सुरूपः सुभगः कांतः कीर्तिमान्भक्तिभावितः। ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा वा क्षेत्रवासिनः
ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, शूद्र किंवा शेतात राहणारे — हे जर देखणे, भाग्यवान, प्रिय, कीर्तीमान आणि भक्तिभावाने भरलेले असतील —
स्वधर्मनिरता राजन्सुवृत्ताश्चिरजीविनः। सर्वात्मना ब्रह्मभक्ता भूतानुग्रहकारिणः
राजा, जे आपापल्या कर्तव्याला निष्ठावान, उत्तम आचरणाचे, दीर्घायुषी, पूर्णपणे ब्रह्मभक्त आणि सर्व जीवांवर दया करणारे असतात —
पुष्करे तु महाक्षेत्रे ये वसंति मुमुक्षवः। मृतास्ते ब्रह्मभवनं विमानैर्यांति शोभनैः
पुष्कर या पवित्र क्षेत्रात जे मुक्तीची इच्छा ठेवून राहतात, ते मृत्यूनंतर सुंदर विमानांमध्ये बसून ब्रह्माच्या लोकात जातात.
अप्सरोगणसंघुष्टैः कामगैः कामरूपिभिः। अथवा सर्वदीप्ताग्नौ स्वशरीरं जुहोति यः
अप्सरांच्या समूहांनी, इच्छेनुसार रूप घेणाऱ्या आणि इच्छा पूर्ण करणाऱ्या देवांसह, किंवा जो आपले शरीर सदैव प्रज्वलित अग्नीत अर्पण करतो —
ब्रह्मध्यायी महासत्वस्स ब्रह्मभवनं व्रजेत्। ब्रह्मलोकोऽक्षयस्तस्य शाश्वतो विभवैः सह
जो ब्रह्माचा ध्यान करणारा, महान आत्मा आहे, तो ब्रह्माच्या लोकात जातो; त्याच्यासाठी ब्रह्मलोक अविनाशी आणि शाश्वत आहे, सर्व सुखसंपत्तींसह.
सर्वलोकोत्तमो रम्यो भवतीष्टार्थसाधकः। पुष्करे तु महापुण्ये प्राणान्ये सलिले त्यजन्
तो सर्वोच्च आणि रमणीय लोक, सर्व इच्छा पूर्ण करणारा — जो पुष्कर या पवित्र ठिकाणी, पाण्यात प्राण सोडतो —
तेषामप्यक्षयो भीष्म ब्रह्मलोको महात्मनाम्। साक्षात्पश्यंति ते देवं सर्वदुःखविनाशनम्
त्यांच्यासाठीसुद्धा, भीष्मा, ब्रह्मलोक अविनाशी असतो — महान आत्म्यांचा निवास; तेथे ते सर्व दुःख नष्ट करणाऱ्या देवाचे प्रत्यक्ष दर्शन करतात.
सर्वामरयुतं देवं रुद्रविष्णुगणैर्युतम्। अनाशके मृताश्शूद्राः पुष्करे तु वने नराः
ते देवाला पाहतात, जो असंख्य अमरदेव, रुद्र आणि विष्णू यांच्या समूहांनी वेढलेला असतो; आणि पुष्करच्या वनात मरण पावलेले शूद्रही नष्ट होत नाहीत.
हंसयुक्तैस्ततो यांति विमानैरर्कसप्रभैः। नानारत्नसुवर्णाढ्यैर्दृढैर्गंधाधिवासितैः
मग ते हंसांनी जोडलेल्या, सूर्याप्रमाणे तेजस्वी, विविध रत्नांनी आणि सोन्याने सजवलेल्या, मजबूत आणि सुवासिक विमानांतून वर जातात.
अनौपम्यगुणैरन्यैरप्सरोगीतनादितैः। पताकाध्वजविन्यस्तैर्नानाघण्टानिनादितैः
अतुलनीय गुणांनी आणि इतर वैशिष्ट्यांनी युक्त, अप्सरांच्या गाण्यांनी गूंजणारे, पताका आणि ध्वजांनी सजलेले, विविध घंटांच्या निनादाने भरलेले.
