भक्त्या परमया युक्ता विधिना परमेण च। कालेन महता ध्यानाद्देवज्ञानमनोगताः
परम भक्ती आणि उत्तम पद्धतीने, योग्य वेळी ध्यान करून त्यांचे मन देवाच्या ज्ञानात लीन झाले.
ब्रह्मध्यानाग्निनिर्दग्धा यदा शुद्धैकमानसाः। अविर्बभूव भगवान्सर्वेषां दृष्टिगोचरः
ब्रह्मध्यानाच्या अग्नीने त्यांच्या मनातील सर्व कलुष जळून गेले आणि मन एकाग्र झाले, तेव्हा भगवंत सर्वांच्या दृष्टीस प्रकट झाले.
तेजसाप्यायितास्तस्य बभूवुर्भ्रांतचेतसः। ततोवलंब्य ते धैर्यमिष्टं देवं यथाविधि
त्यांच्या मनात त्या तेजाने भरून गेले आणि ते गोंधळले; पण त्यावर आधार घेऊन त्यांनी मन स्थिर केले आणि योग्य पद्धतीने इच्छित देवाची पूजा केली.
षडंगवेदयोगेन हृष्टचित्तास्तु तत्पराः। शिरोगतैरंजलिभिः शिरोभिश्च महीं गताः
षडंग वेदाच्या सहाय्याने, आनंदित मनाने आणि एकाग्रतेने, त्यांनी हात जोडून डोके जमिनीला टेकवले.
तुष्टुवुः सृष्टिकर्त्तारं स्थितिकर्तारमीश्वरम्। देवा ऊचुः। ब्रह्मणे ब्रह्मदेहाय ब्रह्मण्यायाऽजिताय च
त्यांनी सृष्टीच्या कर्त्याचे, स्थिती करणाऱ्या ईश्वराचे स्तवन केले. देव म्हणाले: ब्रह्मदेह असलेल्या, ब्रह्मनिष्ठ आणि अजिंक्य ब्रह्माला नमस्कार.
नमस्कुर्मः सुनियताः क्रतुवेदप्रदायिने। लोकानुकंपिने देव सृष्टिरूपाय वै नमः
आम्ही पूर्ण शिस्तीने यज्ञविद्या देणाऱ्या तुला वंदन करतो; विश्वावर दया करणाऱ्या, सृष्टीस्वरूप असलेल्या देवा, तुला नमस्कार.
भक्तानुकंपिनेत्यर्थं वेदजाप्यस्तुताय च। बहुरूपस्वरूपाय रूपाणां शतधारिणे
भक्तांवर दया करणाऱ्या, वेदजप व स्तुतीने गौरवलेल्या, असंख्य रूपे आणि खरे स्वरूप असलेल्या, शंभर रूपे धारण करणाऱ्या तुला वंदन.
सावित्रीपतये देव गायत्रीपतये नमः। पद्मासनाय पद्माय पद्मवक्त्राय ते नमः
सावित्रीचे स्वामी, गायत्रीचे स्वामी, कमळावर विराजमान, पद्मा आणि कमळासारखा चेहरा असलेल्या तुला नमस्कार.
वरदाय वरार्हाय कूर्माय च मृगाय च। जटामकुटयुक्ताय स्रुवस्रुचनिधारिणे
वर देणाऱ्या, वरास पात्र असलेल्या, कूर्म आणि मृग रूपातील, जटा-मुकुटधारी, स्रुवा आणि स्रुच धारण करणाऱ्या तुला वंदन.
मृगांकमृगधर्माय धर्मनेत्राय ते नमः। विश्वनाम्नेऽथ विश्वाय विश्वेशाय नमोनमः
मृगचिन्ह असलेल्या, मृगस्वभाव असलेल्या, धर्मदृष्टी असलेल्या, विश्व नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या, विश्व आणि विश्वेश्वर तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.
धर्मनेत्रत्राणमस्मादधिकं कर्तुमर्हसि। वाङ्मनःकायभावैस्त्वां प्रपन्नास्स्मः पितामह
धर्मदृष्टीचे रक्षण आम्हाला तू सर्वोच्च प्रकारे करावेस; वाणी, मन आणि शरीराने आम्ही तुझ्या चरणी शरण आलो आहोत, पितामह.
एवं स्तुतस्तदा देवैर्ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः। प्रदास्यामि स्मृतो बाढममोघं दर्शनं हि वः
अशा प्रकारे त्या वेळी देवांनी स्तुती केल्यावर, ब्रह्मा — ब्रह्मज्ञानात श्रेष्ठ — म्हणाले: 'हो, मी तुम्हाला हवे असलेले दर्शन नक्कीच देईन, ते कधीही व्यर्थ जाणार नाही.'
ब्रुवंतु वांछितं पुत्राः प्रदास्यामि वरान्वरान्। एवमुक्ता भगवता देवा वचनमब्रुवन्
माझ्या मुलांनो, तुम्ही जे काही इच्छिता ते सांगा; मी तुम्हाला एकामागून एक वर देईन. भगवंतांनी असे म्हटल्यावर, देवांनी आपले म्हणणे सांगितले.
एष एवाद्य भगवन्सुपर्याप्तो महान्वरः। जनितो नः सुशब्दोयं कमलं क्षिपता त्वया
भगवंत, हेच वर आम्हाला आज खूप पुरेसे आणि मोठे आहे; तुम्ही टाकलेले हे कमळ आम्ही शुभ नावाने ओळखले आहे.
किमर्थं कंपिता भूमिर्लोकाश्चाकुलिताः कृताः। नैतन्निरर्थकं देव उच्यतामत्र कारणम्
कशासाठी ही पृथ्वी थरथरली आणि लोक घाबरले? हे नक्कीच काही कारणाशिवाय घडले नाही, देवा; याचे कारण सांगा.
