पद्मनाभाय नाभिं तु जठरं विश्वयोनये । हृदयं ज्ञानगम्याय कंठं वैकुंठगामिने
पद्मनाभाला नाभी, विश्वयोनिला पोट, ज्ञानाने प्राप्त होणाऱ्याला हृदय, आणि वैकुंठाला नेणाऱ्याला गळा अर्पण करावा.
सहस्रबाहवे बाहू चक्षुषी योगरूपिणे । संपूज्य विधिवद्भक्त्या दद्यादर्घं विधानतः
सहस्त्रबाहूला हात, योगरूप असणाऱ्याला डोळे अर्पण करावेत. योग्य विधीने आणि भक्तीने पूजा करून, विधिप्रमाणे अर्घ्य अर्पण करावा.
शुभ्रेण नालिकेरेण शंखोपरि स्थितेन हि । सूत्रैरावेष्टितेनैव हस्तयोरुभयोरपि
शुद्ध नारळ शंखावर ठेवावा, दोऱ्यांनी गुंडाळावा, आणि दोन्ही हातांनी तो अर्पण करावा.
स्मृतो हरसि पापानि यदि नित्यं जनार्दन । दुःस्वप्नं दुर्निमित्तानि मनसा दुर्विचिन्विता
जनार्दना, जर तुझं नेहमी स्मरण केलं, तर तू पापं, वाईट स्वप्नं, अशुभ शकुन आणि मनातील वाईट विचार दूर करतोस.
नारकं तु भयं देव भयदुर्गतिसंभवम् । यन्मम स्यान्महादेव ऐहिकं पारलौकिकम्
देवा, या जन्मात किंवा पुढच्या जन्मात, मला नरकाचं भय, वाईट प्रसंग किंवा संकटं यांचा जो काही धोका असेल—
तेन देवेश मां रक्ष गृहाणार्घं नमोस्तु ते । कृपादृष्टिः सदैवास्तु दामोदर ममोपरि
त्या सगळ्यांपासून, देवाधिदेव, तू माझी रक्षा कर. हे अर्घ्य स्वीकार. तुला माझा नमस्कार असो. दामोदर, तुझी कृपादृष्टी नेहमी माझ्यावर राहो.
धूपं दीपं च नैवेद्यं कुर्यान्नीराजनं ततः । शीर्षोपरि सरिच्छ्रेष्ठे भ्रामयेद्वारिजं हरेः
धूप, दीप आणि नैवेद्य अर्पण करावं, मग आरती करावी. नंतर, सर्व नद्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या हरीसाठी, कमळाचं फूल डोक्यावर फिरवावं.
कृत्वा विधानमेतद्धि पूजयेत्स्वगुरुं ततः । दद्यात्सुवर्णं वस्त्राणि सोष्णीषं चैव कंचुकम्
ही पूजा पूर्ण केल्यावर, आपल्या गुरूची पूजा करावी. त्यांना सोनं, वस्त्र, पागोटं आणि अंगरखा द्यावा.
उपानहोऽपि छत्रं च मुद्रिकां च कमंडलुम् । भोजनं चैव तांबूलं सप्तधान्यं च दक्षिणाम्
तसंच, पायात घालायच्या चपला, छत्री, अंगठी, कमंडलू, जेवण, तांबूल, सात धान्यं आणि दक्षिणा गुरूंना द्यावी.
गुरुं संपूज्य देवेशं कुर्याज्जागरणं हरेः । गीतनृत्यसमायुक्तं तथा शास्त्रसमन्वितम्
गुरू आणि देवाधिदेव यांची पूजा करून, हरिच्या जागरणाचं आयोजन करावं. त्यात गाणं, नृत्य आणि शास्त्रपठण असावं.
निशांते चैव देवाय दत्वा चार्घं विधानतः । स्नानादिकां क्रियां कृत्वा भुंजीयाद्वाडवैः सह
रात्रीच्या शेवटी, देवाला विधिप्रमाणे अर्घ्य द्यावं, स्नान वगैरे विधी करून, मग ब्राह्मणांसोबत भोजन करावं.
