आजिघ्रंती वचाऽन्योन्यं पुष्पशाखावतंसकाः। नागवृक्षाः क्वचित्पुष्पैर्द्रुमवानीरकेसरैः
फुलांनी भरलेल्या फांद्यांनी सजलेली नागवृक्ष जणू एकमेकांचा सुगंध घेत होती; तर कुठे झाडांवर फुलं आणि वनीराच्या पिवळ्या केसरांची शोभा दिसत होती.
नयनैरिव शोभंते चंचलैः कृष्णतारकैः। पुष्पसंपन्नशिखराः कर्णिकारद्रुमाः क्वचित्
कुठे कर्णिकार झाडं फुलांनी बहरलेली, त्यांच्या हलणाऱ्या काळ्या कळ्या जणू डोळ्यांतील फिरणाऱ्या काळ्या बिंदूसारख्या भासत होत्या.
युग्मयुग्माद्विधा चेह शोभन्त इव दंपती। सुपुष्पप्रभवाटोपैस्सिंदुवार द्रुपंक्तयः
नदीच्या काठीच्या दाराशी झाडांच्या रांगा जोडजोडीने, जणू काही नवरा-बायका एकत्र उभ्या आहेत असे भासते, सुंदर फुलांनी सजलेली झाडे तिथे खुलून दिसतात.
मूर्तिमत्य इवाभांति पूजिता वनदेवताः। क्वचित्क्वचित्कुंदलताः सपुष्पाभरणोज्वलाः
जणू काही वनदेवता साक्षात प्रकट झाल्यासारख्या भासतात; कुठे कुठे फुलांनी मढवलेल्या वेलींनी सारा परिसर उजळून निघाला आहे.
दिक्षु वृक्षेषु शोभंते बालचंद्रा इवोच्छ्रिताः। सर्जार्जुनाः क्वचिद्भान्ति वनोद्देशेषु पुष्पिताः
चारही दिशांना झाडे जणू कोवळ्या चंद्रासारखी उंच उभी आहेत; कुठे कुठे फुलांनी डवरलेली सरज आणि अर्जुनाची झाडे वनात शोभा वाढवतात.
धौतकौशेयवासोभिः प्रावृताः पुरुषा इव। अतिमुक्तकवल्लीभिः पुष्पिताभिस्तथा द्रुमाः
जणू धुतलेल्या रेशमी वस्त्रांनी माणसे झाकली आहेत तशी, फुलांनी बहरलेल्या अतिमुक्ता वेलींनी झाडे झाकली गेली आहेत.
उपगूढा विराजंते स्वनारीभिरिव प्रियाः। अपरस्परसंसक्तैः सालाशोकाश्च पल्लवैः
आपल्या प्रियतमेच्या मिठीत लीन झाल्यासारखे साला आणि अशोकाची झाडे, आपापल्या पानांनी एकमेकांना न भिडता सजली आहेत.
हस्तैर्हस्तान्स्पृशंतीव सुहृदश्चिरसंगताः। फलपुष्पभरानम्राः पनसाः सरलार्जुनाः
जुन्या मित्रांनी एकमेकांना हात लावावा तसे फांद्या एकमेकांना स्पर्श करतात; फळफुलांच्या ओझ्याने वाकलेली फणस, साल आणि अर्जुनाची झाडे तिथे दिसतात.
अन्योन्यमर्चयंतीव पुष्पैश्चैव फलैस्तथा। मारुतावेगसंश्लिष्टैः पादपास्सालबाहुभिः
फुलांनी आणि फळांनी एकमेकांचा सन्मान करत असल्यासारखी झाडे, वाऱ्याच्या झुळुकीने त्यांचे हात एकमेकांत गुंतले आहेत.
अभ्याशमागतं लोकं प्रतिभावैरिवोत्थिताः। पुष्पाणामवरोधेन सुशोभार्थं निवेशिताः
कोणी जवळ येत आहे हे पाहून स्वागत करायला उभी राहिल्यासारखी झाडे, फुलांच्या घेरात सुंदरपणे मांडलेली आहेत.
