धर्मनेत्रत्राणमस्मादधिकं कर्तुमर्हसि। वाङ्मनःकायभावैस्त्वां प्रपन्नास्स्मः पितामह
धर्मदृष्टीचे रक्षण आम्हाला तू सर्वोच्च प्रकारे करावेस; वाणी, मन आणि शरीराने आम्ही तुझ्या चरणी शरण आलो आहोत, पितामह.
एवं स्तुतस्तदा देवैर्ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः। प्रदास्यामि स्मृतो बाढममोघं दर्शनं हि वः
अशा प्रकारे त्या वेळी देवांनी स्तुती केल्यावर, ब्रह्मा — ब्रह्मज्ञानात श्रेष्ठ — म्हणाले: 'हो, मी तुम्हाला हवे असलेले दर्शन नक्कीच देईन, ते कधीही व्यर्थ जाणार नाही.'
ब्रुवंतु वांछितं पुत्राः प्रदास्यामि वरान्वरान्। एवमुक्ता भगवता देवा वचनमब्रुवन्
माझ्या मुलांनो, तुम्ही जे काही इच्छिता ते सांगा; मी तुम्हाला एकामागून एक वर देईन. भगवंतांनी असे म्हटल्यावर, देवांनी आपले म्हणणे सांगितले.
एष एवाद्य भगवन्सुपर्याप्तो महान्वरः। जनितो नः सुशब्दोयं कमलं क्षिपता त्वया
भगवंत, हेच वर आम्हाला आज खूप पुरेसे आणि मोठे आहे; तुम्ही टाकलेले हे कमळ आम्ही शुभ नावाने ओळखले आहे.
किमर्थं कंपिता भूमिर्लोकाश्चाकुलिताः कृताः। नैतन्निरर्थकं देव उच्यतामत्र कारणम्
कशासाठी ही पृथ्वी थरथरली आणि लोक घाबरले? हे नक्कीच काही कारणाशिवाय घडले नाही, देवा; याचे कारण सांगा.
ब्रह्मोवाच। युष्मद्धितार्थमेतद्वै पद्मं विनिहितं मया। देवतानां च रक्षार्थं श्रूयतामत्र कारणम्
ब्रह्मा म्हणाले: तुमच्या भल्यासाठीच मी हे कमळ ठेवले आहे, आणि देवतांच्या रक्षणासाठीसुद्धा. आता याचे कारण ऐका.
असुरो वज्रनाभोऽयं बालजीवापहारकः। अवस्थितस्त्ववष्टभ्य रसातलतलाश्रयम्
वज्रनाभ नावाचा असुर, जो लहान मुलांचे प्राण घेतो, तो रसातलाच्या तळाशी ठाण मांडून बसला आहे.
युष्मदागमनं ज्ञात्वा तपस्थान्निहितायुधान्। हंतुकामो दुराचारः सेंद्रानपि दिवौकसः
तुमच्या येण्याची बातमी कळल्यावर, तो दुष्ट, शस्त्र घेऊन तप करत आहे आणि इंद्रासह देवांनाही मारण्याचा विचार करतो.
घातः कमलपातेन मया तस्य विनिर्मितः। स राज्यैश्वर्यदर्पिष्टस्तेनासौ निहतो मया
मी कमळ टाकून त्याचा नाश केला; आपल्या राज्याचा आणि ऐश्वर्याचा गर्व असलेला तो माझ्यामुळे मारला गेला.
लोकेऽस्मिन्समये भक्ता ब्राह्मणा वेदपारगाः। मैव ते दुर्गतिं यांतु लभंतां सुगतिं पुनः
या काळात, वेदपारंगत आणि भक्त ब्राह्मण कधीही दुर्दशेला जाऊ नयेत, त्यांना पुन्हा चांगली स्थिती मिळो.