बह्वाश्चर्यसमोपेतैः क्रीडाविज्ञानशालिभिः। सुप्रभैर्गुणसंपन्नैर्मयूरवरवाहिभिः
अनेक अद्भुत गोष्टींनी युक्त, खेळ आणि ज्ञानात निपुण, तेजस्वी, गुणांनी संपन्न, आणि उत्तम मोरांनी ओढलेले.
ब्रह्मलोके नरा धीरा रमंते नाशके मृताः। तत्रोषित्वा चिरं कालं भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान्
पुष्करमध्ये मरण पावलेले, धीर पुरुष ब्रह्मलोकात आनंदाने रमतात; तेथे दीर्घ काळ राहून, इच्छित सुखांचा उपभोग घेतात.
धनी विप्नकुले भोगी जायते मर्त्यमागतः। कारीषीं साधयेद्यस्तु पुष्करे तु वने नरः
पृथ्वीवर परतल्यावर, ते श्रीमंत आणि भरभराटीच्या घराण्यात जन्म घेतात, सुखाचा उपभोग घेतात; पण जो पुष्करच्या वनात कारीषी विधी करतो —
सर्वलोकान्परित्यज्य ब्रह्मलोकं स गच्छति। ब्रह्मलोके वसेत्तावद्यावत्कल्पक्षयो भवेत्
तो सर्व लोकांना सोडून, ब्रह्मलोकात जातो; आणि कल्पाचा अंत होईपर्यंत तिथेच राहतो.
नैव पश्यति मर्त्यं हि क्लिश्यमानं स्वकर्मभिः। गतिस्तस्याऽप्रतिहता तिर्यगूर्ध्वमधस्तथा
तो कधीच आपल्या कर्माने त्रस्त होणाऱ्या माणसांना पाहत नाही; त्याचा मार्ग कुठेही, वर, खाली किंवा आडवा — कधीच अडत नाही.
स पूज्यः सर्वलोकेषु यशो विस्तारयन्वशी। सदाचारविधिप्रज्ञः सर्वेन्द्रिय मनोहरः
तो सर्व लोकांत पूज्य असतो, आपली कीर्ती पसरवतो, संयमी, सदाचाराचे ज्ञान असलेला, आणि सर्व इंद्रियांना आकर्षक.
नृत्यवादित्रगीतज्ञः सुभगः प्रियदर्शनः। नित्यमम्लानकुसुमो दिव्याभरणभूषितः
नृत्य, वाद्य आणि गाण्यात निपुण, देखणा आणि प्रियदर्शनी, नेहमीच कोमेजलेली नसलेली फुले आणि दिव्य दागिन्यांनी सजलेला.
नीलोत्पलदलश्यामो नीलकुंचितमूर्द्धजः। अजघन्याः सुमध्याश्च सर्वसौभाग्यपूरिताः
नील कमळाच्या पाकळीप्रमाणे काळा वर्ण, काळे कुरळे केस; त्याचे सहचर अतुलनीय सुंदर, सडपातळ आणि सर्व सौभाग्यांनी परिपूर्ण.
सर्वैश्वर्यगुणोपेता यौवनेनातिगर्विताः। स्त्रियः सेवंति तत्रस्थाः शयने रमयंति च
संपूर्ण ऐश्वर्य व गुणांनी नटलेल्या, आपल्या तारुण्यावर फार अभिमान असलेल्या स्त्रिया तिथे राहणाऱ्यांची सेवा करतात आणि त्यांना शय्येवर आनंद देतात.
वीणावेणुनिनादैश्च सुप्तः संप्रतिबुध्यते। महोत्सवसुखं भुंक्ते दुःप्राप्यमकृतात्मभिः२५० 1.15.
वीणा आणि बासरीच्या मधुर आवाजाने झोपेतून जागा झाल्यावर तो माणूस मोठ्या सणासारखा आनंद अनुभवतो; असा आनंद आत्मसंयम न राखणाऱ्यांना सहज मिळत नाही.