शिव उवाच- द्विजैतत्त्रिस्पृशाख्यानमद्भुतं रोमहर्षणम् । श्रुत्वा तु लभते पुण्यं गंगां स्नानसमुद्भवम्
शिव म्हणाले— द्विजांनो, त्रिस्पृशेचं हे अद्भुत आणि अंगावर रोमांच आणणारं वर्णन ऐकल्यावर, गंगेत स्नान केल्यासारखं पुण्य मिळतं.
अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च । तत्फलं समवाप्नोति त्रिस्पृशा समुपोषणात्
त्रिस्पृशा उपवास एकदाच जरी केला, तरी हजार अश्वमेध यज्ञ आणि शंभर वाजपेय यज्ञ जितकं पुण्य मिळतं, तितकं फळ मिळतं.
पितृपक्षो मातृपक्षस्तथा चैवात्मपक्षकः । तैः सर्वैः सह संमुक्तो विष्णुलोके महीयते
पित्याची बाजू, मात्याची बाजू आणि स्वतःची पिढी, या सर्वांसह मुक्त होऊन, विष्णुलोकात मोठ्या सन्मानाने वावरता येतं.
तीर्थकोटिषु यत्पुण्यं क्षेत्रकोटिषु यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति त्रिस्पृशा समुपोषणात्
दहा लाख तीर्थांत जेवढं पुण्य मिळतं आणि दहा लाख पवित्र क्षेत्रांत जेवढं फळ मिळतं, तेवढंच फळ त्रिस्पृशा उपवास केल्याने मिळतं.
ब्राह्मणा येऽपि कुर्वंति क्षत्रियाः कृष्णमानसाः । वैश्या वा शूद्रजन्मानो ये तथा चान्यजातयः
ब्राह्मण, शुद्ध मनाचे क्षत्रिय, वैश्य, शूद्र म्हणून जन्मलेले आणि इतर जातीचे लोक—
ते सर्वे मुक्तिमायांति भुवं त्यक्त्वा द्विजोत्तम । मंत्राणां मंत्रराजोऽथ यथा स्याद्द्वादशाक्षरः
—हे सर्व जण, द्विजश्रेष्ठा, पृथ्वी सोडल्यावर मुक्तीला पोहोचतात, जसा बारा अक्षरांचा मंत्र सर्व मंत्रांचा राजा आहे.
व्रतानां च यथा चैषा येन वै त्रिस्पृशा कृता । ब्रह्मणा च कृता पूर्वं पश्चाद्राजर्षिभिः कृता
जशी ही त्रिस्पृशा व्रत सर्व व्रतांमध्ये श्रेष्ठ आहे, ती प्रथम ब्रह्मदेवाने केली आणि नंतर राजर्षींनी पाळली.
अन्येषां का कथा वत्स त्रिस्पृशा मुक्तिदायिनी । अनेन विधिना ब्रह्मंस्त्रिस्पृशासंभवं व्रतम्
मग इतर व्रतांची काय गरज, बाळा? त्रिस्पृशा मुक्ती देणारी आहे. या पद्धतीने, हे ब्राह्मण, त्रिस्पृशा व्रताची स्थापना झाली आहे.
