कीटकंटकपाषाणभूम्यां तु शयनं तथा। स्थानवीरासनरतः संविभागी दृढव्रतः
तो किडे, काटे आणि दगड असलेल्या जमिनीवर झोपतो; उभं राहणं, वीरासनात बसणं, वाटून घेणं आणि दृढ व्रत यांना वाहिलेला असतो.
अरण्यौषधिभोक्ता च सर्वभूताभयप्रदः। नित्यं धर्मार्जनरतो जितक्रोधो जितेंद्रियः
तो जंगलातील औषधी खातो, सर्व प्राण्यांना निर्भयता देतो; नेहमी धर्म मिळवण्याचा प्रयत्न करतो, रागावर व इंद्रियांवर विजय मिळवतो.
ब्रह्मभक्तः क्षेत्रवासी पुष्करे वसते मुनिः। सर्वसंगपरित्यागी स्वारामो विगतस्पृहः
तो ब्रह्मभक्त असतो, पवित्र स्थळी राहतो, पुष्करात वास करतो; सर्व आसक्ती सोडून, स्वतःमध्ये समाधानी आणि इच्छा नसलेला असतो.
यश्चात्र वसते भीष्म शृणु तस्यापि या गतिः। तरुणार्कप्रकाशेन वेदिकास्तंभशोभिना
भिष्मा, जो इथे राहतो, त्याची गत काय आहे ते ऐक; तिथे वेदिका आणि स्तंभ तरुण सूर्यासारखे तेजस्वी दिसतात.
ब्रह्मभक्तो विमानेन याति कामप्रचारिणाम्। विराजमानो नभसि द्वितीय इव चंद्रमाः
ब्रह्मभक्त असलेला तो, इच्छेनुसार फिरणाऱ्यांमध्ये विमानातून जातो; आकाशात दुसऱ्या चंद्रासारखा तेजस्वी दिसतो.
गीतवादित्रनृत्यज्ञैर्गंधर्वाप्सरसांगणैः। अप्सरोभिः समायुक्तो वर्षकोटिशतान्यसौ
गायन, वादन, नृत्य जाणणाऱ्या गंधर्व आणि अप्सरा यांच्या संगतीत, अप्सरांसोबत तो कोट्यवधी वर्षे आनंद उपभोगतो.
यस्य कस्यापि देवस्य लोकं यात्यनिवारितः। ब्रह्मणोऽनुग्रहेणैव तत्रतत्र विराजते
तो कोणत्याही देवाच्या लोकात अडथळ्याविना जातो; ब्रह्माच्या कृपेने तो सर्वत्र तेजाने चमकतो.
ब्रह्मलोकाच्च्युतश्चापि विष्णुलोकं स गच्छति। विष्णुलोकात्परिभ्रष्टो रुद्रलोकं स गच्छति
तो ब्रह्मलोकातून खाली पडला तरी विष्णुलोकात जातो; विष्णुलोकातूनही खाली पडला तर रुद्रलोकात जातो.
तस्मादपि च्युतः स्थानाद्द्वीपेषु स हि जायते। स्वर्गेषु च तथान्येषु भोगान्भुक्त्वा यथेप्सितान्
तिथूनही खाली पडला तर तो द्वीपांमध्ये जन्म घेतो; तसेच इतर स्वर्गातही, इच्छेप्रमाणे भोग उपभोगतो.
भुक्त्वैश्वर्यं ततस्तेषु पुनर्मर्त्येषु जायते। राजा वा राजपुत्रो वा जायते धनवान्सुखी
त्या ठिकाणी ऐश्वर्य उपभोगून, पुन्हा तो मर्त्य लोकांत जन्म घेतो; तो राजा किंवा राजपुत्र होतो, श्रीमंत आणि सुखी असतो.
