बभूव च ततः पश्चात्किरीटी सशरासनः। बद्धतूणीरयुगलो वृषस्कंधोङ्गुलित्रवान्
मग त्यातून मुकुटधारी, धनुष्यबाण घेणारा, दोन तरकस बांधलेला, वृषभासारख्या खांद्याचा आणि बोटांचे चिन्ह असलेला पुरुष प्रकट झाला.
पुरुषो वह्निसंकाशः कपाले संप्रदृश्यते। तं दृष्ट्वा भगवान्विष्णुः प्राह रुद्रमिदं वचः
कवटीत अग्नीप्रमाणे तेजस्वी पुरुष दिसला; तो पाहून भगवान विष्णूने रुद्राला विचारले,
कपाले भव को वाऽयं प्रादुर्भूतोऽभवन्नरः। वचः श्रुत्वा हरेरीशस्तमुवाच विभो शृणु
'हे भव, या कवटीत प्रकट झालेला हा पुरुष कोण आहे?' हरिचे हे शब्द ऐकून प्रभू म्हणाले, 'हे महाबळा, ऐक.'
नरो नामैष पुरुषः परमास्त्रविदां वरः। भवतोक्तो नर इति नरस्तस्माद्भविष्यति
'हा पुरुष 'नर' नावाने ओळखला जाईल, श्रेष्ठ अस्त्रविद्येत निपुण आहे; तू त्याला नर म्हणालास म्हणून तो नर म्हणून ओळखला जाईल.'
नरनारायणौ चोभौ युगे ख्यातौ भविष्यतः। संग्रामे देवकार्येषु लोकानां परिपालने
'नर आणि नारायण हे दोघेही युगात प्रसिद्ध होतील, देवांच्या कार्यासाठीच्या युद्धात, लोकांचे रक्षण करण्यासाठी.'
एष नारायणसखो नरस्तस्माद्भविष्यति। अथासुरवधे साह्यं तव कर्ता महाद्युतिः
'हा नर नारायणाचा सखा असेल; मग असुरांचा संहार करताना हा तेजस्वी तुझा साथीदार होईल.'
मुनिर्ज्ञानपरीक्षायां जेता लोके भविष्यति। तेजोधिकमिदं दिव्यं ब्रह्मणः पंचमं शिरः
एक ऋषी ज्ञानाची परीक्षा घेताना जगात सर्वश्रेष्ठ ठरेल; हे दिव्य, तेजस्वी, ब्रह्मदेवाच्या पाचव्या शिराचं तेज—
तेजसो ब्रह्मणो दीप्ताद्भुजस्य तव शोणितात्। मम दृष्टि निपाताच्च त्रीणि तेजांसि यानि तु
ब्रह्मदेवाच्या प्रखर तेजातून, तुझ्या भुजेतील रक्तातून आणि माझ्या डोळ्याच्या कटाक्षातून जी तीन तेजं निर्माण झाली—
तत्संयोगसमुत्पन्नः शत्रुं युद्धे विजेष्यति। अवध्या ये भविष्यंति दुर्जया अपि चापरे
त्यांच्या संयोगातून जो जन्मेल, तो युद्धात शत्रूवर विजय मिळवेल; जे मारता येत नाहीत, जिंकता कठीण आहेत, त्यांनाही तो हरवू शकेल.
शक्रस्य चामराणां च तेषामेष भयंकरः। एवमुक्त्वा स्थितः शंभुर्विस्मितश्च हरिस्तदा
तो इंद्र आणि मरुतांसाठीही भयावह ठरेल; असं सांगून शंभू तिथे उभा राहिला आणि त्या वेळी हरि आश्चर्यचकित झाला.
कपालस्थः स तत्रैव तुष्टाव हरकेशवौ। शिरस्यंजलिमाधाय तदा वीर उदारधीः
त्या वीराने, ज्याचं मन मोठं होतं, कपाळावर उभं राहून, दोन्ही हात जोडून, हर आणि केशव यांची स्तुती केली.
किंकरोमीति तौ प्राह इत्युक्त्वा प्रणतः स्थितः। तमुवाच हरः श्रीमान्ब्रह्मणा स्वेन तेजसा
'मी काय करू?' असं त्याने दोघांना विचारलं आणि नम्रतेने उभा राहिला; त्यावर तेजस्वी हराने, ब्रह्मदेवाच्या रूपात, त्याला उत्तर दिलं.
सृष्टो नरो धनुष्पाणिस्त्वमेनं तु निषूदय। इत्थमुक्त्वांजलिधरं स्तुवंतं शंकरो नरम्
'मी एक धनुष्यधारी पुरुष निर्माण केला आहे; त्याला तू पराभूत कर.' असं सांगून, हात जोडून स्तुती करणाऱ्या त्या पुरुषाला शंकराने संबोधलं.
तथैवांजलिसंबद्धं गृहीत्वा च करद्वयम्। उद्धृत्याथ कपालात्तं पुनर्वचनमब्रवीत्
मग त्याचे दोन्ही जोडलेले हात धरून, कपाळातून त्याला वर उचललं आणि पुन्हा त्याच्याशी बोलला—
स एष पुरुषो रौद्रो यो मया वेदितस्तव। विष्णुहुंकाररचितमोहनिद्रां प्रवेशितः
हा रौद्र पुरुष, जो मी तुझा आहे असं ओळखलं, त्याला विष्णूच्या हुंकाराने निर्माण झालेल्या मोह निद्रेत टाकलं आहे.