यः करोति नरो भक्त्या शृणु वक्ष्यामि तत्फलम् । गंगावगाहने ब्रह्मन्वाराणस्यां तु यत्फलम्
जो कोणी भक्तीने हे व्रत करतो, त्याला काय फळ मिळतं ते मी सांगतो—गंगेत स्नान केल्याचं किंवा वाराणसीत मिळणारं पुण्य—
मन्वंतरसहस्रैस्तु त्रिस्पृशाकारको हि तत् । प्राची च यमुना स्नाने वर्षैर्यत्कोटिभिः फलम्
—हजारो कल्प त्रिस्पृशा केल्याचं किंवा पूर्वेकडील यमुनेंत कोट्यवधी वर्षे स्नान केल्याचं जेवढं फळ मिळतं—
तत्फलं समवाप्नोति त्रिस्पृशाव्रतकृन्नरः । तत्फलं तु कुरुक्षेत्रे सूर्यग्रहणकोटिभिः
—तेवढंच फळ त्रिस्पृशा व्रत करणाऱ्या माणसाला मिळतं; आणि कुरुक्षेत्रात सूर्यग्रहणाच्या कोट्यवधी वेळा मिळणारं पुण्यही मिळतं.
हेमभारशतैर्दानैस्त्रिस्पृशाकरणेन तत् । पापकोटिसहस्राणि हत्याकोटिशतानि च
शेकडो सोन्याच्या भारांचे दान केल्याचं जेवढं पुण्य, ते त्रिस्पृशा केल्याने मिळतं; आणि कोट्यवधी पापं, तसेच शेकडो कोटी हत्या नष्ट होतात.
एकेनैवोपवासेन क्रियते भस्मसाद्द्रुतम् । त्रिस्पृशाया व्रतं यत्तु अगतीनां गतिप्रदम्
एकदाच उपवास केला तरी सर्व काही पटकन राख होते; त्रिस्पृशा व्रत ज्यांना मार्ग नाही त्यांना मार्ग दाखवतं.
गतिमिच्छंति विप्रर्षे महत्पापशतानि च । स्वयं कृष्णेन कथितं पाराशर्यस्य चाग्रतः
हे श्रेष्ठ ऋषी, ज्यांना मार्ग हवा आहे आणि ज्यांच्याकडे शेकडो मोठी पापं आहेत, त्यांच्यासाठी हे स्वतः कृष्णाने व्यासांच्या समोर सांगितलं आहे.
प्रकाशयति यश्चेदं लिखित्वा वैष्णवं द्विजे । पापोघैर्ग्रथितस्यापि तस्य मुक्तिर्भविष्यति
जो कोणी हे वैष्णव व्रत लिहून द्विजाला सांगतो, त्याच्यावर पापाचा डोंगर असला तरी त्याला मुक्ती मिळते.
पुण्यैरवाप्यते विद्वन्मन्वंतरशतैरपि । त्रिस्पृशा दुर्लभा लोके प्राप्यते नैव मानवैः
शेकडो कल्पांचं पुण्य मिळवलं तरी, हे ज्ञानी, त्रिस्पृशा जगात फार दुर्मिळ आहे आणि माणसांना सहज मिळत नाही.
कलौ ये त्रिस्पृशां लब्ध्वा न कुर्वंति नराधमाः । तेषां जन्मफलं चैव जीवितं विफलं भवेत्
कलियुगात ज्यांना त्रिस्पृशा मिळाली असूनही ते व्रत करत नाहीत, त्या नीच माणसांचं जन्म आणि आयुष्य दोन्ही व्यर्थ जातं.
प्रेतत्वं तैः समुत्तीर्णं विना श्राद्धैर्विना सुतैः । कृता यैस्त्रिस्पृशा विद्वन्सकृत्प्राप्य कलौ युगे
कलियुगात ज्यांनी एकदाच का होईना त्रिस्पृशा व्रत केलं, हे ज्ञानी, त्यांना श्राद्ध किंवा मुलं नसली तरी प्रेतावस्था ओलांडता येते.
महादेव उवाच- एकस्मिन्समये पुत्र गतोऽहं विष्णुसन्निधौ । तत्र पृष्टं मया पूर्वं माहात्म्यं द्वादशीभवम्
महादेव म्हणाले—एकदा मी, पुत्रा, विष्णूच्या सान्निध्यात गेलो होतो. तिथे मी पूर्वी द्वादशीचं माहात्म्य विचारलं होतं.