सुरूपः सुभगः कांतः कीर्तिमान्भक्तिभावितः। ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा वा क्षेत्रवासिनः
ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, शूद्र किंवा शेतात राहणारे — हे जर देखणे, भाग्यवान, प्रिय, कीर्तीमान आणि भक्तिभावाने भरलेले असतील —
स्वधर्मनिरता राजन्सुवृत्ताश्चिरजीविनः। सर्वात्मना ब्रह्मभक्ता भूतानुग्रहकारिणः
राजा, जे आपापल्या कर्तव्याला निष्ठावान, उत्तम आचरणाचे, दीर्घायुषी, पूर्णपणे ब्रह्मभक्त आणि सर्व जीवांवर दया करणारे असतात —
पुष्करे तु महाक्षेत्रे ये वसंति मुमुक्षवः। मृतास्ते ब्रह्मभवनं विमानैर्यांति शोभनैः
पुष्कर या पवित्र क्षेत्रात जे मुक्तीची इच्छा ठेवून राहतात, ते मृत्यूनंतर सुंदर विमानांमध्ये बसून ब्रह्माच्या लोकात जातात.
अप्सरोगणसंघुष्टैः कामगैः कामरूपिभिः। अथवा सर्वदीप्ताग्नौ स्वशरीरं जुहोति यः
अप्सरांच्या समूहांनी, इच्छेनुसार रूप घेणाऱ्या आणि इच्छा पूर्ण करणाऱ्या देवांसह, किंवा जो आपले शरीर सदैव प्रज्वलित अग्नीत अर्पण करतो —
ब्रह्मध्यायी महासत्वस्स ब्रह्मभवनं व्रजेत्। ब्रह्मलोकोऽक्षयस्तस्य शाश्वतो विभवैः सह
जो ब्रह्माचा ध्यान करणारा, महान आत्मा आहे, तो ब्रह्माच्या लोकात जातो; त्याच्यासाठी ब्रह्मलोक अविनाशी आणि शाश्वत आहे, सर्व सुखसंपत्तींसह.
सर्वलोकोत्तमो रम्यो भवतीष्टार्थसाधकः। पुष्करे तु महापुण्ये प्राणान्ये सलिले त्यजन्
तो सर्वोच्च आणि रमणीय लोक, सर्व इच्छा पूर्ण करणारा — जो पुष्कर या पवित्र ठिकाणी, पाण्यात प्राण सोडतो —
तेषामप्यक्षयो भीष्म ब्रह्मलोको महात्मनाम्। साक्षात्पश्यंति ते देवं सर्वदुःखविनाशनम्
त्यांच्यासाठीसुद्धा, भीष्मा, ब्रह्मलोक अविनाशी असतो — महान आत्म्यांचा निवास; तेथे ते सर्व दुःख नष्ट करणाऱ्या देवाचे प्रत्यक्ष दर्शन करतात.
सर्वामरयुतं देवं रुद्रविष्णुगणैर्युतम्। अनाशके मृताश्शूद्राः पुष्करे तु वने नराः
ते देवाला पाहतात, जो असंख्य अमरदेव, रुद्र आणि विष्णू यांच्या समूहांनी वेढलेला असतो; आणि पुष्करच्या वनात मरण पावलेले शूद्रही नष्ट होत नाहीत.
हंसयुक्तैस्ततो यांति विमानैरर्कसप्रभैः। नानारत्नसुवर्णाढ्यैर्दृढैर्गंधाधिवासितैः
मग ते हंसांनी जोडलेल्या, सूर्याप्रमाणे तेजस्वी, विविध रत्नांनी आणि सोन्याने सजवलेल्या, मजबूत आणि सुवासिक विमानांतून वर जातात.
अनौपम्यगुणैरन्यैरप्सरोगीतनादितैः। पताकाध्वजविन्यस्तैर्नानाघण्टानिनादितैः
अतुलनीय गुणांनी आणि इतर वैशिष्ट्यांनी युक्त, अप्सरांच्या गाण्यांनी गूंजणारे, पताका आणि ध्वजांनी सजलेले, विविध घंटांच्या निनादाने भरलेले.
