होत्या.
याश्चान्याः सरितः पुण्याः कूपाश्चैव जलाशयाः। पल्वलानि तटाकानि कुंडानि विविधानि च
इतर सर्व पवित्र नद्या, विहिरी, जलाशय, तलाव, सरोवरे आणि विविध कुंडे तिथे उपस्थित होती.
प्रस्रवाणि च मुख्यानि देवखातान्यनेकशः। जलाशयानि सर्वाणि समुद्राः सप्तसंख्यकाः
मुख्य झरे, असंख्य देवतांचे सरोवरे, सर्व जलाशय आणि सातही समुद्र तिथे होते.
लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिदुग्धजलैः समम्। सप्तलोकाः सपातालाः सप्तद्वीपाः सपत्तनाः
मीठ, ऊस, मद्य, तूप, दही, दूध आणि पाणी या सर्वांसह, सातही लोक, सातही पाताळ, सातही द्वीप आणि त्यांवरील नगरं—
वृक्षा वल्ल्यः सतृणानि शाकानि च फलानि च। पृथिवीवायुराकाशमापोज्योतिश्च पंचमम्
झाडं, वेल्या, गवत, भाजीपाला आणि फळं; पृथ्वी, वारा, आकाश, पाणी आणि पाचवं म्हणजे अग्नी—
सविग्रहाणि भूतानि धर्मशास्त्राणि यानि च। वेदभाष्याणि सूत्राणि ब्रह्मणा निर्मितं च यत्
सर्व सजीव प्राणी, धर्मशास्त्रं, वेदांवरील भाष्यं, सूत्रं आणि ब्रह्मदेवाने निर्माण केलेली इतर सर्व गोष्टी—
अमूर्तं मूर्तमत्यन्तं मूर्तदृश्यं तथाखिलम्। एवं कृते तथास्मिंस्तु यज्ञे पैतामहे तदा
निर्गुण, सगुण, अत्यंत प्रकट आणि सर्व दृश्य गोष्टी— असं सगळं त्या काळात त्या पितृयज्ञात होतं.
देवानां संनिधौ तत्र ऋषिभिश्च समागमे। ब्रह्मणो दक्षिणे पार्श्वे स्थितो विष्णुः सनातनः
त्या ठिकाणी देवांच्या उपस्थितीत आणि ऋषींच्या मेळाव्यात, ब्रह्मदेवाच्या उजव्या बाजूला सनातन विष्णू उभा होता.
वामपार्श्वे स्थितो रुद्रः पिनाकी वरदः प्रभुः। ऋत्विजां चापि वरणं कृतं तत्र महात्मना
डाव्या बाजूला पिनाकधारी, वरदायक, प्रभू रुद्र उभा होता; आणि त्या महात्म्याने तिथे ऋत्विजांची निवड केली.
भृगुर्होतावृतस्तत्र पुलस्त्योध्वर्य्युसत्तमः। तत्रोद्गाता मरीचिस्तु ब्रह्मा वै नारदः कृतः
तिथे भृगु हौत, पुलस्त्य श्रेष्ठ अध्वर्यू, मरीचि उद्गाता आणि नारद ब्रह्मा म्हणून नेमले गेले.
सनत्कुमारादयो ये सदस्यास्तत्र ते भवन्। प्रजापतयो दक्षाद्या वर्णा ब्राह्मणपूर्वकाः
सनत्कुमार आणि इतर सर्वजण तिथे सदस्य झाले; दक्षापासून सुरू होणारे प्रजापती आणि ब्राह्मण पुढे असलेले सर्व वर्ण—