गच्छ त्वं तस्य दत्तासि प्रयत्नं कुरु मत्कृते। एवमुक्ता जयंती सा वचः संगृह्य वै पितुः
‘जा, मी तुला त्याच्याकडे पाठवतो; माझ्यासाठी पूर्ण प्रयत्न कर.’ असे वडिलांनी सांगितल्यावर जयंतीने ते शब्द मान्य केले.
अगच्छद्यत्र घोरं स तपो ह्यारभ्य तिष्ठति। तं दृष्ट्वा च पिबंतं सा कणधूममधोमुखम्
ती जिथे तो कठोर तप करत होता तिथे गेली; तिने पाहिले की तो फक्त धूर पितोय आणि त्याचे तोंड खाली आहे.
यक्षेण पात्यमानं च कुंडधारेण पावनम्। दृष्ट्वा तं यतमानं तु देवी काव्यमवस्थितम्
एक यक्ष त्याच्यावर कुंडातून पवित्र पाणी ओतत होता, आणि त्या देवीने पाहिले की कवी आपले व्रत दृढपणे पाळत आहे.
शत्रूपघाते श्राम्यंन्तं दुर्बलस्थितिमास्थितम्। पित्रा यथोक्तं वाक्यं सा काव्ये कृतवती तदा
शत्रूंच्या नाशाने तो थकलेला आणि अशक्त झाला होता; तेव्हा वडिलांनी सांगितल्याप्रमाणे तिने कवीची सेवा केली.
गीर्भिश्चैवानुकूलाभिः स्तुवंती वल्गुभाषिणी। गात्रसंवाहनैः काले सेवमाना त्वचः सुखैः
गोड आणि मनाला भावणाऱ्या शब्दांनी त्याचे स्तवन करत, गोड बोलत, योग्य वेळी शरीराला सुखद स्पर्श करून त्याची सेवा केली.
व्रतचर्यानुकूलाभिरुपास्य बहुलाः समाः। पूर्णे धूमव्रते तस्मिन्घोरे वर्षसहस्रके
त्या व्रतानुसार अनेक वर्षे मनापासून सेवा केली; आणि जेव्हा ते भयंकर धूरव्रत, हजार वर्षांचे, पूर्ण झाले,
वरेण छंदयामास शिवः प्रीतोभवत्तदा। महेश्वर उवाच। एतद्व्रतं त्वयैकेन चीर्णं नान्येन केनचित्
त्या वेळी प्रसन्न झालेल्या शिवांनी वर मागायला सांगितलं आणि म्हणाले, "हे व्रत फक्त तूच केलं आहेस, दुसऱ्या कुणीही केलं नाही."
तस्माद्वै तपसा बुद्ध्या श्रुतेन च बलेन च। तेजसा च सुरान्सर्वांस्त्वमेकोभिभविष्यसि
म्हणूनच, तुझ्या तपामुळे, बुद्धीमत्तेमुळे, विद्वत्तेमुळे, बळामुळे आणि तेजामुळे, तू एकटाच सर्व देवांपेक्षा श्रेष्ठ ठरशील.
यच्च किंचिन्मयि ब्रह्मन्विद्यते भृगुनंदन। प्रतिदास्यामि तत्सर्वं त्वया वाच्यं न कस्यचित्
हे ब्रह्मन्, भृगुपुत्रा, माझ्यात जे काही आहे ते सर्व मी तुला देतो; पण हे कुणालाही सांगू नकोस.
किं भाषितेन बहुना अवध्यस्त्वं भविष्यसि। तान्दत्वा तु वरांस्तस्मै भार्गवाय पुनः पुनः
अगदी जास्त बोलण्याची गरज नाही, तू अवध्य म्हणजेच कोणाच्याही हातून मारला जाणार नाहीस. असे अनेकदा वर देऊन त्यांनी त्या भृगुपुत्राला संतुष्ट केलं.
प्रजेशत्वं धनेशत्वमवध्यत्वं च वै ददौ। एतान्लब्ध्वा वरान्काव्यः संप्रहृष्टतनूरुहः
त्यांनी त्याला प्रजाधिपतीपद, धनाचे स्वामित्व आणि अवध्यता हे वर दिले. हे वर मिळाल्यावर काव्य अत्यंत आनंदित झाला.
एवमाभाष्य देवेशमीश्वरं नीललोहितम्। प्रज्ञान्वितस्ततस्तस्मै प्राञ्जलि प्रणतो ऽभवत्
देवतांचे स्वामी, नीललोहित ईश्वर यांना असे सांगून, तो ज्ञानी व्यक्ती हात जोडून त्यांच्या समोर उभा राहिला.
ततः सोंऽतर्हिते देवे जयंतीमिदमब्रवीत्। कस्य त्वं सुभगे का वा दुःखिते मयि दुःखिता
मग देव अदृश्य झाल्यावर, त्याने जयंतिला विचारलं, "सुभागे, तू कोण आहेस? मी दुःखी असताना तूही का दुःखी आहेस?"
महता तपसा युक्ता किमर्थं मां जिगीषसि। अनया संस्थिता भक्त्या प्रश्रयेण दमेन च
"तुला इतकं मोठं तप करून मला जिंकायचं कारण काय? तू या भक्ती, नम्रता आणि संयमाने इथे उभी आहेस."
स्नेहेन चैव सुश्रोणि प्रीतोस्मि वरवर्णिनि। किमिच्छसि वरारोहे कस्ते कामः समुद्यतः
"तुझ्या प्रेमामुळे, सुंदर नितंब असलेल्या आणि उजळ वर्णाच्या स्त्री, मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे. काय हवंय तुला? कोणती इच्छा मनात आहे?"
