श्रोत्रियः श्रोत्रियसुतो विधिवाक्यविशारदः। सर्वज्ञो वेदवान्मंत्री ज्ञानवंशकुलान्वितः
श्रौत ब्राह्मण, त्याचा मुलगा, विधीचे शब्द जाणणारा, सर्वज्ञ, वेदपाठी, मंत्र सांगणारा आणि ज्ञानपरंपरेत जन्मलेला.
त्रिणाचिकेतस्त्रिमधुः श्रुतेष्वन्येषु संस्थितः। पुराणवेत्ता ब्रह्मज्ञः स्वाध्यायी जपतत्परः
तीन नाचिकेत यज्ञ केलेला, तीन मधु यज्ञ केलेला, इतर शास्त्रविधींमध्ये स्थिर असलेला, पुराण जाणणारा, ब्रह्मज्ञान असलेला, स्वाध्याय करणारा आणि जपात मन लावणारा.
ब्रह्मभक्तः पितृपरः सूर्यभक्तोथ वैष्णवः। ब्राह्मणो योगनिष्ठात्मा विजितात्मा सुशीलवान्
ब्रह्मभक्त, पितरांची सेवा करणारा, सूर्यभक्त किंवा वैष्णव, योगात स्थिर असलेला, मन जिंकलेला आणि चांगल्या स्वभावाचा ब्राह्मण.
एते तोष्याः प्रयत्नेन वर्जनीयानिमान्शृणु। पतितस्तत्सुतः क्लीबः पिशुनो व्यंगरोगितः
हे सर्व आदराने मान द्यावेत; आता टाळायचे कोण ते ऐका—धर्मभ्रष्ट, त्याचा मुलगा, नपुंसक, दुसऱ्याची निंदा करणारा, आणि उघड्या आजाराचा.
सर्वे ते श्राद्धकाले तु त्याज्या वै धर्मदर्शिभिः। पूर्वेद्युरपरेद्युर्वा विनीतांश्च निमंत्रयेत्
धर्म जाणणाऱ्यांनी श्राद्धाच्या वेळी हे सर्व टाळावेत; पूर्वीच्या किंवा नंतरच्या दिवशी नम्र लोकांना बोलवावं.
निमंत्रितांश्च पितर उपतिष्ठंति तान्द्विजान्। वायुभूतानि गच्छंति तथासीनानुपासते
जेव्हा ब्राह्मणांना निमंत्रण दिलं जातं, तेव्हा पितर येतात; वायूप्रमाणे झालेले पितरही येतात आणि बसलेल्या ब्राह्मणांची सेवा करतात.
दक्षिणं जानुचालभ्य वामं पात्यनिमंत्रयेत्। अक्रोधनैः शौचपरैः सुस्नातैर्ब्रह्मवादिभिः
उजव्या गुडघ्याला हात लावून, डाव्या हाताने निमंत्रण द्यावं; राग नसलेले, शुद्धतेला महत्त्व देणारे, नीट स्नान केलेले आणि वेद बोलणारे असावेत.
भवितव्यं भवद्भिस्तु मया च श्राद्धकर्मणि। पितृयज्ञं विनिर्वर्त्य तर्पणाख्यं तु योग्निमान्
श्राद्धकर्मात तुम्ही आणि मी असंच करावं; पितृयज्ञ पूर्ण करून, तर्पण नावाचं कार्य योग्य अग्नीने करावं.
पिंडान्वाहार्यकं कुर्याच्छ्राद्धमिंदुक्षये तथा। गोमयेनानुलिप्ते तु दक्षिणाप्लवनस्थले
चंद्र क्षयाच्या वेळी, दक्षिणेकडील स्नानाच्या जागी, गोमयाने लिपलेल्या जागी, पिंड आणि वाहार्यक श्राद्ध करावं.