देवानां दानवानां च मनुष्योरगरक्षसाम्। भूतग्रामस्य सर्वस्य समोस्मि त्रिदिवौकसः
देव, दानव, माणसे, सर्प, राक्षस आणि सर्व प्राण्यांमध्ये, मी सर्वांसाठी सारखाच आहे, हे स्वर्गवासी देवांनो.
युष्मद्धितार्थं पापोऽसौ मया मंत्रेण घातितः। प्राप्तः पुण्यकृतान्लोकान्कमलस्यास्य दर्शनात्
तुमच्या भल्यासाठी, त्या पापी असुराचा मी मंत्राने नाश केला; या कमळाचे दर्शन केल्याने त्याला पुण्यवान लोकांना मिळणारी लोकं मिळाली.
यन्मया पद्ममुक्तं तु तेनेदं पुष्करं भुवि। ख्यातं भविष्यते तीर्थं पावनं पुण्यदं महत्
मी सोडलेल्या कमळामुळे, पृथ्वीवरील हे स्थान 'पुष्कर' म्हणून प्रसिद्ध होईल, हे महान आणि पवित्र तीर्थ सर्वांना पुण्य देणारे ठरेल.
पृथिव्यां सर्वजंतूनां पुण्यदं परिपठ्यते। कृतो ह्यनुग्रहो देवा भक्तानां भक्तिमिच्छताम्
पृथ्वीवरील सर्व जीवांना हे पुण्य देणारे मानले जाते; भक्तीची इच्छा असणाऱ्या भक्तांना मी हे वर दिले आहे, हे देवांनो.
वनेस्मिन्नित्यवासेन वृक्षैरभ्यर्थितेन च। महाकालो वनेऽत्रागादागतस्य ममानघाः
या वनात सतत वास केल्यामुळे आणि झाडांच्या विनंतीने, पवित्र महाकाळ माझ्यासाठी या वनात आले.
तपस्यतां च भवतां महज्ज्ञानं प्रदर्शितम्। कुरुध्वं हृदये देवाः स्वार्थं चैव परार्थकम्
तुम्ही तप करणाऱ्यांना मोठे ज्ञान दाखवले गेले आहे; देवांनो, आपल्या आणि इतरांच्या भल्याचा विचार नेहमी मनात ठेवा.
भवद्भिर्दर्शनीयं तु नानारूपधरैर्भुवि। द्विषन्वै ज्ञानिनं विप्रं पापेनैवार्दितो नरः
तुम्ही वेगवेगळ्या रूपांनी पृथ्वीवर दिसा; जो कोणी द्वेषाने ज्ञानी ब्राह्मणाला त्रास देतो, तो पापाने ग्रासला जातो.
न विमुच्येत पापेन जन्मकोटिशतैरपि। वेदांगपारगं विप्रं न हन्यान्न च दूषयेत्
शंभर कोटी जन्म झाले तरी तो पापातून मुक्त होऊ शकत नाही; वेद आणि त्यांची अंगे जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला मारू नये किंवा निंदा करू नये.
एकस्मिन्निहते यस्मात्कोटिर्भवति घातिता। एकं वेदांतगं विप्रं भोजयेच्छ्रद्धयान्वितः
एकजण मारला गेला, तर जणू शंभर कोटी जण मारले गेले असे होते; श्रद्धेने वेदज्ञ ब्राह्मणाला जेवू घालावे.
तस्य भुक्ता भवेत्कोटिर्विप्राणां नात्र संशयः। यः पात्रपूरणीं भिक्षां यतीनां तु प्रयच्छति
जो ब्राह्मण जेवतो, त्याने जणू शंभर कोटी ब्राह्मणांना जेवू घातले, यात काहीच शंका नाही; आणि जो योग्यांना त्यांच्या भिक्षापात्रात भिक्षा देतो,
विमुक्तः सर्वपापेभ्यो नाऽसौ दुर्गतिमाप्नुयात्। यथाहं सर्वदेवानां ज्येष्ठः श्रेष्ठः पितामहः
जो सर्व पापांपासून मुक्त होतो, त्याला कधीही वाईट अवस्था येत नाही, जशी मी सर्व देवतांचा ज्येष्ठ, श्रेष्ठ आणि पितामह आहे.
