यज्ञं चकार विधिना धिषणोध्वर्युसत्तमः। पद्मं कृत्वा मृणालाढ्यं पद्मदीक्षाप्रयोगतः
श्रेष्ठ ऋत्विज धीषणाने विधिपूर्वक यज्ञ केला. कमळाच्या देठांनी युक्त कमळाचं वेदी तयार करून, कमळदीक्षेच्या विधीने यज्ञ केला.
अनुजग्राह देवांस्तान्सुरेच्छा प्रेरितो मुनिः। तेभ्यो ददौ विवेकिभ्यः स वेदोक्तावधानवित्
देवतांची इच्छा ओळखून त्या ऋषींनी त्यांना स्वीकारलं. विवेक असलेल्या त्या सर्वांना वेदात सांगितलेल्या ज्ञानाचा उपदेश केला.
दीक्षां वै विस्मयं त्यक्त्वा बृहस्पतिरुदारधीः। एकमग्निं च संस्कृत्य महात्मा त्रिदिवौकसाम्
बृहस्पतीने दीक्षेचं आश्चर्य बाजूला ठेवून, एकच अग्नी तयार केला आणि त्या स्वर्गवासी देवांसाठी विधी केला.
प्रादादांगिरसस्तुष्टो जाप्यं वेदोदितं तु यत्। त्रिसुपर्णं त्रिमधु च पावमानीं च पावनीम्
आंगिरस ऋषींनी प्रसन्न होऊन, वेदात सांगितलेली जप्य मंत्रं — त्रिसुपर्ण, त्रिमधु आणि पावन अशी पावमानी — त्यांना दिल्या.
स हि जाप्यादिकं सर्वमशिक्षयदुदारधीः। आपो हिष्ठेति यत्स्नानं ब्राह्मं तत्परिपठ्यते
तो उदार बुद्धीचा होता, त्याने सर्व जप आणि त्यासंबंधित विधी शिकवले. 'आपो हिष्ठ' हा मंत्र म्हणत केलेले स्नान ब्रह्मस्नान म्हणून ओळखले जाते.
पापघ्नं दुष्टशमनं पुष्टिश्रीबलवर्द्धनम्। सिद्धिदं कीर्तिदं चैव कलिकल्मषनाशनम्
हे स्नान पापांचा नाश करते, वाईटांचा शांत करतो, आरोग्य, समृद्धी आणि बळ वाढवतो; यामुळे यश, कीर्ती मिळते आणि कलियुगातील दोष नाहीसे होतात.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मस्नानं समाचरेत्। कुर्वंतो मौनिनो दांता दीक्षिताः क्षपितेंद्रियाः
म्हणून सर्व प्रयत्नांनी ब्रह्मस्नान करावे, जसे मौन धारण करणारे, संयमी, दीक्षित आणि इंद्रिये जिंकलेले लोक करतात.
सर्वे कमंडलुयुता मुक्तकक्षाक्षमालिनः। दंडिनश्चीरवस्त्राश्च जटाभिरतिशोभिताः
सर्वजण कमंडलू घेतात, सैल वस्त्रे आणि माळा घालतात, दंड धारण करतात, वल्कल वस्त्र परिधान करतात आणि जटांनी शोभून दिसतात.
स्नानाचारासनरताः प्रयत्नध्यानधारिणः। मनो ब्रह्मणि संयोज्य नियताहारकांक्षिणः
स्नानाच्या आचारात मग्न, योग्य आसनावर बसलेले, प्रयत्नपूर्वक ध्यान करणारे, मन ब्रह्मात एकाग्र करणारे आणि मर्यादित आहाराची इच्छा बाळगणारे असतात.
अतिष्ठन्दर्शनालापसंगध्यानविवर्जिताः। एवं व्रतधराः सर्वे त्रिकालं स्नानकारिणः
दृष्टी, बोलणे, स्पर्श आणि इतर ध्यान टाळून मौन पाळतात; असे सर्व व्रतधारी दिवसातून तीन वेळा स्नान करतात.