श्राद्धं समारभेद्भक्त्या गोष्ठे वा जलसन्निधौ। अग्निमान्निर्वपेत्पित्र्यं चरुं वा सक्तुमुष्टिभिः
भक्तीने, गोठ्यात किंवा पाण्याजवळ श्राद्ध सुरू करावं; अग्नीने पितरांसाठी चरू अर्पण करावा किंवा सत्तूच्या मूठीने द्यावं.
पितृभ्यो निर्वपामीति सर्वं दक्षिणतो न्यसेत्। अभिघार्य ततः कुर्यान्निर्वापत्रयमग्रतः
'पितरांसाठी अर्पण करतो' असं म्हणत सर्व वस्तू दक्षिणेला ठेवाव्यात; हात धुऊन मग पुढे तीन अर्पण करावेत.
ते वितस्त्यायताः कार्याश्चतुरङ्गुलविस्तृताः। दर्वीत्रयं च कुर्वीत खादिरं रजतान्वितम्
ते एक विटी एवढं लांब आणि चार बोटं रुंद असावं; खदिराच्या लाकडाच्या तीन समिधा, चांदीने मढवलेल्या, तयार कराव्यात.
रत्निमात्रं परिश्लक्ष्णं हस्ताकाराग्रमुत्तमम्। उदपात्राणि कांस्यस्य मेक्षणं च समित्कुशम्
प्रत्येक समिधा रत्नाएवढी, गुळगुळीत आणि टोक हातासारखं असावं; कांस्याची पाण्याची भांडी, गाळणी, समिधा आणि कुशा घ्यावीत.
तिलपात्राणि सद्वासो गंधधूपानुलेपनम्। आहरेदपसव्यं च सर्वं दक्षिणतः शनैः
तीळाच्या पत्रांची ताटं, स्वच्छ वस्त्र, सुगंधी धूप आणि उटणं आणावं; सर्व वस्तू हळूहळू दक्षिणेला ठेवाव्यात.
एवमासाद्य तत्सर्वं भवनस्योत्तरेंतरे। गोमयेनानुलिप्तायां गोमूत्रेण च मंडलम्
सर्व वस्तू घराच्या उत्तरेकडील भागात, गोमयाने लिपलेल्या जागी मांडाव्यात आणि गोमूत्राने मंडळ आखावं.
साक्षताभिः सपुष्पाभिरद्भिः सव्यापसव्यवत्। विप्राणां क्षालयेत्पादावभिवंद्य पुनःपुनः
शुद्ध पाण्यात फुलं टाकून, उजव्या आणि डाव्या हाताने ब्राह्मणांचे पाय धुवावेत आणि पुन्हा पुन्हा वाकून नमस्कार करावा.
आसनेषूपविष्टेषु दर्भवत्सु विधानतः। उपस्पृष्टोदकान्विप्रानुपवेश्यानुमंत्रयेत्
योग्य रीतीने कुशांची आसने मांडून, ब्राह्मणांनी पाणी शिंपडून शुद्ध झाल्यावर, त्यांना बसवावे आणि योग्य मंत्र म्हणावे.
द्वौ दैवे पितृकृत्ये त्रीनेकैकं चोभयत्र वा। भोजयेदीश्वरोपीह न कुर्याद्विस्तरं बुधः
देवतांसाठी दोन, पितरांसाठी तीन, किंवा दोन्हीकडे प्रत्येकी एक, किंवा योग्यतेनुसार, ब्राह्मणांना जेवायला घालावे; पण अति विस्तार करू नये.
दैवपूर्वं निवेद्याथ विप्रानर्घादिना बुधैः। अग्नौ कुर्यादनुज्ञातो विप्रैर्विप्रो यथाविधि
सर्वप्रथम देवांसाठी नैवेद्य दाखवावा; नंतर ब्राह्मणांना अर्घ्य वगैरे सन्मान द्यावा; त्यांची परवानगी घेऊन, यथाविधी अग्नीत विधी करावा.
