कपालमोचनं तीर्थं तव तत्र भविष्यति। अहं च त्वं स्थितस्तत्र विष्णुश्चापि भविष्यति
तेथे तुझ्यासाठी कपालमोचन हे तीर्थ असेल. मी, तू आणि विष्णू तिथे उपस्थित असू.
दर्शने भवतस्तत्र महापातकिनोपि ये। तेपि भोगान्समश्नंति विशुद्धा भवने मम
तेथे तुझ्या दर्शनाने, अगदी मोठे पापीही सुख उपभोगतात आणि माझ्या निवासात शुद्ध होतात.
वरणापि असीचापि द्वे नद्यौ सुरवल्लभे। अंतराले तयोः क्षेत्रे वध्या न विशति क्वचित्
वरुणा आणि असी या दोन देवांना प्रिय असलेल्या नद्या तेथे वाहतात. त्या दोन्ही नद्यांच्या मध्ये असलेल्या क्षेत्रात, मृत्युदंड मिळालेला कोणीही कधीच प्रवेश करत नाही.
तीर्थानां प्रवरं तीर्थं क्षेत्राणां प्रवरं तव। आदेहपतनाद्ये तु क्षेत्रं सेवंति मानवाः
तीर्थांमध्ये ते श्रेष्ठ तीर्थ आहे, आणि क्षेत्रांमध्ये तुझे श्रेष्ठ क्षेत्र आहे. देह पडल्यापासून माणसे त्या क्षेत्राची सेवा करतात.
ते मृता हंसयानेन दिवं यांत्यकुतोभयाः। पंचक्रोशप्रमाणेन क्षेत्रं दत्तं मया तव
तेथे मरण पावलेले लोक हंसाच्या रथावर बसून निर्भयपणे स्वर्गात जातात. पाच क्रोशांची लांबी असलेले हे क्षेत्र मी तुला दिले आहे.
क्षेत्रमध्याद्यदा गंगा गमिष्यति सरित्पतिम्। तदा सा महती पुण्या पुरी रुद्र भविष्यति
जेव्हा गंगा त्या क्षेत्राच्या मध्यातून नदींच्या स्वामीकडे जाईल, तेव्हा हे रुद्रा, ते शहर अत्यंत पवित्र होईल.
पुण्या चोदङ्मुखी गंगा प्राची चापि सरस्वती। उदङ्मुखी योजने द्वे गच्छते जाह्नवी नदी
पवित्र आणि उत्तरमुखी गंगा, पूर्वेकडे वाहणारी सरस्वती, आणि जाह्नवी नदी दोन योजन उत्तर दिशेला वाहते.
तत्र वै विबुधाः सर्वे मया सह सवासवाः। आगता वासमेष्यंति कपालं तत्र मोचय
तेथे सर्व देव, मी आणि इंद्रासह, येऊन वास करतील. तेथेच हे कवट सोड.
तस्मिंस्तीर्थे तु ये गत्वा पिण्डदानेन वै पितॄन्। श्राद्धैस्तु प्रीणयिष्यंति तेषां लोकोऽक्षयो दिवि
त्या तीर्थात जाऊन, जे लोक पिंडदान आणि श्राद्ध करून आपल्या पितरांना तृप्त करतात, त्यांना स्वर्गातील स्थान कधीच नाश पावत नाही.
वाराणस्यां महातीर्थे नरः स्नातो विमुच्यते। सप्तजन्मकृतात्पापाद्गमनादेव मुच्यते
वाराणसी या महान तीर्थात स्नान करणारा मनुष्य सात जन्मांची पापं सोडवतो; आणि फक्त तिथे गेलं तरीही पापातून मुक्ती मिळते.
तत्तीर्थं सर्वतीर्थानामुत्तमं परिकीर्तितम्। त्यजंति तत्र ये प्राणान्प्राणिनः प्रणतास्तव
ते तीर्थ सर्व तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ मानलं गेलं आहे; जे भक्त तिथे प्राण सोडतात, त्यांना मोठं भाग्य मिळतं.
रुद्रत्वं ते समासाद्य मोदंते भवता सह। तत्रापि हि तु यद्दत्तं दानं रुद्र यतात्मना
रुद्रपद मिळवून, ते तुझ्यासोबत आनंदात राहतात; आणि रुद्रभक्तीने तिथे दिलेलं दान फार मोठं फळ देतं.
स्यान्महच्च फलं तस्य भविता भावितात्मनः। स्वांगस्फुटित संस्कारं तत्र कुर्वंति ये नराः
ज्याचं मन शुद्ध आहे, त्याला तिथे केलेल्या कर्माचं मोठं फळ मिळतं; जे लोक स्वतःच्या विधी तिथे मनापासून करतात, त्यांना हे फळ मिळतं.
ते रुद्रलोकमासाद्य मोदंते सुखिनः सदा। तत्र पूजा जपो होमः कृतो भवति देहिनां
ते रुद्रलोकात पोहोचून नेहमी सुखात राहतात; तिथे केलेली पूजा, जप आणि होम यशस्वी होतात.
अनंतफलदः स्वर्गो रुद्रभक्तियुतात्मनः। तत्र दीपप्रदाने तु ज्ञानचक्षुर्भवेन्नरः
रुद्रभक्तांच्या मनाला स्वर्ग अनंत फळ देतो; आणि तिथे दिवा दिल्यास, मनुष्याला ज्ञानाचं डोळं मिळतं.