ब्रह्मोवाच। युष्मद्धितार्थमेतद्वै पद्मं विनिहितं मया। देवतानां च रक्षार्थं श्रूयतामत्र कारणम्
ब्रह्मा म्हणाले: तुमच्या भल्यासाठीच मी हे कमळ ठेवले आहे, आणि देवतांच्या रक्षणासाठीसुद्धा. आता याचे कारण ऐका.
असुरो वज्रनाभोऽयं बालजीवापहारकः। अवस्थितस्त्ववष्टभ्य रसातलतलाश्रयम्
वज्रनाभ नावाचा असुर, जो लहान मुलांचे प्राण घेतो, तो रसातलाच्या तळाशी ठाण मांडून बसला आहे.
युष्मदागमनं ज्ञात्वा तपस्थान्निहितायुधान्। हंतुकामो दुराचारः सेंद्रानपि दिवौकसः
तुमच्या येण्याची बातमी कळल्यावर, तो दुष्ट, शस्त्र घेऊन तप करत आहे आणि इंद्रासह देवांनाही मारण्याचा विचार करतो.
घातः कमलपातेन मया तस्य विनिर्मितः। स राज्यैश्वर्यदर्पिष्टस्तेनासौ निहतो मया
मी कमळ टाकून त्याचा नाश केला; आपल्या राज्याचा आणि ऐश्वर्याचा गर्व असलेला तो माझ्यामुळे मारला गेला.
लोकेऽस्मिन्समये भक्ता ब्राह्मणा वेदपारगाः। मैव ते दुर्गतिं यांतु लभंतां सुगतिं पुनः
या काळात, वेदपारंगत आणि भक्त ब्राह्मण कधीही दुर्दशेला जाऊ नयेत, त्यांना पुन्हा चांगली स्थिती मिळो.
देवानां दानवानां च मनुष्योरगरक्षसाम्। भूतग्रामस्य सर्वस्य समोस्मि त्रिदिवौकसः
देव, दानव, माणसे, सर्प, राक्षस आणि सर्व प्राण्यांमध्ये, मी सर्वांसाठी सारखाच आहे, हे स्वर्गवासी देवांनो.
युष्मद्धितार्थं पापोऽसौ मया मंत्रेण घातितः। प्राप्तः पुण्यकृतान्लोकान्कमलस्यास्य दर्शनात्
तुमच्या भल्यासाठी, त्या पापी असुराचा मी मंत्राने नाश केला; या कमळाचे दर्शन केल्याने त्याला पुण्यवान लोकांना मिळणारी लोकं मिळाली.
यन्मया पद्ममुक्तं तु तेनेदं पुष्करं भुवि। ख्यातं भविष्यते तीर्थं पावनं पुण्यदं महत्
मी सोडलेल्या कमळामुळे, पृथ्वीवरील हे स्थान 'पुष्कर' म्हणून प्रसिद्ध होईल, हे महान आणि पवित्र तीर्थ सर्वांना पुण्य देणारे ठरेल.
पृथिव्यां सर्वजंतूनां पुण्यदं परिपठ्यते। कृतो ह्यनुग्रहो देवा भक्तानां भक्तिमिच्छताम्
पृथ्वीवरील सर्व जीवांना हे पुण्य देणारे मानले जाते; भक्तीची इच्छा असणाऱ्या भक्तांना मी हे वर दिले आहे, हे देवांनो.
वनेस्मिन्नित्यवासेन वृक्षैरभ्यर्थितेन च। महाकालो वनेऽत्रागादागतस्य ममानघाः
या वनात सतत वास केल्यामुळे आणि झाडांच्या विनंतीने, पवित्र महाकाळ माझ्यासाठी या वनात आले.
तपस्यतां च भवतां महज्ज्ञानं प्रदर्शितम्। कुरुध्वं हृदये देवाः स्वार्थं चैव परार्थकम्
तुम्ही तप करणाऱ्यांना मोठे ज्ञान दाखवले गेले आहे; देवांनो, आपल्या आणि इतरांच्या भल्याचा विचार नेहमी मनात ठेवा.
भवद्भिर्दर्शनीयं तु नानारूपधरैर्भुवि। द्विषन्वै ज्ञानिनं विप्रं पापेनैवार्दितो नरः
तुम्ही वेगवेगळ्या रूपांनी पृथ्वीवर दिसा; जो कोणी द्वेषाने ज्ञानी ब्राह्मणाला त्रास देतो, तो पापाने ग्रासला जातो.
न विमुच्येत पापेन जन्मकोटिशतैरपि। वेदांगपारगं विप्रं न हन्यान्न च दूषयेत्
शंभर कोटी जन्म झाले तरी तो पापातून मुक्त होऊ शकत नाही; वेद आणि त्यांची अंगे जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला मारू नये किंवा निंदा करू नये.
एकस्मिन्निहते यस्मात्कोटिर्भवति घातिता। एकं वेदांतगं विप्रं भोजयेच्छ्रद्धयान्वितः
एकजण मारला गेला, तर जणू शंभर कोटी जण मारले गेले असे होते; श्रद्धेने वेदज्ञ ब्राह्मणाला जेवू घालावे.
तस्य भुक्ता भवेत्कोटिर्विप्राणां नात्र संशयः। यः पात्रपूरणीं भिक्षां यतीनां तु प्रयच्छति
जो ब्राह्मण जेवतो, त्याने जणू शंभर कोटी ब्राह्मणांना जेवू घातले, यात काहीच शंका नाही; आणि जो योग्यांना त्यांच्या भिक्षापात्रात भिक्षा देतो,