तस्या गर्भे त्वयं भावी कानीनः कुंतिनंदनः। भविष्यति सुतो देवदेवकार्यार्थसिद्धये
तिच्या गर्भात, लग्नाआधीच, तुझा जन्म होईल, हे कुंतीपुत्रा, देवकार्यसिद्धीसाठी तू तिचा पुत्र होशील.
तथेति चोक्त्वा प्रोवाच तेजोराशिर्दिवाकरः। पुत्रमुत्पादयिष्यामि कानीनं बलगर्वितम्
"तसेच होवो," असे म्हणून तेजाचा सागर असलेल्या सूर्याने सांगितले, "मी लग्नाआधी जन्मणारा, बलाचा गर्व असलेला पुत्र उत्पन्न करीन."
यस्य कर्णेति वै नाम लोकः सर्वो वदिष्यति। मत्प्रसादादस्य विष्णो विप्राणां भावितात्मनः
"त्याचे नाव कर्ण असेल, कारण सर्व लोक त्याला ह्याच नावाने ओळखतील; माझ्या कृपेने, हे विष्णू, तो ब्राह्मणांचा भक्त आणि उत्तम स्वभावाचा असेल."
अदेयं नास्ति वै लोके वस्तु किंचिच्च केशव। एवं प्रभावं चैवैनं जनये वचनात्तव
"केशवा, या जगात त्याच्यासाठी काहीही अप्राप्य राहणार नाही; तुझ्या वचनामुळे मी त्याला असा सामर्थ्यशाली जन्म देईन."
एवमुक्त्वा सहस्रांशुर्देवं दानवघातिनम्। नारायणं महात्मानं तत्रैवांतर्दधे रविः
असे सांगून, सहस्रकिरण सूर्याने दानवांचा संहार करणाऱ्या, महान आत्मा असलेल्या नारायणाला वंदन करून तिथेच अदृश्य झाला.
अदर्शनं गते देवे भास्करे वारितस्करे। वृद्धश्रवसमप्येवमुवाच प्रीतमानसः
जेव्हा अंधार दूर करणारा भगवान भास्कर अदृश्य झाला, तेव्हा तो आनंदी मनाने वृद्धश्रवसालाही असे म्हणाला.
सहस्रनेत्ररक्तोत्थो नरोऽयं मदनुग्रहात्। स्वांशभूतो द्वापरांते योक्तव्यो भूतले त्वया
"हा पुरुष, सहस्र नेत्र असलेल्या इंद्राच्या रक्तातून माझ्या कृपेने जन्मलेला, माझाच अंश आहे; द्वापारयुगाच्या शेवटी तू त्याचा उपयोग पृथ्वीवर करावा."
यदा पांडुर्महाभागः पृथां भार्यामवाप्स्यति। माद्रीं चापि महाभाग तदारण्यं गमिष्यति
"जेव्हा महाभाग पांडू पृथेला पत्नी म्हणून मिळवेल आणि नंतर मद्रीलाही, तेव्हा तो वनात जाईल."
तस्याप्यरण्यसंस्थस्य मृगः शापं प्रदास्यति। तेन चोत्पन्नवैराग्यः शतशृगं गमिष्यति
"तो वनात असताना, एक हरिण त्याला शाप देईल; त्या शापामुळे त्याच्या मनात वैराग्य येईल आणि तो शतशृंग पर्वताकडे जाईल."
पुत्रानभीप्सन्क्षेत्रोत्थान्भार्यां स प्रवदिष्यति। अनीप्संती तदा कुंती भर्त्तारं सा वदिष्यति
"स्वतःच्या वीर्यापासून पुत्र नको असे त्याला वाटेल, म्हणून तो आपल्या पत्नीला सांगेल; तेव्हा कुंती, अनिच्छेने, पतीशी बोलेल."
नाहं मर्त्यस्य वै राजन्पुत्रानिच्छे कथंचन। दैवतेभ्यः प्रसादाच्च पुत्रानिच्छे नराधिप
"राजा, मला मनुष्यापासून पुत्र नको आहेत; पण देवांची कृपा मिळाली, तर मला पुत्र हवेत, हे नराधिपा."
प्रार्थयंत्यै त्वया शक्र कुंत्यै देयो नरस्ततः। वचसा च मदीयेन एवं कुरु शचीपते
"ती प्रार्थना करेल तेव्हा, हे शक्रा, तुझ्याकडून कुंतीला पुरुष द्यावा; आणि माझ्या वचनाने, हे शचीपती, तसेच कर."
अथाब्रवीत्तदा विष्णुं देवेशो दुःखितो वचः। अस्मिन्मन्वंतरेऽतीते चतुर्विंशतिके युगे
त्या वेळी देवांचा राजा दुःखी होऊन विष्णूला म्हणाला, "या गेलेल्या मन्वंतरात, चोवीस युगांच्या या कालखंडात—"
अवतीर्य रघुकुले गृहे दशरथस्य च। रावणस्य वधार्थाय शांत्यर्थं च दिवौकसाम्
तू रघुकुळात, दशरथाच्या घरी अवतार घेतलास, रावणाचा नाश करण्यासाठी आणि देवांना शांतता मिळवून देण्यासाठी.
रामरूपेण भवता सीतार्थमटता वने। मत्पुत्रो हिंसितो देव सूर्यपुत्रहितार्थिना
रामरूप धारण करून, तू सीतेच्या शोधासाठी वनात भटकत होतास; पण देवा, माझ्या मुलाला, सूर्यपुत्राच्या भल्यासाठी, तुझ्या हातून त्रास झाला.
