नामंगल्यां वदेद्वाचं न च हास्याधिकाभवेत्। कुर्याच्च गुरुभिर्नित्यं पूजां मांगल्यतत्परा
'अशुभ शब्द बोलू नयेत, फार हसू नये; नेहमी आदराने पूजा करावी आणि शुभतेसाठी प्रयत्न करावा.'
सर्वौषधीभिः सृष्टेन वारिणा स्नानमाचरेत्। तिष्ठेत्प्रसन्नवदना भर्तृप्रियहिते रता। न गर्हयेच्च भर्तारं सर्वावस्थमपि क्वचित्
'सर्व औषधी टाकलेल्या पाण्याने स्नान करावे, नेहमी प्रसन्न चेहरा ठेवावा, पतीच्या आनंदासाठी आणि हितासाठी समर्पित राहावे, आणि कोणत्याही परिस्थितीत पतीची निंदा करू नये.'
कृशाहं दुर्बला चैव वार्द्धक्यं मम चागतम्। स्तनौ मे चलितौ स्थानान्मुखं च वलिभंगुरम्
मी आता खूपच कृश आणि अशक्त झाले आहे, वयही माझ्यावर येऊन ठेपलं आहे. माझी छाती आता सैल झाली आहे, आणि चेहरा सुरकुत्यांनी भरून गेला आहे.
एवंविधा त्वया चाहं कृतेति न वदेत्क्वचित्। स्वस्त्यस्तुते गमिष्यामि तथेत्युक्तस्तया पुनः५० 1.7.
अशा प्रकारे तुझ्याकडून माझ्यावर असं वागणूक मिळाली असं कधीच म्हणू नये. मी तुला नमस्कार करते, आता मी निघते. असं तिने म्हटल्यावर त्याने 'तसंच होवो' असं उत्तर दिलं.
पश्यतां सर्वभूतानां तत्रैवांतरधीयत। ततः सा भर्तृवाचोक्तविधिना समतिष्ठत
सर्व जीवांच्या डोळ्यांसमोर ती तिथेच अदृश्य झाली; आणि मग तिने पतीने सांगितलेल्या आज्ञेप्रमाणे वागायला सुरुवात केली.
अथ ज्ञात्वा तथेंद्रोपि दितेः पार्श्वमुपागतः। विहाय देवसदनं तां शुश्रूषुरवस्थितः
हे कळल्यावर इंद्र स्वतः दितीच्या जवळ गेला, देवांचे घर सोडून तिथे राहून तिची सेवा करू लागला.
दितेश्छिद्रांतरप्रेप्सुरभवत्पाकशासनः। विपरीतोंतरव्यग्रः प्रसन्नवदतो बहिः
दितीमध्ये काहीतरी त्रुटी मिळवायची इच्छा ठेवून पाका-शत्रू इंद्र मनातून अस्वस्थ आणि उलट विचार करत होता, पण बाहेरून मात्र हसरा आणि गोड बोलणारा दिसत होता.
अजानन्निव तत्त्कार्यमात्मनश्शुभमाचरन्। ततो वर्षशतांते सा न्यूने तु दिवसैस्त्रिभिः
आपल्या खऱ्या हेतूची जाणीव नसल्यासारखा वागत, तो सत्कर्म करत राहिला; आणि मग शंभर वर्षांच्या शेवटी, फक्त तीन दिवस उरले असताना,
मेने कृतार्थमात्मानं प्रीत्या विस्मितमानसा। अकृत्वा पादयोः शौचं शयाना मुक्तमूर्धजा
ती स्वतःला यशस्वी समजू लागली, तिचं मन आनंदी आणि आश्चर्यचकित झालं; पाय धुतले नाहीत, केस मोकळे ठेवून ती झोपली,
निद्राभरसमाक्रांता दिवा परशिराः क्वचित्। ततस्तदंतरं लब्ध्वा प्रविश्यांतः शचीपतिः
झोपेच्या भाराने ती दुपारी कधीतरी डोकं उत्तर दिशेला करून झोपली होती; तेव्हा त्या संधीचा फायदा घेऊन शचीपती तिच्या अंगात शिरला.
