पुष्करारण्यसंस्थोसौ यत्र देवः पितामहः। विरिंचिदर्शनं श्रेष्ठमपवर्गफलप्रदम्
पुष्कराच्या अरण्यात देवांचे पितामह ब्रह्मा वास करतात; तिथे विष्णूचे श्रेष्ठ दर्शन मिळते, जे मोक्ष फळ देणारे आहे.
कृतं नाम महापुण्यं सर्वपापनिषूदनम्। यत्राद्यो नारसिंहस्तु स्वयमेव जनार्दनः
तेथे 'कृत' नावाचे अत्यंत पुण्याचे आणि सर्व पापांचा नाश करणारे स्थान आहे, जिथे आद्य नरसिंह, म्हणजेच स्वतः जनार्दन प्रकट झाले होते.
तीर्थमिक्षुमतीनाम पितॄणां च शुभावहा। तुष्यन्ति पितरो नित्यं गंगायमुनसंगमे
इक्षुमती नावाचे एक पवित्र तीर्थ आहे, जे पितरांसाठी शुभ आहे; गंगा आणि यमुना यांच्या संगमावर पितर नेहमी तृप्त होतात.
कुरुक्षेत्रं महापुण्यं यत्र मार्गोपि लक्ष्यते। अद्यापि पितृतीर्थं तु सर्वकामफलप्रदम्
कुरुक्षेत्र हे अत्यंत पवित्र आहे, जिथे मार्गही दर्शवलेला आहे; आजही तिथले पितृतीर्थ सर्व इच्छांची फळे देते.
नीलकण्ठमिति ख्यातं पितृतीर्थं नराधिप। तथा भद्रसरः पुण्यं सरो मानसमेव च
नीलकंठ नावाचे पितृतीर्थ प्रसिद्ध आहे, राजन; तसेच भद्रसर हे पुण्याचे सरोवर आणि मानससरोवर देखील प्रसिद्ध आहेत.
मंदाकिनी तथाऽच्छोदा विपाशा च सरस्वती। सर्वमित्रपदं तद्वद्वैद्यनाथं महाफलम्
मंदाकिनी, अचछोदा, विपाशा आणि सरस्वती या नद्याही तितक्याच पवित्र आहेत; सर्वमित्रपद आणि वैद्यनाथ हेही मोठे फल देणारे स्थान आहेत.
क्षिप्रा नदी तथा पुण्या तथा कालञ्जरं शुभम्। तीर्थोद्भेदं हरोद्भेदं गर्भभेदं महालयम्
क्षिप्रा ही पुण्यवान नदी, तसेच शुभ काळंजर; तीर्थांचे उद्गम, हराचा उद्गम, गर्भभेद आणि महान मंदिर हेही तेथे आहेत.
भद्रेश्वरं विष्णुपदं नर्मदा द्वारमेव च। गयापिंडप्रदानेन समान्याहुर्महर्षयः
भद्रेश्वर, विष्णुपद आणि नर्मदेचे द्वार हेही पवित्र आहेत; गयेत पिंडदान केल्याने मिळणारे पुण्य यांच्याइतकेच आहे, असे महर्षी सांगतात.
एतानि पितृतीर्थानि सर्वपापहराणि च। स्मरणादपि लोकानां किमु श्राद्धप्रदायिनाम्
ही सर्व पितृतीर्थे सर्व पापे दूर करणारी आहेत; फक्त त्यांचा स्मरण केल्यानेच लोकांना लाभ होतो, तर तिथे श्राद्ध करणाऱ्यांना किती अधिक लाभ होईल!
ॐकारं पितृतीर्थं तु कावेरीकपिलोदकम्। संभेदश्चण्डवेगायां तथैवामरकंटकम्
ओंकार हे पितृतीर्थ आहे, तसेच कावेरी आणि कपिला या नद्यांचे पाणी; चंडवेगाच्या संगमावर आणि अमरकंटक येथेही तीर्थ आहे.
कुरुक्षेत्राच्चद्विगुणं तस्मिन्स्नानादिकं भवेत्। शुक्लतीर्थं तु विख्यातं तीर्थं सोमेश्वरं परम्
तेथे स्नान वगैरे केल्याने कुरुक्षेत्रापेक्षा दुप्पट पुण्य मिळते; शुक्लतीर्थ आणि सोमेश्वर हेही प्रसिद्ध आणि श्रेष्ठ तीर्थ आहेत.
सर्वव्याधिहरंपुण्यंफलंकोटिगुणाधिकम्। श्राद्धेदानेतथाहोमेस्वाध्यायेचापिसन्निधौ
ते सर्व रोग दूर करणारे, अत्यंत पुण्याचे आणि कोटीपटीने अधिक फल देणारे आहे; श्राद्ध, होम आणि वेदपठणाच्या वेळीही तेथे असा लाभ मिळतो.
कायावारोहणं नाम देवदेवस्य शूलिनः। अवतारं रोचमानं ब्राह्मणावसथे शुभे
कायावारोहण नावाचे स्थान आहे, जिथे देवाधिदेव शूलधारी शंकर प्रकट झाले; हे तेजस्वी अवतार ब्राह्मणांच्या पवित्र वसतीत घडले.
जातं तत्सुमहापुण्यं तथा चर्मण्वती नदी। शूलतापी पयोष्णी च पयोष्णीसंगमस्तथा
तेही अत्यंत पुण्याचे आहे, तसेच चर्मण्वती नदी, शूलतापी, पयोष्णी आणि पयोष्णीचा संगम हेही पवित्र आहेत.
