कामगाः कामरूपाश्च कामरूपफलप्रदाः। कामसंदर्शनाः पुंसां तपःसिद्ध्युज्वला नृणाम्
"तुम्ही इच्छेनुसार जाऊ शकता, हवी तशी रूपे घेऊ शकता, आणि हवी ती फळे देऊ शकता; लोकांच्या इच्छा पूर्ण करणारे आणि तपश्चर्येच्या तेजाने उजळलेले व्हाल."
श्रिया परमया युक्ता मत्प्रसादाद्भविष्यथ। एवं स वरदो ब्रह्मा अनुजग्राह पादपान्
"माझ्या कृपेने तुम्ही अत्युच्च ऐश्वर्याने युक्त व्हाल." असे वर देणाऱ्या ब्रह्मदेवाने झाडांना आशीर्वाद दिला.
स्थित्वा वर्ष सहस्रं तु पुष्करं प्रक्षिपद्भुवि। क्षितिर्निपतिता तेन व्यकंपत रसातलम्
हजार वर्षे तिथे राहून त्यांनी कमळ पृथ्वीवर टाकले; त्याच्या पडण्याने भूमी खालीपर्यंत हादरली.
विवशास्तत्यजुर्वेलां सागराः क्षुभितोर्मयः। शक्राशनि हतानीव व्याघ्र व्याला वृतानि च
सागरांच्या लाटा अस्वस्थ होऊन किनारे सोडून गेल्या; इंद्राच्या वज्राने घायाळ झाल्यासारखे वाघ आणि इतर हिंस्र प्राणी पळाले.
शिखराण्यप्यशीर्यंत पर्वतानां सहस्रशः। देवसिद्धविमानानि गंधर्वनगराणि च
हजारो पर्वतशिखरे तुटली; देव, सिद्ध यांच्या विमानांचे आणि गंधर्वांच्या नगरींचे नुकसान झाले.
प्रचेलुर्बभ्रमुः पेतुर्विविशुश्च धरातलम्। कपोतमेघाः खात्पेतुः पुटसंघातदर्शिनः
ती सर्व उडू लागली, भटकली, खाली पडली आणि पृथ्वीमध्ये शिरली; आकाशातून कपोतासारखे मेघ पंखांच्या झुंडीप्रमाणे खाली पडले.
ज्योतिर्गणांश्छादयंतो बभूवुस्तीव्र भास्कराः। महता तस्य शब्देन मूकांधबधिरीकृतम्
ताऱ्यांचे समूह झाकले गेले, सूर्य प्रखर झाले; त्या मोठ्या आवाजाने सर्वजण मुके, आंधळे आणि बहिरे झाले.
बभूव व्याकुलं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्। सुरासुराणां सर्वेषां शरीराणि मनांसि च
संपूर्ण त्रैलोक्य, जडजंगम सृष्टी अस्वस्थ झाली; सर्व देव आणि असुर यांच्या देहात आणि मनात गोंधळ उडाला.
अवसेदुश्च किमिति किमित्येतन्न जज्ञिरे। धैर्यमालंब्य सर्वेऽथ ब्रह्माणं चाप्यलोकयन्
हे काय आहे, हे काय आहे, असे सर्वजण विचार करू लागले, पण त्यांना काहीच समजले नाही. मग धीर धरून, त्यांनी सर्वांनी ब्रह्मांकडे पाहिले.
न च ते तमपश्यंत कुत्र ब्रह्मागतो ह्यभूत्। किमर्थं कंपिता भूमिर्निमित्तोत्पातदर्शनम्
पण तिथे ब्रह्मा दिसला नाही—तो कुठे गेला? पृथ्वी का थरथरत होती, आणि हे अपशकुनाचे चिन्हे का दिसत होती?
तावद्विष्णुर्गतस्तत्र यत्र देवा व्यवस्थिताः। प्रणिपत्य इदं वाक्यमुक्तवंतो दिवौकसः
तेव्हा विष्णू त्या ठिकाणी गेला जिथे सर्व देवता एकत्र जमले होते. त्याने वंदन केल्यावर, स्वर्गातील देवांनी असे शब्द सांगितले.
किमेतद्भगवन्ब्रूहि निमित्तोत्पातदर्शनम्। त्रैलोक्यं कंपितं येन संयुक्तं कालधर्मणा
भगवंत, हे काय आहे ते आम्हाला सांगा—हे अपशकुन आणि चिन्हे कशामुळे आली? कोणत्या काळाच्या प्रभावामुळे हे तिन्ही लोक थरथरले?
जातकल्पावसानं तु भिन्नमर्यादसागरम्। चत्वारो दिग्गजाः किं तु बभूवुरचलाश्चलाः
असे वाटते की कल्पाचा शेवट आला आहे, नीतीचा समुद्र फुटला आहे; चारही दिशांचे हत्तीही डळमळीत झाले आहेत—याचे कारण काय?
समावृता धरा कस्मात्सप्तसागरवारिणा। उत्पत्तिर्नास्ति शब्दस्य भगवन्निः प्रयोजना
पृथ्वी सातही समुद्रांच्या पाण्याने का वेढली गेली आहे? भगवंत, या आवाजाला काही कारण नाही—त्याचा काही हेतूही दिसत नाही.
यादृशो वा स्मृतः शब्दो न भूतो न भविष्यति। त्रैलोक्यमाकुलं येन चक्रे रौद्रेण चोद्यता
असा आवाज, जो ऐकला गेला, तो ना कधी झाला होता ना पुन्हा होईल; या प्रचंड गर्जनेमुळे तिन्ही लोकांमध्ये गोंधळ माजला आहे.
