कृकवाकुस्तव पदे स क्रिमिं भक्षयिष्यति। खंजं च रुचिरं चैव पादमेतद्भविष्यति
'तुझ्या पायाजवळ एक कावळा कीड खाईल; हा पाय लंगडा आणि कुरूप होईल.'
एवमुक्तः समाश्वस्तस्तपस्तीव्रं चकार ह। वैराग्यात्पुष्करे तीर्थे फलफेनानिलाशनः
असं ऐकून तो धीर धरला आणि कठोर तपश्चर्या करू लागला; वैराग्यामुळे पुष्कर तीर्थावर फळ, फेस आणि वाऱ्यावर उपवास करू लागला.
पितामहं समाराध्य यावद्वर्षायुतं पुनः। तपःप्रभावाद्देवेशः संतुष्टः पद्मसंभवः
दहा हजार वर्षे पितामहाची उपासना करून, तपश्चर्येच्या प्रभावाने देवांचा स्वामी पद्मभू प्रसन्न झाला.
वव्रे स लोकपालत्वं पितृलोकं तथाक्षयं। धर्माधर्मात्मकस्यास्य जगतस्तु परीक्षणम्
त्याने लोकपालपद, अक्षय पितृलोक आणि या जगात धर्म-अधर्माचं परीक्षण करण्याचा अधिकार मागितला.
एवं स लोकपालत्वमगमत्पद्मसंभवात्। पितॄणामाधिपत्यं च धर्माधर्मस्य चानघ
अशा प्रकारे पद्मभूपासून त्याला लोकपालपद, पितरांवरचं अधिपत्य आणि धर्म-अधर्मावर अधिकार मिळाला, हे पापरहित.
विवस्वानथ तज्ज्ञात्वा संज्ञायाः कर्मचेष्टितं। त्वष्टुः समीपमगमदाचचक्षे सरोषवान्
मग विवस्वानने संज्ञेच्या कृत्याची कल्पना येताच, रागाने भरून त्वष्ट्याकडे गेला आणि त्याच्याशी बोलला.
तमुवाच ततस्त्वष्टा सांत्वपूर्वमिदं वचः। तवासहंती भगवंस्तेजस्तीव्रं तमोनुद
तेव्हा त्वष्ट्याने आधी शांतपणे त्याला म्हणाले, 'भगवंत, तुझं तेज इतकं प्रखर आहे की, अंधार घालवणारं, ते तिला सहन झालं नाही.'
बडवारूपमास्थाय मत्सकाशमिहागता। निवारिता मया सा च त्वद्भयेन दिवस्पते
'ती घोडीचं रूप घेऊन माझ्याकडे आली; मी तिला तुझ्या भीतीने थांबवलं, हे दिवसाच्या अधिपती.'
यस्मादविज्ञातमना मत्सकाशमिहागता। तस्मान्मदीयं भवनं प्रवेष्टुं न तवार्हति
तू माझ्याकडे अपरिचित मनाने आली आहेस, म्हणून माझ्या घरात प्रवेश करण्यास तुला पात्रता नाही.
एवमुक्ता जगामाशु मरुदेशमनिंदिता। बडवारूपमास्थाय भूतले संप्रतिष्ठिता
असे म्हणून, ती निष्कलंक स्त्री पटकन वाळवंटात गेली, घोडीचे रूप धारण करून पृथ्वीवर उभी राहिली.
तस्मात्प्रसादं कुरु मे यद्यनुग्रहभागहम्। अपनेष्यामि ते तेजः कृत्वा यंत्रे दिवाकरम्
माझ्यावर कृपा कर, जर मी तुझ्या कृपेची पात्र असेन; मी तुझे तेज काढून सूर्याला यंत्रात ठेवीन.
रूपं तव करिष्यामि लोकानंदकरं प्रभो। तथेत्युक्तः स रविणा भ्रमे कृत्वा दिवाकरं
हे प्रभो, मी तुझे रूप जगाला आनंद देणारे करीन; असे म्हटल्यावर सूर्य गोंधळून 'तसेच होऊ दे' असे मान्य करतो.
पृथक्चकार तेजश्च चक्रं विष्णोः प्रकल्पयत्। त्रिशूलं चापि रुद्रस्य वज्रमिंद्रस्य चापरं
त्याने आपले तेज वेगळे केले, विष्णूचे चक्र, रुद्राचे त्रिशूल आणि इंद्राचे वज्र असे वेगवेगळे शस्त्र तयार केले.
दैत्यदानवसंहर्तृ सहस्रकिरणात्मकं। रूपं चाप्रतिमं चक्रे त्वष्टा पद्भ्यामृते महत्
त्वष्ट्याने मग दैत्य आणि दानवांचा संहार करणारे, हजार किरणांनी युक्त, पाय वगळता अतुलनीय असे रूप निर्माण केले.
न शशाक च तद्द्रष्टुं पादरूपं रवेः पुनः। अद्यापि च ततः पादौ न कश्चित्कारयेत्क्वचित्
कोणालाही पुन्हा सूर्याचे पायरूप पाहता आले नाही; म्हणून आजही कुणीही सूर्याचे पाय कुठेही काढू नयेत.