महौषधी चारणा च नागतीर्थप्रवर्त्तिनी। महावेणा नदी पुण्या महाशालस्तथैव च
महौषधी, आरणा आणि नागतीर्थप्रवर्तिनी या नद्या; महावेणा ही पुण्यवान नदी आणि मोठा शालवन हेही प्रसिद्ध आहेत.
गोमती वरुणा तद्वत्तीर्थं हौताशनं परम्। भैरवं भृगुतुंगं च गौरीतीर्थमनुत्तमम्
गोमती, वरुणा आणि श्रेष्ठ होताशन तीर्थ; भैरव, भृगुतुंग आणि अतुलनीय गौरीतीर्थ हेही तेथे आहेत.
तीर्थं वैनायकं नाम वस्त्रेश्वरमनुत्तमम्। तथा पापहरं नाम पुण्या वेत्रवती नदी
वैनायक नावाचे तीर्थ, अतुलनीय वस्त्रेश्वर; तसेच पापहरा नावाचे तीर्थ आणि पुण्यवान वेत्रवती नदीही प्रसिद्ध आहे.
महारुद्रं महालिंगं दशार्णा च महानदी। शतरुद्रा शताह्वा च तथा पितृपदं पुरम्
महारुद्र, महान लिंग, मोठी दशार्णा नदी; शतरुद्र, शताह्वा आणि पितृपद नावाचे नगर हेही तेथे आहेत.
अंगारवाहिका तद्वन्नदौ द्वौ शोणघर्घरौ। कालिका च नदी पुण्या पितरा च नदी शुभा
अंगारवाहिका, तसेच दोन नद्या नदौ, ज्या लाल पाण्याने गूंजतात; कालिका ही पुण्यवान नदी आणि पितरा ही शुभ नदी.
एतानि पितृतीर्थानि शस्यंते स्नानदानयोः। श्राद्धमेतेषु यद्दत्तं तदनंतफलं स्मृतम्
ही सर्व पितृतीर्थे म्हणून प्रसिद्ध आहेत, स्नान व दान यासाठी यांचे मोठे महत्त्व आहे. येथे पितरांसाठी जे काही दिले जाते, त्याचे अनंत फळ मिळते असे मानले जाते.
शतावटा नदी ज्वाला शरद्वी च नदी तथा। द्वारका कृष्णतीर्थं च तथा ह्युदक्सरस्वती
शतावट, ज्वाला ही नदी, तसेच शरद्वी ही नदी; द्वारका, कृष्णतीर्थ आणि उत्तरेकडील सरस्वती.
नदी मालवती नाम तथा च गिरिकर्णिका। धूतपापं तथा तीर्थं समुद्रे दक्षिणे तथा
मालवती नावाची नदी, तसेच गिरिकर्णिका; धुतपाप हे तीर्थ आणि दक्षिणेकडील समुद्र.
गोकर्णो गजकर्णश्च तथा चक्रनदी शुभा। श्रीशैलं शाकतीर्थं च नारसिंहमतः परम्
गोकर्ण, गजकर्ण, तसेच शुभ चक्रनदी; श्रीशैल, शाकतीर्थ आणि नंतर नरसिंह.
महेंद्रं च तथा पुण्या पुण्या चापि महानदी। एतेष्वपि सदा श्राद्धमनंतफलदं स्मृतम्
महेन्द्र हे पुण्यस्थान आणि महानदी ही पुण्यवती; या सर्व ठिकाणी पितरांसाठी केलेले श्राद्ध नेहमीच अनंत फळ देणारे मानले जाते.
दर्शनादपि पुण्यानि सद्यः पापहराणि वै। तुंगभद्रा नदी पुण्या तथा चक्ररथीति च
या पुण्यस्थळांचे फक्त दर्शन घेतले तरीही लगेच पापे नष्ट होतात; तुंगभद्रा ही पुण्यनदी आणि तसेच चक्ररथी.
भीमेश्वरं कृष्णवेणा कावेरी चांजना नदी। नदी गोदावरी पुण्या त्रिसंध्या पूर्णमुत्तमम्
भीमेश्वर, कृष्णवेणा, कावेरी आणि आंजनानदी; पुण्यवती गोदावरी आणि उत्तम त्रिसंध्या.
तीर्थं त्रैयंबकं नाम सर्वतीर्थनमस्कृतम्। यत्रास्ते भगवान्भीमः स्वयमेव त्रिलोचनः
त्र्यंबक नावाचे तीर्थ, जे सर्व तीर्थांनी वंदनीय आहे; जिथे स्वतः त्रिनेत्री भगवान भीम वास करतात.
श्राद्धमेतेषु सर्वेषु दत्तं कोटिगुणं भवेत्। स्मरणादपि पापानि व्रजंति शतधा नृप
या सर्व ठिकाणी पितरांसाठी दिलेले दान कोटी पटीने वाढते; आणि केवळ त्यांचा स्मरण केला तरी शंभरपट पापे दूर होतात, राजन.
श्रीपर्णा च नदी पुण्या व्यासतीर्थमनुत्तमम्। तथा मत्स्यनदी कारा शिवधारा तथैव च
श्रीपर्णा ही पुण्यनदी, श्रेष्ठ व्यासतीर्थ; तसेच मत्स्यनदी, कारा आणि शिवधारा.
भवतीर्थं च विख्यातं पुण्यतीर्थं च शाश्वतम्। पुण्यं रामेश्वरं तद्वद्वेणापुरमलंपुरम्
भवतीर्थ हे प्रसिद्ध पुण्यस्थान आणि शाश्वत पुण्यतीर्थ; तसेच पुण्यवान रामेश्वर, वेणापूर आणि अलंपूर.