भक्त्या परमया युक्ता विधिना परमेण च। कालेन महता ध्यानाद्देवज्ञानमनोगताः
परम भक्ती आणि उत्तम पद्धतीने, योग्य वेळी ध्यान करून त्यांचे मन देवाच्या ज्ञानात लीन झाले.
ब्रह्मध्यानाग्निनिर्दग्धा यदा शुद्धैकमानसाः। अविर्बभूव भगवान्सर्वेषां दृष्टिगोचरः
ब्रह्मध्यानाच्या अग्नीने त्यांच्या मनातील सर्व कलुष जळून गेले आणि मन एकाग्र झाले, तेव्हा भगवंत सर्वांच्या दृष्टीस प्रकट झाले.
तेजसाप्यायितास्तस्य बभूवुर्भ्रांतचेतसः। ततोवलंब्य ते धैर्यमिष्टं देवं यथाविधि
त्यांच्या मनात त्या तेजाने भरून गेले आणि ते गोंधळले; पण त्यावर आधार घेऊन त्यांनी मन स्थिर केले आणि योग्य पद्धतीने इच्छित देवाची पूजा केली.
षडंगवेदयोगेन हृष्टचित्तास्तु तत्पराः। शिरोगतैरंजलिभिः शिरोभिश्च महीं गताः
षडंग वेदाच्या सहाय्याने, आनंदित मनाने आणि एकाग्रतेने, त्यांनी हात जोडून डोके जमिनीला टेकवले.
तुष्टुवुः सृष्टिकर्त्तारं स्थितिकर्तारमीश्वरम्। देवा ऊचुः। ब्रह्मणे ब्रह्मदेहाय ब्रह्मण्यायाऽजिताय च
त्यांनी सृष्टीच्या कर्त्याचे, स्थिती करणाऱ्या ईश्वराचे स्तवन केले. देव म्हणाले: ब्रह्मदेह असलेल्या, ब्रह्मनिष्ठ आणि अजिंक्य ब्रह्माला नमस्कार.
नमस्कुर्मः सुनियताः क्रतुवेदप्रदायिने। लोकानुकंपिने देव सृष्टिरूपाय वै नमः
आम्ही पूर्ण शिस्तीने यज्ञविद्या देणाऱ्या तुला वंदन करतो; विश्वावर दया करणाऱ्या, सृष्टीस्वरूप असलेल्या देवा, तुला नमस्कार.
भक्तानुकंपिनेत्यर्थं वेदजाप्यस्तुताय च। बहुरूपस्वरूपाय रूपाणां शतधारिणे
भक्तांवर दया करणाऱ्या, वेदजप व स्तुतीने गौरवलेल्या, असंख्य रूपे आणि खरे स्वरूप असलेल्या, शंभर रूपे धारण करणाऱ्या तुला वंदन.
सावित्रीपतये देव गायत्रीपतये नमः। पद्मासनाय पद्माय पद्मवक्त्राय ते नमः
सावित्रीचे स्वामी, गायत्रीचे स्वामी, कमळावर विराजमान, पद्मा आणि कमळासारखा चेहरा असलेल्या तुला नमस्कार.
वरदाय वरार्हाय कूर्माय च मृगाय च। जटामकुटयुक्ताय स्रुवस्रुचनिधारिणे
वर देणाऱ्या, वरास पात्र असलेल्या, कूर्म आणि मृग रूपातील, जटा-मुकुटधारी, स्रुवा आणि स्रुच धारण करणाऱ्या तुला वंदन.
मृगांकमृगधर्माय धर्मनेत्राय ते नमः। विश्वनाम्नेऽथ विश्वाय विश्वेशाय नमोनमः
मृगचिन्ह असलेल्या, मृगस्वभाव असलेल्या, धर्मदृष्टी असलेल्या, विश्व नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या, विश्व आणि विश्वेश्वर तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.