वालिनाम प्लवंगेंद्रः सुग्रीवार्थे त्वया यतः। दुःखेनानेन तप्तोहं गृह्णामि न सुतं नरम्
वालि नावाचा वानरांचा राजा, सुग्रीवाच्या भल्यासाठी तुझ्या हातून मारला गेला; या दुःखामुळे मी मानव मुलगा स्वीकारत नाही.
अगृह्णमानं देवेंद्रं कारणांतरवादिनम्। हरिः प्रोचे शुनासीरं भुवो भारावतारणे
इंद्राने दुसरे कारण सांगून नाकारले, तेव्हा हरिने शुनासीरा या ऋषीला पृथ्वीवरील भार कमी करण्याबद्दल सांगितले.
अवतारं करिष्यामि मर्त्यलोके त्वहं प्रभो। सूर्यपुत्रस्य नाशार्थं जयार्थमात्मजस्य ते
मी स्वतः मर्त्य लोकांत अवतार घेईन, प्रभो, सूर्यपुत्राचा नाश करण्यासाठी आणि तुझ्या मुलाला विजय मिळवून देण्यासाठी.
सारथ्यं च करिष्यामि नाशं कुरुकुलस्य च। ततो हृष्टोभवच्छक्रो विष्णुवाक्येन तेन ह
मी सारथ्यही करीन आणि कुरुकुळाचा नाश घडवून आणीन; विष्णूच्या या वचनाने शक्र आनंदित झाला.
प्रतिगृह्य नरं हृष्टः सत्यं चास्तु वचस्तव। एवमुक्त्वा वरं देवः प्रेषयित्वाऽच्युतः स्वयम्
आनंदी मनाने मानव पुत्र स्वीकारून तो म्हणाला, "तुझे वचन खरे ठरो." असे म्हणून, त्या देवाने अच्युताला पाठवून स्वतः निघून गेला.
गत्वा तु पुंडरीकाक्षो ब्रह्माणं प्राह वै पुनः। त्वया सृष्टमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्
नंतर पुंडरीकाक्ष पुन्हा ब्रह्माजवळ गेला आणि म्हणाला, "हे सर्व, म्हणजे तीनही लोकं, चल-अचलांसह, तुझ्याच कडून निर्माण झाले आहे."
आवां कार्यस्य करणे सहायौ च तव प्रभो। स्वयं कृत्वा पुनर्नाशं कर्तुं देव न बुध्यसे
हे प्रभो, आम्ही दोघे तुझ्या कार्यात मदतीला आहोत; तू स्वतः निर्माण केलंस, पण नाश करायची गरज आहे हे तुला उमगत नाही.
कृतं जुगुप्सितं कर्म शंभुमेतं जिघांसता। त्वया च देवदेवस्य सृष्टः कोपेन वै पुमान्
शंभूला मारण्याचा प्रयत्न करून निंदनीय कर्म घडले आहे; आणि देवाधिदेवानं रागाने एक मानव निर्माण केला.
शुद्ध्यर्थमस्य पापस्य प्रायश्चित्तं परं कुरु। गृह्णन्वह्नित्रयं देव अग्निहोत्रमुपाहर
या पापाच्या शुद्धीसाठी, श्रेष्ठ प्रायश्चित्त कर; तीन अग्नी घेऊन, हे देवा, अग्निहोत्र कर.
पुण्यतीर्थे तथा देशे वने वापि पितामह। स्वपत्न्या सहितो यज्ञं कुरुष्वास्मत्परिग्रहात्
पवित्र तीर्थात, पवित्र प्रदेशात किंवा वनात, हे पितामह, स्वतःच्या पत्नीसमवेत यज्ञ कर, आणि आम्हाला पुरोहित म्हणून स्वीकार.
सर्वे देवास्तथादित्या रुद्राश्चापि जगत्पते। आदेशं ते करिष्यंति यतोस्माकं भवान्प्रभुः
सर्व देव, आदित्य आणि रुद्रसुद्धा, हे जगाच्या अधिपती, तुझे आदेश पाळतील, कारण तूच आमचा स्वामी आहेस.
एकोहि गार्हपत्योग्निर्दक्षिणाग्निर्द्वितीयकः। आहवनीयस्तृतीयस्तु त्रिकुंडेषु प्रकल्पय
एक गृह्याग्नी, दुसरा दक्षिणाग्नी आणि तिसरा आहवनीय — हे तिन्ही अग्नी तीन वेगळ्या कुंडात स्थाप.
वर्तुले त्वर्चयात्मानम्मामथो धनुराकृतौ। चतुःकोणे हरं देवं ऋग्यजुःसामनामभिः
गोल कुंडात सूर्यरूपाने स्वतःची पूजा कर; धनुष्याच्या आकाराच्या कुंडात, चार कोपऱ्यांच्या कुंडात, ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेदाच्या नावांनी हराची पूजा कर.
अग्नीनुत्पाद्य तपसा परामृद्धिमवाप्य च। दिव्यं वर्षसहस्रं तु हुत्वाग्नीन्शमयिष्यसि
तपस्येने अग्नी प्रज्वलित करून, उत्तम संपत्ती मिळवून, दिव्य हजार वर्षे होम केल्यावर, तू अग्नी शांत करशील.
अग्निहोत्रात्परं नान्यत्पवित्रमिह पठ्यते। सुकृतेनाग्निहोत्रेण प्रशुद्ध्यंति भुवि द्विजाः
या जगात अग्निहोत्रापेक्षा पवित्र दुसरे काही नाही; पुण्याने केलेल्या अग्निहोत्रामुळे पृथ्वीवर द्विज शुद्ध होतात.