स्वगृह्योक्तेन विधिना काले कृत्वा समंततः। अग्नीषोममयाभ्यां तु कुर्यादाप्यायनं बुधः
आपल्या घरच्या पद्धतीने, योग्य वेळी आणि ठिकाणी, ज्ञानी माणसाने अग्नी व सोम या दोन अग्न्यांमध्ये आप्यायन विधी करावा.
दक्षिणाग्नौ प्रणीतेन स एवाग्निर्द्विजोत्तमः। यज्ञोपवीतान्निर्वर्त्य ततः पर्युक्षणादिकम्
दक्षिणाग्नी योग्य रीतीने प्रज्वलित करून, उत्तम ब्राह्मणाने यज्ञोपवीत घालून, विधी पूर्ण करावा आणि त्यानंतर पाणी शिंपडणे वगैरे करावे.
प्राचीनावीतिना कार्यमेतत्सर्वं विजानता। लब्ध्वा तस्माद्विशेषेण पिंडान्कुर्वीत चोदकं१०० 1.9.
प्राचीनावीत पद्धतीने सर्व विधी जाणणाऱ्याने करावेत; विशेष नैवेद्य मिळाल्यावर, पिंड आणि पाणी तयार करावे.
दद्यादुदकपात्रैस्तु सलिलं सव्यपाणिना। दद्यात्सर्वं प्रयत्नेन दमयुक्तो विमत्सरः
पाण्याच्या पात्रांतून डाव्या हाताने पाणी अर्पण करावे; सर्व काही काळजीपूर्वक, संयमाने आणि द्वेष न ठेवता द्यावे.
विधाय रेखां यत्नेन निर्वपेदवनेजनं। दक्षिणाभिमुखः कुर्यात्ततो दर्भान्निधाय वै
काळजीपूर्वक रेषा आखावी आणि पितरांसाठी नैवेद्य ठेवावा; दक्षिणेकडे तोंड करून कुशा घालावीत.
निधाय पिंडमेकैकं सर्वं दर्भोपरिक्रमात्। निर्वपेदथ दर्भेषु नामगोत्रानुकीर्तनैः
प्रत्येक पिंड कुशांवर ठेवावा आणि त्याभोवती फेरी मारावी; मग कुशांवर पिंड ठेवताना नाव आणि गोत्र उच्चारावे.
तेषु दर्भेषु तं हस्तं विमृज्याल्लेपभागिनां। तथैव च जपं कुर्यात्पुनः प्रत्यवनेजनम्
त्या कुशांवर हात पुसावा, जे नैवेद्य घेतात त्यांच्यासाठी; तसेच जप करावा आणि पुन्हा शुद्धी करावी.
जलयुक्तं नमस्कृत्य गंधधूपार्चनादिभिः। एवमावाह्य तत्सर्वं वेदमंत्रैर्यथोदितैः
पाणी अर्पण करून, गंध, धूप, पूजा वगैरे करावी; अशा रीतीने सर्वांना वेद-मंत्रांनी बोलावावे.
एकाग्नरेकएवाद्भिर्निर्वपेद्दर्विकां तथा। ततः कृत्वा नरो दद्यात्पितृभ्यस्तु कुशान्बुधः
एका अग्नीत आणि एका पाण्याच्या पात्रात पिंड ठेवावेत; मग ज्ञानी माणसाने पितरांना कुशा अर्पण कराव्यात.
ततः पिंडादिकं कुर्यादावाहनविसर्जनम्। ततो गृहीत्वा पिंडेभ्यो मात्राः सर्वाः क्रमेण तु
मग पिंड वगैरेसाठी आवाहन आणि विसर्जन करावे; त्यानंतर पिंडांमधून भाग घेऊन, योग्य क्रमाने वाटावे.
तानेव विप्रान्प्रथममाशयित्वा च मानवः। वर्णयन्भोजयेदन्नमिष्टं पूर्तं च सर्वदा
सर्वप्रथम ब्राह्मणांना बसवून त्यांचे स्तवन करावे; मग त्यांना इच्छित आणि पुण्यकारक अन्न नेहमी द्यावे.