धर्मनेत्रत्राणमस्मादधिकं कर्तुमर्हसि। वाङ्मनःकायभावैस्त्वां प्रपन्नास्स्मः पितामह
धर्मदृष्टीचे रक्षण आम्हाला तू सर्वोच्च प्रकारे करावेस; वाणी, मन आणि शरीराने आम्ही तुझ्या चरणी शरण आलो आहोत, पितामह.
एवं स्तुतस्तदा देवैर्ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः। प्रदास्यामि स्मृतो बाढममोघं दर्शनं हि वः
अशा प्रकारे त्या वेळी देवांनी स्तुती केल्यावर, ब्रह्मा — ब्रह्मज्ञानात श्रेष्ठ — म्हणाले: 'हो, मी तुम्हाला हवे असलेले दर्शन नक्कीच देईन, ते कधीही व्यर्थ जाणार नाही.'
ब्रुवंतु वांछितं पुत्राः प्रदास्यामि वरान्वरान्। एवमुक्ता भगवता देवा वचनमब्रुवन्
माझ्या मुलांनो, तुम्ही जे काही इच्छिता ते सांगा; मी तुम्हाला एकामागून एक वर देईन. भगवंतांनी असे म्हटल्यावर, देवांनी आपले म्हणणे सांगितले.
एष एवाद्य भगवन्सुपर्याप्तो महान्वरः। जनितो नः सुशब्दोयं कमलं क्षिपता त्वया
भगवंत, हेच वर आम्हाला आज खूप पुरेसे आणि मोठे आहे; तुम्ही टाकलेले हे कमळ आम्ही शुभ नावाने ओळखले आहे.
किमर्थं कंपिता भूमिर्लोकाश्चाकुलिताः कृताः। नैतन्निरर्थकं देव उच्यतामत्र कारणम्
कशासाठी ही पृथ्वी थरथरली आणि लोक घाबरले? हे नक्कीच काही कारणाशिवाय घडले नाही, देवा; याचे कारण सांगा.
ब्रह्मोवाच। युष्मद्धितार्थमेतद्वै पद्मं विनिहितं मया। देवतानां च रक्षार्थं श्रूयतामत्र कारणम्
ब्रह्मा म्हणाले: तुमच्या भल्यासाठीच मी हे कमळ ठेवले आहे, आणि देवतांच्या रक्षणासाठीसुद्धा. आता याचे कारण ऐका.
असुरो वज्रनाभोऽयं बालजीवापहारकः। अवस्थितस्त्ववष्टभ्य रसातलतलाश्रयम्
वज्रनाभ नावाचा असुर, जो लहान मुलांचे प्राण घेतो, तो रसातलाच्या तळाशी ठाण मांडून बसला आहे.
युष्मदागमनं ज्ञात्वा तपस्थान्निहितायुधान्। हंतुकामो दुराचारः सेंद्रानपि दिवौकसः
तुमच्या येण्याची बातमी कळल्यावर, तो दुष्ट, शस्त्र घेऊन तप करत आहे आणि इंद्रासह देवांनाही मारण्याचा विचार करतो.
घातः कमलपातेन मया तस्य विनिर्मितः। स राज्यैश्वर्यदर्पिष्टस्तेनासौ निहतो मया
मी कमळ टाकून त्याचा नाश केला; आपल्या राज्याचा आणि ऐश्वर्याचा गर्व असलेला तो माझ्यामुळे मारला गेला.
लोकेऽस्मिन्समये भक्ता ब्राह्मणा वेदपारगाः। मैव ते दुर्गतिं यांतु लभंतां सुगतिं पुनः
या काळात, वेदपारंगत आणि भक्त ब्राह्मण कधीही दुर्दशेला जाऊ नयेत, त्यांना पुन्हा चांगली स्थिती मिळो.