तं ते संपादयाम्यद्य यद्यपि स्यात्सुदुष्करम्। एवमुक्ताब्रवीदेनं तपसा ज्ञातुमर्हसि
"ती इच्छा मी आज पूर्ण करीन, जरी ती फार कठीण असली तरीही." असं त्याने सांगितल्यावर, तिने उत्तर दिलं, "तपामुळे तू समजून घ्यायला हवं."
चिकीर्षितं हि मे ब्रह्मंस्त्वं वै वद यथातथम्। एवमुक्तोब्रवीदेनं दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा
"खरं तर मला काही साध्य करायचं आहे, हे ब्रह्मन्, तू मला खरी गोष्ट सांग." असं तिने म्हटल्यावर, त्याने दिव्य दृष्टीने पाहून उत्तर दिलं.
मया सह त्वं सुश्रोणि शतवर्षाणि भामिनि। सर्वभूतैरदृश्यांतः संप्रयोगमिहेच्छसि
"सुंदर नितंब असलेल्या आणि तेजस्विनी, तुला माझ्यासोबत इथे शंभर वर्षे, सर्व जीवांना न दिसता, एकत्र राहायचं आहे."
देवि इंदीवरश्यामे वरार्हे वामलोचने। एवं वृणोषि कामांस्त्वं ददे वै वल्गुभाषिते
"हे देवी, निळ्या कमळासारख्या वर्णाची, वरासाठी पात्र आणि सुंदर डोळ्यांची, तू अशी इच्छा निवडली आहेस. मी ती तुला देतो, गोड बोलणाऱ्या."
एवं भवतु गच्छाव गृहं मे मत्तकाशिनि। ततः स गृहमागम्य जयंत्या सह चोशना
"तसं होऊ दे. चल, माझ्या घरी जाऊ या, मदमस्ते." असं म्हणून तो जयंती आणि उशनासोबत घरी गेला.
तया सहावसद्देव्या शतवर्षाणि भार्गवः। अदृश्यः सर्वभूतानां मायया संशितव्रतः
त्या देवीसोबत भृगुपुत्राने शंभर वर्षे, सर्व जीवांना अदृश्य राहून, आपल्या व्रताच्या आणि मायेमुळे वास्तव्य केलं.
कृतार्थमागतं ज्ञात्वा शुक्रं सर्वे दितेस्सुताः। अभिजग्मुर्गृहं तस्य मुदितास्ते दिदृक्षवः
शुक्राने आपलं कार्य साध्य केलं आणि तो परत आला हे समजल्यावर, दितीचे सर्व पुत्र आनंदाने त्याच्या घरी त्याला भेटायला आले.
गता यदा न पश्यंति मायया संवृतं गुरुम्। लक्षणं तस्य चाबुद्ध्वा नाद्यागच्छति नो गुरुः
जेव्हा ते आले, तेव्हा त्यांना आपला गुरु मायेमुळे दिसला नाही. त्याच्या कोणत्याही खुणा न ओळखता, त्यांनी म्हटलं, "आज आपले गुरु आले नाहीत."
एवं ते स्वानि धिष्ण्यानि गताः सर्वे यथागताः। ततो देवगणास्सर्वे गत्वांगिरसमब्रुवन्
मग ते सर्व जसे आले तसे आपल्या-आपल्या जागी परत गेले. त्यानंतर सर्व देवगण अंगिरसाकडे जाऊन त्याला सांगू लागले.
दानवालये तु भगवान्गत्वा तत्र च तां चमूम्। मोहयित्वात्मवशगां क्षिप्रमेव तथा कुरु
देवा, तू दानवांच्या घरात जाऊन तिथल्या त्यांच्या सैन्याला आपल्या इच्छेनुसार भुलव आणि हे काम लगेच कर.
धिषणस्तान्सुरानाह एवमेव व्रजाम्यहम्। तेन गत्वा दानवेंद्रः प्रह्लादो वै वशीकृतः
धिषणाने देवांना सांगितले, "मी असंच करतो." मग तो गेला आणि दानवांचा राजा प्रह्लाद त्याच्या वश झाला.
शुक्रो भूत्वा स्थितस्तत्र पौरोहित्यं चकार सः। स्थितो वर्षशतं साग्रमुशना तावदागतः
तो शुक्राचं रूप घेऊन तिथे राहिला आणि पुरोहिताचं काम केलं. शंभर वर्षांहून अधिक काळ उशना तिथेच होता, मग तो परत गेला.
दनुपुत्रैस्ततो दृष्टः सभायां तु बृहस्पतिः। उशना एक एवात्र द्वितीयः किमिहागतः
नंतर सभेत दानुचे पुत्र बृहस्पतीला पाहून म्हणाले, "इथे उशना आहे, पण हा दुसरा कोण आणि तो इथे का आला आहे?"
सुमहत्कौतुकं चात्र भविता विग्रहो दृढम्। किं वदिष्यति लोकोयं द्वारि योयं व्यवस्थितः
तिथे मोठं कुतूहल निर्माण झालं आणि भांडण होणारच असं वाटू लागलं. "हा जो दारात उभा आहे, त्याबद्दल लोक काय बोलतील?"
सभायामास्थितो योयं गुरुः किं नो वदिष्यति। एवं प्रजल्पतां तेषां दनूनां कविरागतः
"सभेत बसलेला हा आपला गुरु आपल्याला काय सांगणार?" असं दानव आपसात बोलत असताना कवी तिथे आला.