वज्रेण सप्तधा चक्रे तं गर्भं त्रिदशाधिपः। ततः सप्त च ते जाताः कुमाराः सूर्यवर्चसः
देवताधिपतीने वज्राने त्या गर्भाला सात भागांत विभागलं; आणि मग सूर्यासारख्या तेजस्वी सात कुमार जन्मले.
रुदंतः सप्त ते बाला निषिद्धा दानवारिणा। भूयोपि रुदमानांस्तानेकैकान्सप्तधा हरिः
ते सातही मुलं रडू लागली, पण दानवांचा शत्रू त्यांना थांबवू लागला; तरीही ते पुन्हा रडू लागले, मग हरीने प्रत्येकाला पुन्हा सात भागांत विभागलं.
चिच्छेद वज्रहस्तो वै पुनः स्तूदरसंस्थितान्। एवमेकोनपंचाशद्भूत्वा ते रुरुदुर्भृशम्
वज्रधारी इंद्राने गर्भात उभ्या असताना त्यांना पुन्हा कापलं; अशा प्रकारे एकूण एकोणपन्नास झाले आणि जोरजोराने रडू लागले.
इंद्रो निवारयामास मा रुदध्वं पुनःपुनः। ततः स चिंतयामास वितर्कमिति वृत्रहा
इंद्राने त्यांना पुन्हा पुन्हा रडू नका असं थांबवलं; मग वृत्सहाने मनात विचार करू लागला.
कर्मणः कस्य माहात्म्यात्पुनः संजीवितास्त्वमी। विदित्वा पुण्ययोगेन पौर्णमासीफलं त्विदम्
कोणत्या कर्मामुळे, कोणत्या मोठेपणामुळे हे पुन्हा जिवंत झाले? पुण्याच्या योगाने, पौर्णिमेच्या व्रताचं हे फळ आहे हे त्याला समजलं.
नूनमेतत्परिणतमथवा ब्रह्मपूजनात्। वज्रेणाभिहताः संतो न विनाशमुपाययुः
हे नक्कीच परिपक्व झालं आहे, किंवा कदाचित ब्रह्मदेवाची पूजा केल्यामुळे असेल; वज्राने मारले तरीही ते नष्ट झाले नाहीत.
एकोप्यनेकतामाप यस्मादुदरगोपनम्। अवध्या नूनमेते वै तस्माद्देवा भवंत्विति
एकजण गर्भात असताना अनेक झाला, त्यामुळे हे नक्कीच मारता येणार नाहीत; म्हणून हे देव होवोत असं ठरवलं.
यस्मान्मा रुद इत्युक्ता रुदंतो गर्भसंभवाः। मरुतो नाम ते नाम्ना भवंतु सुखभागिनः
कारण त्यांना 'रडू नका' असं सांगितलं, तरीही ते गर्भातून जन्मलेले रडत राहिले; म्हणून त्यांना 'मरुत' हे नाव मिळो आणि ते सुखी राहो.
ततः प्रसाद्य देवेशः क्षमस्वेति दितिं पुनः। अर्थशास्त्रं समास्थाय मयैतद्दुष्कृतं कृतम्
मग देवाधिदेवाला प्रसन्न करून दिती पुन्हा म्हणाली, 'माफ करा.' हेतूच्या शास्त्राप्रमाणे मी हे पाप केलं आहे.
कृत्वा मरुद्गणं देवैः समानममराधिपः। दितिं विमानमारोप्य ससुतामगमद्दिवम्
मरुतांचा समूह देवांसारखा केल्यावर, अमरांचा राजा दितीला आणि तिच्या मुलांना विमानात बसवून स्वर्गात घेऊन गेला.
यज्ञभागभुजः सर्वे मरुतस्ते ततोभवन्। न जग्मुरैक्यमसुरैरतस्ते सुरवल्लभाः
यज्ञातील भाग मिळवणारे सर्वजण मरुत झाले; ते असुरांमध्ये मिसळले नाहीत, म्हणून ते देवांना प्रिय राहिले.
भीष्म उवाच। आदिसर्गस्त्वया ब्रह्मन्कथितो विस्तरेण मे। प्रतिसर्गश्च यो येषामधिपांस्तान्वदस्व मे
भीष्म म्हणाले: ब्रह्मन्, तू मला आदिसृष्टी विस्ताराने सांगितलीस; आता प्रातिसर्ग आणि त्या त्या राज्यांचे अधिपती कोण होते ते सांग.