वसंतमहमासाद्य पुरुषान्स्पर्द्धयंति हि। पुष्पशोभाभरनतैः शिखरैर्वायुकंपितैः
वसंत ऋतू येताच झाडे फुलांच्या शोभेने डोलत, त्यांच्या शिखरांवर फुलांची माळ घातल्यासारखी, वाऱ्यात हेलकावत माणसांशी स्पर्धा करतात.
नृत्यंतीव नराः प्रीताः स्रगलंकृतशेखराः। शृंगाग्रपवनक्षिप्ताः पुष्पावलियुता द्रुमाः
फुलांच्या माळांनी शिरोभूषित होऊन, वाऱ्याच्या झुळुकीने त्यांच्या टोकांवर डोलणारी झाडे, जणू आनंदाने नाचणारे माळ घातलेले पुरुष दिसतात.
सवल्लीकाः प्रनृत्यंति मानवा इव सप्रियाः। स्वपुष्पनतवल्लीभिः पादपाः क्वचिदावृताः
फुलांनी डवरलेल्या वेलींनी झाडे जणू आपल्या प्रियतमेबरोबर नाचणाऱ्या पुरुषांसारखी वाटतात; कुठे कुठे झाडे आपल्या फुलांनी डवरलेल्या वेलींनी झाकली गेली आहेत.
भांति तारागणैश्चित्रैः शरदीव नभस्तलम्। द्रुमाणामथवाग्रेषु पुष्पिता मालती लताः
शरद ऋतूच्या आकाशात ताऱ्यांचे झुंबर जसे चमकते तसे, झाडांच्या टोकांवर फुललेल्या मोगऱ्याच्या वेलींनी सारा परिसर उजळून गेला आहे.
शेखराइव शोभंते रचिता बुद्धिपूर्वकम्। हरिताः कांचनच्छायाः फलिताः पुष्पिता द्रुमाः
विचारपूर्वक मांडलेली झाडे जणू मुकुटासारखी शोभून दिसतात; हिरवीगार, सोन्यासारखी छटा असलेली झाडे फुलांनी आणि फळांनी डवरलेली आहेत.
सौहृदं दर्शयंतीव नराः साधुसमागमे। पुष्पकिंजल्ककपिला गताः सर्वदिशासु च
सज्जनांच्या संगतीत जशी मैत्री प्रकट होते तशी, फुलांच्या केशराचा सुवर्ण रंग सर्व दिशांना पसरला आहे.
कदंबपुष्पस्य जयं घोषयंतीव षट्पदाः। क्वचित्पुष्पासवक्षीबाः संपतंति ततस्ततः
कदंबाच्या फुलाचा विजय जाहीर करत असल्यासारख्या, फुलांच्या मधाने मस्त झालेल्या मधमाशा इकडून तिकडे उडत आहेत.
पुंस्कोकिलगणावृक्ष गहनेष्विव सप्रियाः। शिरीषपुष्पसंकाशाः शुका मिथुनशः क्वचित्
झाडांच्या दाटीत नर कोकीळ आपल्या सोबतीनी आहेत; कुठे कुठे शिरीष फुलांसारखे दिसणारे पोपटांचे जोडपेही दिसतात.
कीर्तयंति गिरश्चित्राः पूजिता ब्राह्मणा यथा। सहचारिसुसंयुक्ता मयूराश्चित्रबर्हिणः
आपल्या सोबत्यांसह असलेले, रंगीबेरंगी पिसाऱ्याचे मोर विविध आवाजात गातात, जणू सन्मानित ब्राह्मण स्तुती म्हणत आहेत.
वनांतेष्वपि नृत्यंति शोभंत इव नर्त्तकाः। कूजंतःपक्षिसंघाता नानारुतविराविणः५० 1.15.