प्रसादाद्देवदेवस्य ब्रह्मणः शुभकारिणः। भीष्म उवाच। आचाराः परमा धर्माः क्षेत्रधर्मपरायणाः
देवतांचा देव, कल्याणकारी ब्रह्मदेव यांच्या कृपेने—भीष्म म्हणाले—आचरण हेच श्रेष्ठ धर्म आहेत, आणि क्षेत्रधर्म पाळणाऱ्यांचे ते मुख्य कर्तव्य आहे.
स्वधर्माचारनिरता जितक्रोधा जितेंद्रियाः। ब्रह्मलोकं व्रजंतीति नैतच्चित्रं मतं मम
स्वधर्म आणि चांगल्या आचारात रमलेले, क्रोधावर आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेले लोक ब्रह्मलोकाला जातात; यात मला काहीच आश्चर्य वाटत नाही.
असंशयं च गच्छंति लोकानन्यानपि द्विजाः। विना पद्मोपवासेन तथैव नियमेन च
पद्म उपवास किंवा अशा नियमांशिवायही, द्विज लोक नक्कीच इतर लोकांमध्येही उत्तम लोकांना पोहोचतात.
स्त्रियो म्लेछाश्च शूद्राश्च पक्षिणः पशवो मृगाः। मूका जडान्धबधिरास्तपो नियमवर्जिताः
स्त्रिया, म्लेच्छ, शूद्र, पक्षी, जनावरे, रानटी प्राणी, मूक, मंद, आंधळे, बहिरे—ज्यांना तप किंवा नियम नाहीत—
तेषां वद गतिं विप्र पुष्करे ये त्ववस्थिताः। पुलस्त्य उवाच। स्त्रियो म्लेच्छाश्च शूद्राश्च पशवः पक्षिणो मृगाः
पुष्करात राहणाऱ्या अशा स्त्रिया, म्लेच्छ, शूद्र, जनावरे, पक्षी, रानटी प्राणी—त्यांची गति काय होते ते मला सांग, हे विप्र.
पुष्करे तु मृता भीष्म ब्रह्मलोकं व्रजंति ते। शरीरैर्दिव्यरूपैस्तु विमानै रविसप्रभैः
हे भीष्मा, पुष्करात मरण पावलेले स्त्रिया, म्लेच्छ, शूद्र, जनावरे, पक्षी, रानटी प्राणी हे सर्व दिव्य रूपाच्या शरीरांनी, सूर्यासारख्या तेजस्वी विमानांतून ब्रह्मलोकात जातात.
दिव्यव्यूहसमायुक्तैः सुवर्णवरकेतनैः। सुवर्णवज्रसोपानमणिस्तंभविभूषितैः
ते दिव्य सेवकांनी वेढलेले असतात, सुवर्णाच्या भव्य ध्वजांनी, सुवर्ण व वज्राच्या पायऱ्यांनी आणि रत्नजडित स्तंभांनी सजलेले असतात.
सर्वकामोपभोगाढ्यैः कामगैः कामरूपिभिः। नानारसाढ्यं गच्छंति स्त्रीसहस्रसमाकुलाः
ते सर्व इच्छित सुखांचा उपभोग घेतात, इच्छेनुसार रूप घेणाऱ्या आणि इच्छेने येणाऱ्या लोकांच्या संगतीत, हजारो स्त्रियांनी वेढलेले असतात.
ब्रह्मलोकं महात्मानो लोकानन्यान्यथेप्सितान्। ब्रह्मलोकाच्च्युताश्चापि क्रमाद्द्वीपेषु यांति ते
महान आत्म्यांना ब्रह्मलोक आणि इतर इच्छित लोक मिळतात; आणि ब्रह्मलोकातून खाली पडल्यावर, ते क्रमाने द्वीपांमध्ये जन्म घेतात.
कुले महति विस्तीर्णे धनी भवति स द्विजः। तिर्यग्योनि गता ये तु सर्पकीटपिपीलिकाः
मोठ्या, संपन्न कुळात तो द्विज श्रीमंत होतो; पण जे तिर्यक योनीत जातात—साप, कीटक, मुंग्या—