शुभोऽशुभो वा शब्दोरेयं त्रैलोक्यस्य दिवौकसाम्। भगवन्यदि जानासि किमेतत्कथयस्व नः
हा आवाज शुभ आहे की अशुभ, तिन्ही लोकांच्या देवतांसाठी, हे भगवंत, तुम्हाला माहीत असेल तर कृपया आम्हाला सांगा.
एवमुक्तोऽब्रवीद्विष्णुः परमेणानुभावितः। मा भैष्ट मरुतः सर्वे शृणुध्वं चात्र कारणम्
असे विचारल्यावर, परम सामर्थ्याने युक्त असलेल्या विष्णूंनी उत्तर दिले: "सर्व मरुतांनो, घाबरू नका; ऐका, याचे कारण मी सांगतो."
निश्चयेनानुविज्ञाय वक्ष्याम्येष यथाविधम्। पद्महस्तो हि भगवान्ब्रह्मा लोकपितामहः
"पूर्ण खात्री करून, मी हे योग्य प्रकारे सांगतो: पद्महस्त असलेले, लोकांचे पितामह ब्रह्मा—"
भूप्रदेशे पुण्यराशौ यज्ञं कर्तुं व्यवस्थितः। अवरोहे पर्वतानां वने चातीवशोभने
"तो पृथ्वीवरील एक पवित्र स्थळी, पर्वतांच्या पायथ्याशी असलेल्या सुंदर वनात, यज्ञ करण्यासाठी स्थिर झाला आहे."
कमलं तस्य हस्तात्तु पतितं धरणीतले। तस्य शब्दो महानेष येन यूयं प्रकंपिताः
"त्याच्या हातातून एक कमळ पृथ्वीवर पडले; त्याचा तो मोठा आवाज, ज्यामुळे तुम्ही सर्व घाबरलात."
तत्रासौ तरुवृंदेन पुष्पामोदाभिनंदितः। अनुगृह्याथ भगवान्वनं तत्समृगांडजम्
"तेथे, झाडांच्या गर्दीत, फुलांच्या सुगंधाने भरलेल्या त्या वनात, भगवंताने त्या वनाला, त्यातील पशुपक्ष्यांसह, स्वीकारले."
जगतोऽनुग्रहार्थाय वासं तत्रान्वरोचयत्। पुष्करं नाम तत्तीर्थं क्षेत्रं वृषभमेव च
"जगाच्या कल्याणासाठी, त्याने तेथे वास करायचे ठरवले; त्या तीर्थाचे नाव पुष्कर आहे, आणि त्या क्षेत्राला वृषभ असे म्हणतात."
जनितं तद्भगवता लोकानां हितकारिणा। ब्रह्माणं तत्र वै गत्वा तोषयध्वं मया सह
"जगाच्या हितासाठी भगवंताने ते स्थापन केले; चला, आपण सर्वजण माझ्यासोबत तिथे जाऊन ब्रह्माची पूजा करूया."
आराध्यमानो भगवान्प्रदास्यति वरान्वरान्। इत्युक्त्वा भगवान्विष्णुः सह तैर्देवदानवैः
"पूजा केल्यावर, भगवंत तुम्हाला एकापाठोपाठ एक वर देईल." असे सांगून, भगवंत विष्णू, त्या देवता आणि दानवांसह—
जगाम तद्वनोद्देशं यत्रास्ते स तु कंजजः। प्रहृष्टास्तुष्टमनसः कोकिलालापलापिताः
त्या वनाच्या भागात गेला, जिथे कमळातून जन्मलेले ब्रह्मा आहेत; सर्वजण आनंदित, प्रसन्न मनाने, कोकिळांच्या गोड आवाजात निघाले.
पुष्पोच्चयोज्ज्वलं शस्तं विविशुर्ब्रह्मणो वनम्। संप्राप्तं सर्वदेवैस्तु वनं नंदनसंमितम्
ते सर्व ब्रह्माच्या त्या वनात शिरले, जे तेजस्वी फुलांच्या राशींनी उजळून निघाले होते; सर्व देवता त्या नंदनासमान वनात पोहोचले.
पद्मिनीमृगपुष्पाढ्यं सुदृढं शुशुभे तदा। प्रविश्याथ वनं देवाः सर्वपुष्पोपशोभितम्
त्या वेळी कमळांच्या आणि वनफुलांनी भरलेलं ते घनदाट वन फारच सुंदर दिसत होतं. मग सर्व देवता तिथे, सर्व प्रकारच्या फुलांनी सजलेल्या त्या वनात, आत शिरले.
इह देवोस्तीति देवा बभ्रमुश्च दिदृक्षवः। मृगयंतस्ततस्ते तु सर्वे देवाः सवासवाः
इथे देवता आहेत असं म्हणत, सर्व देवता पाहण्यासाठी तिथे तिथे फिरू लागले. इंद्रासह सर्व देवांनी तिथे शिकार करायला सुरुवात केली.
अद्भुतस्य वनस्यांतं न ते ददृशुराशुगाः। विचिन्वद्भिस्तदा देवं दैवैर्वायुर्विलोकितः
त्या अद्भुत वनाचा शेवट कितीही वेगाने शोधला तरी त्यांना सापडला नाही. शोधत असताना, त्या वेळी देवांना वायू देव दिसला.
स तानुवाच ब्रह्माणं न द्रक्ष्यथ तपो विना। तदा खिन्ना विचिन्वंतस्तस्मिन्पर्वतरोधसि
तो म्हणाला, 'तुम्ही तपश्चर्या केल्याशिवाय ब्रह्मदेवाला पाहू शकणार नाही.' मग शोधून थकलेले ते सर्वजण त्या डोंगराच्या उतारावर थांबले.