अव्यंगं तरुणं सौम्यं रूपवंतं तु गोसुतम्। योङ्कयित्वा मोचयति स याति परमं पदम्
जो कोणी निर्दोष, तरुण, सौम्य आणि सुंदर वासरू सोडवतो, तो मनुष्य परमपदाला पोहोचतो.
पितृभिः सहितो मोक्षं गच्छते नात्र संशयः। अथ किं बहुनोक्तेन यत्तत्र क्रियते नरैः२०० 1.14.
तो आपल्या पितरांसह मुक्तीला जातो, यात शंका नाही; तिथे जे काही लोक करतात—
कर्मधर्मं समुद्दिश्य तदनंतफलं भवेत्। स्वर्गापवर्गयोर्हेतुस्तद्धि तीर्थम्मतं भुवि
कर्तव्य म्हणून केलेल्या कर्माचं फळ अनंत असतं; ते तीर्थ पृथ्वीवर स्वर्ग आणि मुक्तीचं कारण मानलं जातं.
स्नानाज्जपात्तथा होमादनंतफलसाधनम्। गत्वा वाराणसीतीर्थं भक्त्या रुद्रपरायणाः
स्नान, जप आणि होम हे अनंत फळ मिळवण्याचे मार्ग आहेत; जे रुद्रभक्त श्रद्धेने वाराणसीच्या तीर्थात जातात—
ये तत्र पंचतां प्राप्ता भक्तास्ते नात्र संशयः। वसवः पितरो ज्ञेया रुद्राश्चैव पितामहाः
जे भक्त तिथे प्राण सोडतात, त्यांच्याबद्दल शंका नाही; ते वसु, पितर, रुद्र आणि आजोबा समजावे.
प्रपितामहास्तथादित्या इत्येषा वैदिकी श्रुतिः। त्रिविधः पिंडदानाय विधिरुक्तो मयानघ
प्रपितामह आणि आदित्य यांनाही तसंच मानावं; ही वैदिक परंपरा आहे. मी तुझ्यासाठी पिंडदानाची तीन प्रकारची विधी सांगितली आहे, हे पापरहित.
मानुषैः पिंडादानं तु कार्यमत्रागतैस्सदा। पिंडदानं च तत्रैव स्वपुत्रैः कार्यमादरात्
माणसांनी तिथे आल्यावर नेहमी पिंडदान करावं; आणि स्वतःच्या मुलांनी तिथे आदराने पिंडदान करावं.
सुपुत्रास्ते पितॄणां तु भवंति सुखदायकाः। प्रोक्तं तीर्थं मया तुभ्यं दर्शनादपि मुक्तिदम्
सुपुत्र आपल्या पितरांना सुख देतात; मी सांगितलेलं तीर्थ फक्त दर्शनानेही मुक्ती देतं.
स्नात्वा तु सलिले तत्र मुच्यते जन्मबंधनात्। विमुक्तो ब्रह्महत्यायास्तत्र रुद्र यथासुखम्
तिथे पाण्यात स्नान केल्यावर जन्मबंधनातून मुक्ती मिळते; आणि तिथे रुद्र, ब्रह्महत्येच्या पापातूनही सुटका होते.
अविमुक्ते मया दत्ते तिष्ठ त्वं भार्यया सह। रुद्र उवाच। पृथिव्यां यानि तीर्थानि तेष्वहं विष्णुना सह
अविमुक्त मी तुला दिलं आहे; तिथे पत्नीसमवेत राहा. रुद्र म्हणाले: पृथ्वीवरील सर्व तीर्थांमध्ये मी तिथे विष्णूसोबत वास करतो.
तिष्ठामि भवतोक्तेन वर एष वृतो मया। अहं देवो महादेव आराध्यो भवता सदा
तू मागितल्याप्रमाणे मी तिथे राहतो; हा वर मी तुला दिला आहे. मी महादेव, नेहमी तुझ्या पूजेचा अधिकारी आहे.
वरं दास्यामि ते चाहं संतुष्टेनांतरात्मना। विष्णोश्चाहं प्रदास्यामि वरांश्च मनसीप्सितान्
माझ्या अंतःकरणात मी पूर्णपणे समाधानी आहे, म्हणून मी तुला वर देईन. विष्णूंकडून तुला जे काही हवे आहे, ते सुद्धा मी तुला देईन.
सुराणां चैव सर्वेषां मुनीनां भवितात्मनाम्। अहं दाता अहं याच्यो नान्यो भाव्यः कथंचन
सर्व देवता आणि आत्मज्ञानात मग्न असलेल्या सर्व ऋषींसाठी मीच एकटा वर देणारा आहे आणि माझ्याकडेच मागणे योग्य आहे; दुसरा कोणीही यासाठी योग्य नाही.
ब्रह्मोवाच। एवं करिष्येहं रुद्र यत्वयोक्तं वचः शुभम्। नारायणश्च ते वाक्यं कर्ता सर्वं न संशयः
ब्रह्मा म्हणाले: रुद्रांनो, तुम्ही जे शुभ वचन सांगितले ते मी नक्कीच पाळीन. नारायण सुद्धा तुझे सर्व म्हणणे नक्कीच पूर्ण करील, यात काहीच शंका नाही.
विसृज्यैवं तदा रुद्रं ब्रह्मा चांतरधीयत। वाराणस्यां महादेवो गत्वा तीर्थं न्यवेशयत्
ब्रह्म्याने असे म्हणून रुद्राला सोडून दिले आणि मग तो अदृश्य झाला. महादेव वाऱाणसीला गेला आणि तिथे एक पवित्र स्थान स्थापले.