बह्वाश्चर्यसमोपेतैः क्रीडाविज्ञानशालिभिः। सुप्रभैर्गुणसंपन्नैर्मयूरवरवाहिभिः
अनेक अद्भुत गोष्टींनी युक्त, खेळ आणि ज्ञानात निपुण, तेजस्वी, गुणांनी संपन्न, आणि उत्तम मोरांनी ओढलेले.
ब्रह्मलोके नरा धीरा रमंते नाशके मृताः। तत्रोषित्वा चिरं कालं भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान्
पुष्करमध्ये मरण पावलेले, धीर पुरुष ब्रह्मलोकात आनंदाने रमतात; तेथे दीर्घ काळ राहून, इच्छित सुखांचा उपभोग घेतात.
धनी विप्नकुले भोगी जायते मर्त्यमागतः। कारीषीं साधयेद्यस्तु पुष्करे तु वने नरः
पृथ्वीवर परतल्यावर, ते श्रीमंत आणि भरभराटीच्या घराण्यात जन्म घेतात, सुखाचा उपभोग घेतात; पण जो पुष्करच्या वनात कारीषी विधी करतो —
सर्वलोकान्परित्यज्य ब्रह्मलोकं स गच्छति। ब्रह्मलोके वसेत्तावद्यावत्कल्पक्षयो भवेत्
तो सर्व लोकांना सोडून, ब्रह्मलोकात जातो; आणि कल्पाचा अंत होईपर्यंत तिथेच राहतो.
नैव पश्यति मर्त्यं हि क्लिश्यमानं स्वकर्मभिः। गतिस्तस्याऽप्रतिहता तिर्यगूर्ध्वमधस्तथा
तो कधीच आपल्या कर्माने त्रस्त होणाऱ्या माणसांना पाहत नाही; त्याचा मार्ग कुठेही, वर, खाली किंवा आडवा — कधीच अडत नाही.
स पूज्यः सर्वलोकेषु यशो विस्तारयन्वशी। सदाचारविधिप्रज्ञः सर्वेन्द्रिय मनोहरः
तो सर्व लोकांत पूज्य असतो, आपली कीर्ती पसरवतो, संयमी, सदाचाराचे ज्ञान असलेला, आणि सर्व इंद्रियांना आकर्षक.
नृत्यवादित्रगीतज्ञः सुभगः प्रियदर्शनः। नित्यमम्लानकुसुमो दिव्याभरणभूषितः
नृत्य, वाद्य आणि गाण्यात निपुण, देखणा आणि प्रियदर्शनी, नेहमीच कोमेजलेली नसलेली फुले आणि दिव्य दागिन्यांनी सजलेला.
नीलोत्पलदलश्यामो नीलकुंचितमूर्द्धजः। अजघन्याः सुमध्याश्च सर्वसौभाग्यपूरिताः
नील कमळाच्या पाकळीप्रमाणे काळा वर्ण, काळे कुरळे केस; त्याचे सहचर अतुलनीय सुंदर, सडपातळ आणि सर्व सौभाग्यांनी परिपूर्ण.
सर्वैश्वर्यगुणोपेता यौवनेनातिगर्विताः। स्त्रियः सेवंति तत्रस्थाः शयने रमयंति च
संपूर्ण ऐश्वर्य व गुणांनी नटलेल्या, आपल्या तारुण्यावर फार अभिमान असलेल्या स्त्रिया तिथे राहणाऱ्यांची सेवा करतात आणि त्यांना शय्येवर आनंद देतात.
वीणावेणुनिनादैश्च सुप्तः संप्रतिबुध्यते। महोत्सवसुखं भुंक्ते दुःप्राप्यमकृतात्मभिः२५० 1.15.
वीणा आणि बासरीच्या मधुर आवाजाने झोपेतून जागा झाल्यावर तो माणूस मोठ्या सणासारखा आनंद अनुभवतो; असा आनंद आत्मसंयम न राखणाऱ्यांना सहज मिळत नाही.