विबोधयैनं त्वरितमित्युक्त्वान्तर्दधे हरः। नारायणस्य प्रत्यक्षं नरेणानेन वै तदा
'त्याला लवकर जागं कर,' असं सांगून हर अदृश्य झाला; मग नारायणाच्या समोर त्या पुरुषाने—
वामपादहतः सोपि समुत्तस्थौ महाबलः। ततो युद्धं समभवत्स्वेदरक्तजयोर्महत्
डाव्या पायाने मारल्यावर तोही, मोठ्या बळाचा, उठून उभा राहिला; त्यानंतर घामातून आणि रक्तातून जन्मलेल्या दोघांमध्ये मोठं युद्ध झालं.
विस्फारितधनुः शब्दं नादिताशेषभूतलम्। कवचं स्वेदजस्यैकं रक्तजेन त्वपाकृतम्
त्यांच्या ताणलेल्या धनुष्याचा आवाज संपूर्ण पृथ्वीवर घुमला; घामातून जन्मलेल्या वीराचं कवच रक्तातून जन्मलेल्या वीराने फोडलं.
एवं समेतयोर्युद्धे दिव्यं वर्षद्वयं तयोः। युध्यतोः समतीतं च स्वेदरक्तजयोर्नृप
अशा प्रकारे, दोघांच्या युद्धात, राजन, दोन दिव्य वर्षं लोटली, घामातून आणि रक्तातून जन्मलेले दोघे सतत लढत राहिले.
रक्तजं द्विभुजं दृष्ट्वा स्वेदजं चैव संगतौ। विचिन्त्य वासुदेवोगाद्ब्रह्मणः सदनं परम्
रक्तातून जन्मलेला दोन हातांचा आणि घामातून जन्मलेला युद्धात गुंतलेला पाहून, वासुदेवाने विचार करून ब्रह्मदेवाच्या परम स्थानाकडे गेला.
ससंभ्रममुवाचेदं ब्रह्माणं मधुसूदनः। रक्तजेनाद्य भो ब्रह्मन्स्वेदजोयं निपातितः
मधुसूदनाने घाईने ब्रह्मदेवास असं सांगितलं: 'ब्रह्मदेवा, आज रक्तातून जन्मलेल्याने घामातून जन्मलेल्याला पराभूत केलं आहे.'
श्रुत्वैतदाकुलो ब्रह्मा बभाषे मधुसूदनम्। हरे द्यजन्मनि नरो मदीयो जीवतादयम्
हे ऐकून ब्रह्मदेव व्याकुळ झाला आणि मधुसूदनाला म्हणाला: 'हरी, तुझ्या पुढच्या जन्मात हा पुरुष माझा होईल, आजपासून तो जिवंत राहील.'
तथा तुष्टोऽब्रवीत्तं च विष्णुरेवं भविष्यति। गत्वा तयो रणमपि निवार्याऽऽह च तावुभौ
त्यावर विष्णू समाधानी होऊन म्हणाला, 'तसं होईल.' मग तिथे जाऊन त्याने त्यांचं युद्ध थांबवलं आणि दोघांशी बोलला.
अन्यजन्मनि भविता कलिद्वापरयोर्मिथः। संधौ महारणे जाते तत्राहं योजयामि वां
दुसऱ्या जन्मात, कलियुग आणि द्वापारयुग यांच्या संधिकाळात, जेव्हा तुमच्यात मोठं युद्ध होईल, तेव्हा मी तुम्हा दोघांना एकत्र आणीन.
विष्णुना तु समाहूय ग्रहेश्वरसुरेश्वरौ। उक्ताविमौ नरौ भद्रौ पालनीयौ ममाज्ञया
त्यावेळी विष्णूंनी ग्रहांचे आणि देवांचे अधिपती बोलावले आणि सांगितले, "हे दोन उत्तम पुरुष माझ्या आज्ञेने तुमच्याकडून जपले गेले पाहिजेत."
सहस्रांशो स्वेदजोयं स्वकीयोंऽशो धरातले। द्वापरांतेवतार्योयं देवानां कार्यसिद्धये
हा जो पुरुष आहे, तो सहस्रकिरण सूर्याच्या घामातून जन्मलेला आहे आणि द्वापारयुगाच्या शेवटी, देवांच्या कार्यासाठी पृथ्वीवर अवतरणार आहे.
यदूनां तु कुले भावी शूरोनाम महाबलः। तस्य कन्या पृथा नाम रूपेणाप्रतिमा भुवि५० 1.14.
यदू वंशात शूर नावाचा एक बलवान पुरुष जन्मेल; त्याची कन्या पृथानावाची असेल, जिला पृथ्वीवर सौंदर्यात तोड नाही.
उत्पत्स्यति महाभागा देवानां कार्यसिद्धये। दुर्वासास्तु वरं तस्यै मंत्रग्रामं प्रदास्यति
ती अत्यंत भाग्यवती कन्या देवांच्या कार्यसिद्धीसाठी जन्म घेईल; दुर्वास ऋषी तिला एक वर देतील आणि मंत्रांचा संग्रह देतील.
मंत्रेणानेन यं देवं भक्त्या आवाहयिष्यति। देवि तस्य प्रसादात्तु तव पुत्रो भविष्यति
या मंत्राने ती जी कोणतीही देवता भक्तीने आवाहन करेल, त्या देवतेच्या कृपेने, देवी, तुझा पुत्र होईल.
सा च त्वामुदये दृष्ट्वा साभिलाषा रजस्वला। चिंताभिपन्ना तिष्ठंती भजितव्या विभावसो
ती कन्या, सूर्योदयाच्या वेळी तुला पाहून, इच्छा मनात घेऊन आणि ऋतुमती अवस्थेत असताना, चिंतेने भरून, तुझी उपासना करील, हे तेजस्वी सूर्यदेवा.