तथा ज्ञानी सदा पूज्यो निर्ममो निः परिग्रहः। संसारबंधमोक्षार्थं ब्रह्मगुप्तमिदं व्रतम्
त्याचप्रमाणे, ज्ञानी नेहमीच पूजनीय असतो, त्याला काहीही आपलेपण नसते, तो कोणत्याही वस्तूचा संग्रह करत नाही; संसाराच्या बंधनातून मुक्त होण्यासाठी हे व्रत ब्रह्मदेवाने मान्य केले आहे.
मया प्रणीतं विप्राणामपुनर्भवकारणम्। अग्निहोत्रमुपादाय यस्त्यजेदजितेंद्रियः
हे व्रत मी द्विजांसाठी सांगितले आहे, जे पुनर्जन्म टाळण्याचे कारण आहे; ज्याने इंद्रियांवर विजय मिळवलेला नाही, असा मनुष्य जर अग्निहोत्र सोडून देतो,
रौरवं स प्रयात्याशु प्रणीतो यमकिंकरैः। लोकयात्रावितंडश्च क्षुद्रं कर्म करोति यः
तर तो यमाच्या सेवकांनी लगेच रौरव नरकात नेला जातो; आणि जो केवळ उदरनिर्वाहासाठी क्षुल्लक कर्मे करतो,
स रागचित्तः शृंगारी नारीजन धनप्रियः। एकभोजी सुमिष्टाशी कृषिवाणिज्यसेवकः
ज्याचे मन आसक्त आहे, जो कामुक आहे, स्त्रिया आणि धन यांना प्रिय मानतो, जो एकटाच खातो, चविष्ट अन्नावर तृप्त होतो, आणि शेती किंवा व्यापारात गुंततो,
अवेदो वेदनिंदी च परभार्यां च सेवते। इत्यादिदोषदुष्टो यस्तस्य संभाषणादपि
जो वेदाचा अज्ञान आहे, वेदाची निंदा करतो किंवा दुसऱ्याच्या पत्नीशी संबंध ठेवतो—अशा दोषांनी भ्रष्ट झालेल्या व्यक्तीशी,
नरो नरकगामी स्याद्यश्च सद्व्रतदूषकः। असंतुष्टं भिन्नचित्तं दुर्मतिं पापकारिणम्
जो मनुष्य संवाद साधतो किंवा जो चांगल्या व्रताचा भंग करतो, तो नरकात जातो; तसेच जो असंतुष्ट आहे, ज्याचे मन अस्थिर आहे, जो दुष्ट आणि पाप करणारा आहे,
न स्पृशेदंगसंगेन स्पृष्ट्वा स्नानेन शुद्ध्यति। एवमुक्त्वा स भगवान्ब्रह्मा तैरमरैः सह
अशा व्यक्तीला स्पर्श करू नये; स्पर्श केल्यास स्नान करून शुद्ध व्हावे. असे सांगून त्या भगवंत ब्रह्मदेवाने अमरांसह,
क्षेत्रं निवेशयामास यथावत्कथयामि ते। उत्तरे चंद्रनद्यास्तु प्राची यावत्सरस्वती
योग्य रीतीने क्षेत्राची स्थापना केली; मी तुला त्याचे वर्णन करतो. उत्तर दिशेला चंद्रनदी आहे, पूर्वेला सरस्वतीपर्यंत,
पूर्वं तु नंदनात्कृत्स्नं यावत्कल्पं सपुष्करम्। वेदी ह्येषा कृता यज्ञे ब्रह्मणा लोककारिणा१५० 1.15.
पूर्वेला नंदनापासून संपूर्ण कल्प आणि पुष्करापर्यंत; हे वेदी ब्रह्मदेवाने, सर्व जगाचा सर्जक, यज्ञासाठी निर्माण केली.