वनाच्या कडेलाही, विविध आवाजांनी गूंजणारे पक्ष्यांचे थवे, जणू नर्तकासारखे नाचत आणि शोभून दिसतात.
कुर्वंति रमणीयं वै रमणीयतरं वनम्। नानामृगगणाकीर्णं नित्यं प्रमुदितांडजम्
त्या रम्य वनाला ते आणखी सुंदर करतात, कारण तिथे नेहमीच अनेक प्राण्यांचे थवे आणि आनंदी पक्षी भरलेले असतात.
तद्वनं नंदनसमं मनोदृष्टिविवर्द्धनम्। पद्मयोनिस्तु भगवांस्तथा रूपं वनोत्तमम्
ते वन नंदनासारखेच असून मनाला अधिक आनंद देणारे आहे; कमळातून जन्मलेले भगवंत त्या उत्तम वनरूपाचे दर्शन घेतात.
ददर्शादर्शवद्दृष्ट्या सौम्ययापा पयन्निव। ता वृक्षपंक्तयः सर्वा दृष्ट्वा देवं तथागतम्
त्यांनी त्या झाडांच्या सर्व रांगा जणू आरशात पाहाव्यात तशा शांत नजरेने, मनापासून पाहिल्या; त्या झाडांनी देवाचे आगमन पाहिले.
निवेद्य ब्रह्मणे भक्त्या मुमुचुः पुष्पसंपदः। पुष्पप्रतिग्रहं कृत्वा पादपानां पितामहः
त्या झाडांनी भक्तीने ब्रह्मदेवाला कळवून पुष्पांची समृद्धी ओतली; पितामहाने झाडांकडून फुलांचा स्वीकार केला.
वरं वृणीध्वं भद्रं वः पादपानित्युवाच सः। एवमुक्ता भगवता तरवो निरवग्रहाः
"वर मागा, तुम्हाला कल्याण लाभो," असे त्यांनी झाडांना सांगितले; भगवंताने असे म्हटल्यावर झाडे कोणतीही शंका न ठेवता उत्तर देऊ लागली.
ऊचुः प्रांजलयः सर्वे नमस्कृत्वा विरिंचनम्। वरं ददासि चेद्देव प्रपन्नजनवत्सल
सर्व झाडांनी हात जोडून विरिञ्चिला नमस्कार केला आणि म्हणाली, "देवा, तू जर वर देत असशील, शरण आलेल्यांवर प्रेम करणाऱ्या..."
इहैव भगवन्नित्यं वने संनिहितो भव। एष नः परमः कामः पितामह नमोस्तु ते
"भगवंत, तू नेहमी या वनात वास करावा, हीच आमची सर्वात मोठी इच्छा आहे. पितामहा, तुला आमचा नमस्कार असो."
त्वं चेद्वससि देवेश वनेस्मिन्विश्वभावन। सर्वात्मना प्रपन्नानां वांछतामुत्तमं वरम्
"देवाधिदेव, विश्वनिर्माता, तू जर येथे राहिलास तर शरण आलेल्यांना त्यांच्या इच्छेनुसार सर्वोच्च वर दे."
वरकोटिभिरन्याभिरलं नो दीयतां वरम्। सन्निधानेन तीर्थेभ्य इदं स्यात्प्रवरं महत्
"दुसरा कोणताही वर, अगदी कोट्यवधी वरे असले तरी, आम्हाला नको; तुझ्या उपस्थितीमुळे हे स्थान सर्वात मोठे तीर्थक्षेत्र होवो."
ब्रह्मोवाच। उत्तमं सर्वक्षेत्राणां पुण्यमेतद्भविष्यति। नित्यं पुष्पफलोपेता नित्यसुस्थिरयौवनाः
ब्रह्मदेव म्हणाले, "हे स्थान सर्व क्षेत्रांमध्ये श्रेष्ठ आणि पवित्र ठरेल; नेहमी फुलांनी आणि फळांनी युक्त, आणि सदैव ताजेतवाने राहील."