यः करोति स पापिष्ठो गतिमाप्नोति निंदितां। कुष्ठरोगमवाप्नोति लोकेस्मिन्दुःखसंज्ञितं
जो असे करतो तो मोठा पापी होतो, त्याला निंदनीय स्थिती मिळते, कुष्ठरोग होतो आणि लोकांमध्ये दुःखी म्हणून ओळखला जातो.
तस्मान्न धर्मकामार्थी चित्रेष्वायतनेषु च। न क्वचित्कारयेत्पादौ देवदेवस्य धीमतः
म्हणून धर्म, काम किंवा अर्थाची इच्छा असलेल्याने कधीही, कुठेही, देवदेवतेच्या मूर्ती किंवा मंदिरात पाय बनवू नयेत.
ततः स भगवान्गत्वा भूर्लोकममराधिपः। कामयामास कामार्तो मुख एव दिवाकरः
मग तो भगवंत, अमरांचा राजा, पृथ्वीवर गेला; आणि कामाने ग्रासून सूर्य तिच्या मुखासाठी आसुसला.
अश्वरूपेण महता तेजसा च समन्वितः। संज्ञा च मनसा क्षोभमगमद्भयविह्वला
घोड्याचे रूप घेऊन, मोठ्या तेजाने युक्त, संज्ञा मनाने घाबरली आणि भयाने अस्वस्थ झाली.
नासापुटाभ्यामुत्सृष्टं परोयमिति शंकया। तस्याथ रेतसो जातावश्विनाविति नः श्रुतम्
नाकाच्या छिद्रांतून जे बाहेर पडले ते परके आहे असे तिला वाटले; असे म्हणतात की तिच्या वीर्यापासून अश्विनीकुमार जन्मले.
दस्रौ श्रुतित्वात्संजातौ नासत्यौ नासिकाग्रतः। ज्ञात्वा चिराच्च तं देवं संतोषमगमत्परं
नाकातून जन्मले म्हणून त्यांना दसरौ, नासत्य असे नाव पडले; हे कळल्यावर, बराच काळानंतर, त्या देवीला अत्यंत समाधान मिळाले.
विमानेनागमत्स्वर्गे पत्न्या सह मुदान्वितः। सावर्ण्योपि मनुर्मेरावद्यापि तपते तपः
तो देव पत्नीसमवेत आनंदाने विमानात स्वर्गात गेला; आणि सावर्णी मनु आजही मेरू पर्वती तप करतो.
शनिस्तपोबलाच्चापि ग्रहाणां समतां गतः। यमुना तपती चैव पुनर्नद्यौ बभूवतुः
शनीने तपाच्या बळाने ग्रहांमध्ये समान स्थान मिळवले; यमुना आणि तपती दोघीही पुन्हा नद्या झाल्या.
विष्ठिर्घोरात्मिका तद्वत्कालत्वेन व्यवस्थिता। मनोर्वैवस्वतस्यापि दश पुत्रा महाबलाः
भीषण स्वरूपाची विष्ठीही काळरूपाने स्थिर झाली; आणि वैवस्वत मनूचे दहा बलवान पुत्र झाले.
इलस्तु प्रथमस्तेषां पुत्रेष्ट्या समकल्पि यः। इक्ष्वाकुः कुशनाभश्च अरिष्टो धृष्ट एव च
त्यातला पहिला पुत्र इला, जो पुत्रेष्टीने प्राप्त झाला; इक्ष्वाकु, कुशनाभ, अरिष्ट आणि धृष्ट हेही होते.
नरिष्यंतः करूषश्च शर्यातिश्च महाबलः। पृषध्रश्चाथ नाभागः सर्वे ते दिव्यमानुषाः
नरिष्यंत, करूष, महाबलशाली शर्याति, पृषध्र आणि नाभाग — हे सर्व दिव्य आणि मानवी होते.
अभिषिच्य मनुः पूर्वमिलं पुत्रं स धार्मिकम्। जगाम तपसे भूयः पुष्करं स तपोवनं
मनूने आपल्या धर्मशील पुत्र इळ याचा अभिषेक केला आणि पुन्हा पुष्कर या तपोवनात तप करण्यासाठी निघून गेला.
अथाजगाम सिध्यर्थं तस्य ब्रह्मा वरप्रदः। वरं वरय भद्रं ते मानवेय यथेप्सितं
तेव्हा त्याच्या मनोकामना पूर्ण व्हाव्यात म्हणून वर देणारा ब्रह्मा तेथे आला आणि म्हणाला, 'माणव्या, तुला जे हवे ते वर माग, तुझ्यासाठी ते मंगल होवो.'
उवाच स तदा देवं पद्माक्षं पद्मजं विभुं। वंशे मे धर्मसंयुक्ताः पृथिव्यां सर्वपार्थिवाः
त्या वेळी त्याने कमळासारख्या डोळ्यांच्या, कमळातून जन्मलेल्या त्या देवतेला म्हटले, 'माझ्या वंशातील पृथ्वीवरील सर्व राजे नेहमी धर्माशी जोडलेले असावेत.'
भवेयुरीश्वराः स्वामिन्प्रसादात्तव कंजज। तथेत्युक्त्वा तु देवेशस्तत्रैवांतरधीयत
'ते तुझ्या कृपेने सर्वांचे स्वामी व्हावेत, कमळज!' असे त्याने म्हटल्यावर देवांचा स्वामी 'तथास्तु' म्हणून तेथून अदृश्य झाला.