पुलस्त्य उवाच। यदाभिषिक्तः सकलेपि राज्ये पृथुर्द्धरित्र्यामधिपो बभूव। तथौषधीनामधिपं चकार यज्ञव्रतानां तपसां च सोमम्
पुलस्त्य म्हणाले: पृथूला संपूर्ण पृथ्वीचा राजा म्हणून अभिषेक केला तेव्हा त्याने वनस्पती, यज्ञ, व्रत आणि तप यांचा स्वामी म्हणून सोमाची नेमणूक केली.
नक्षत्रताराद्विजवृक्षगुल्मलतावितानस्य च रुक्मगर्भम्। अपामधीशं वरुणं धनानां राज्ञां प्रभुं वैश्रवणं च तद्वत्
त्याने जलांचा स्वामी म्हणून वरुण, धन आणि राजांचा स्वामी म्हणून वैश्रवण, आणि तारका, ब्राह्मण, झाडे, वेल्या, झुडपे यांचा स्वामी म्हणून सुवर्णगर्भाची नेमणूक केली.
विष्णुं रवीणामधिपं वसूनामग्निं च लोकाधिपतिं चकार। प्रजापतीनामधिपं च दक्षं चकार शक्रं मरुतामधीशम्
त्याने सूर्यांचा स्वामी म्हणून विष्णू, वसूं आणि लोकांचा स्वामी म्हणून अग्नी, प्रजापतींचा स्वामी म्हणून दक्ष, आणि मरुतांचा स्वामी म्हणून शक्राची नेमणूक केली.
दैत्याधिपानामथ दानवानां प्रह्लादमीशं च यमं पितॄणाम्। पिशाचरक्षःपशुभूतयक्षवेतालराजं ह्यथ शूलपाणिम्
त्याने दैत्य आणि दानवांचा स्वामी म्हणून प्रह्लाद, पितरांचा स्वामी म्हणून यम, आणि पिशाच, राक्षस, पशु, यक्ष, वेताल यांचा स्वामी म्हणून शूलपाणी नेमला.
प्रालेयशैलं च पतिं गिरीणामीशं समुद्रं सरितामधीशम्। गंधर्वविद्याधरकिन्नराणामीशं पुनश्चित्ररथं चकार
त्याने पर्वतांचा स्वामी म्हणून हिमालय, नद्यांचा स्वामी म्हणून समुद्र, आणि गंधर्व, विद्याधर, किन्नर यांचा स्वामी म्हणून चित्ररथ नेमला.
नागाधिपं वासुकिमुग्रवीर्यं सर्पाधिपं तक्षकमादिदेश। दिग्वारणानामधिपं चकार गजेंद्रमैरावणनामधेयम्
त्याने नागांचा प्रबळ वीर्य असलेला स्वामी म्हणून वासुकी, सर्पांचा स्वामी म्हणून तक्षक, आणि दिशांचे रक्षक व हत्तींचा स्वामी म्हणून ऐरावत नेमला.
सुपर्णमीशं पततामथार्वतां राजानमुच्चैःश्रवसं चकार। सिंहं मृगाणां वृषभं गवां च प्लक्षं पुनः सर्ववनस्पतीनाम्
त्याने पक्ष्यांचा स्वामी म्हणून सुपर्ण, घोड्यांचा राजा म्हणून उच्चैःश्रव, पशूंचा स्वामी म्हणून सिंह, गाईंचा स्वामी म्हणून वृषभ, आणि सर्व झाडांचा स्वामी म्हणून प्लक्ष नेमला.
पितामहः पूर्वमथाभ्यषिंचदेतान्पुनः सर्वदिशाधिनाथान्। पूर्वेश दिक्पालमथाभ्यषिंचन्नाम्ना सुवर्माणमरातिकेतुं
पितामहाने प्रथम या सर्वांना आणि मग दिशांचे रक्षक यांना अभिषेक केला; पूर्वेकडील दिशेचा रक्षक म्हणून सुवर्माण व अरातिकेतू नावाने अभिषेक केला.