त्रिनेत्रश्च त्रिशूली च गीतनृत्यरतस्सदा। कुत्सितानि तथान्यानि सदा ते कुरुते पतिः
तो त्रिनेत्री, त्रिशूळधारी, नेहमी गाणं आणि नृत्यात रमणारा; तुझा पती अशी विचित्र कृत्ये नेहमी करतो—
त्रपाकरो भवेन्मह्यं देवानां संनिधिः कथं। कीदृक्च वसनं तस्य केतनं प्रति नार्हति
तो माझ्यासाठी लाज आणणारा ठरेल; तो देवांच्या सान्निध्यात कसा येईल? त्याचं वस्त्र कसं आहे, आणि तो घरासाठी योग्य नाही.
एतैर्दोषैर्मया वत्से लोकानां चैव लज्जया। नाह्वानं तु कृतं तस्य कारणेन मया सुते
मुली, या दोषांमुळे आणि लोकांची लाज वाटून मी त्याला बोलावलं नाही, हे खरं कारण आहे.
यज्ञस्यास्य समाप्तौ तु पूजां कृत्वा त्वया सह। आनीय तव भर्त्तारं त्वया सह त्रिलोचनम्
या यज्ञाच्या शेवटी, तुझ्यासोबत पूजा करून, मी तुझा पती त्रिनेत्राला तुझ्यासोबत इथे आणीन.
त्रैलोक्यस्याधिकां पूजां करिष्यामि च सत्कृतैः। एतत्ते सर्वमाख्यातं त्रपायाः कारणं महत्
तीनही लोकांपेक्षा जास्त मान त्याला मी योग्य आदराने देईन; हे सर्व मी तुला सांगितलं, हीच माझ्या लाजेचं मोठं कारण आहे.
नात्र मन्युस्त्वया कार्यः सर्वः स्वं भागमर्हति। अन्यजन्मनि यैर्यादृक्कृतं कर्म शुभाशुभम्
तुला यासाठी रागवायचं कारण नाही; प्रत्येकाला आपापला वाटा मिळतो. मागच्या जन्मी जे काही चांगलं-वाईट केलं, त्याचं फळ मिळतं.
इह जन्मनि ते तादृक्पुत्रिके भुंजते फलम्। परितापं मा कृथास्त्वं फलं भुंक्ष्व पुराकृतम्
माझ्या लेकी, या जन्मात तू त्या कर्माचं फळ भोगतेस. मनाला त्रास करून घेऊ नकोस; आधी केलेल्या कर्माचं फळ स्वीकार.
श्रियं परगतां दृष्ट्वा रूपसौभाग्यशोभनाम्। रूपं च कांतिसौभाग्यं रम्याण्याभरणानि च
जेव्हा श्रीमंती दुसरीकडे जाते, रूप, सौंदर्य, आकर्षण आणि सुंदर दागिने—
कुलेमहतिवैजन्मवपुश्चातीवसुंदरम्। पूर्वभाग्यैस्तु लभ्यंते नरैरेतानि सुव्रते
उत्कृष्ट घराणं, उत्तम जन्म, आणि फार सुंदर रूप—हे सगळं पूर्वीच्या पुण्यामुळे चांगल्या वागणाऱ्या लोकांना मिळतं, हे सुशील स्त्री.
मात्मानं परिनिंदेथामाच भाग्यानि सुव्रते। फलं चैवं विधिकृतं दातुं कस्य तु कः क्षमः५० 1.5.
स्वतःला दोष देऊ नकोस, सुशील स्त्री; नशीब जसं असतं तसं येतं. विधीनं ज्याला जे ठरवलंय, ते कोण देऊ शकतं?
नास्ति वै बलवान्कश्चिन्नमूढो न च पंडितः। पांडित्यं च बलं चैव जायते पूर्वकर्मणः
खरं तर, कोणीही फार बलवान नाही, कोणीही मूर्ख किंवा ज्ञानी नाही; ज्ञान आणि बळ हे सगळं पूर्वीच्या कर्मावरच अवलंबून असतं.
एते देवा दिवं प्राप्ताः शोभमानाः स्थिताश्चिरम्। पुण्येन तपसा चैव क्षेत्रेषुविविधेषुच
हे देव विविध पुण्य आणि तपामुळे वेगवेगळ्या पवित्र ठिकाणी स्वर्गात गेले आणि तिथे दीर्घकाळ तेजस्वीपणे राहतात.
यदेभिरार्जितं पुण्यं तस्यैते फलभागिनः। एवमुक्ता ततः सा तु सती भीष्मरुषान्विता
ज्यांनी पुण्य मिळवलं, त्यांना त्याचं फळ मिळतं. असं सांगितल्यावर, सतीला भीष्मावर राग आला.
विनिंदमाना पितरं क्रोधेनारुणितेक्षणा। एवमेतद्यथा तात त्वया चोक्तं ममाग्रतः
ती वडिलांना दोष देत, डोळे रागाने लाल करून म्हणाली, 'बाप्पा, जसं तुम्ही माझ्यासमोर सांगितलं, तसंच आहे.'
सर्वो जनः पुण्यभागी पुण्येन लभते श्रियं। पुण्येन लभते जन्म पुण्ये भोगाः प्रतिष्ठिताः
ज्याच्याकडे पुण्य आहे, तो पुण्यामुळे श्रीमंती मिळवतो; पुण्यामुळे जन्म मिळतो आणि सर्व सुखं पुण्यातच असतात.
तदयं जगतामीशः सर्वेषामुत्तमोत्तमः। स्थानान्येतानि सर्वेषां दत्तान्येतेन धीमता
म्हणूनच, या जगाचा स्वामी, सर्वांत श्रेष्ठ, सर्वांना हे स्थान त्याच्या बुद्धीनं दिलं आहे.
ये गुणास्तस्य देवस्य वक्तुं जिह्वापि वेधसः। न शक्ता ख्यापने तस्य देवस्य परमेष्ठिनः
त्या परमेश्वराचे गुण ब्रह्मदेवाची जीभही सांगू शकत नाही; त्याची महती कोण सांगू शकेल?
भस्मास्थि च कपालानि श्मशाने वसतिस्तथा। गोनसाद्याश्च ये सर्पाः सर्वे ते भूषणीकृताः
राख, हाडं, कवटी, स्मशानात वास, आणि नागराजासारखे सर्प—हे सगळं त्यानं आपली अलंकारं केलं आहेत.
भूतप्रेतगणास्तस्य पिशाचा गुह्यकास्तथा। एष धाता विधाता च एष पालयिता दिशः
भूत, प्रेत, पिशाच्च, गुह्यक यांच्या संख्याही त्याच्याजवळ आहेत; तोच सृष्टीकर्ता, नियामक आणि दिशांचा रक्षक आहे.
प्रसादेन च रुद्रस्य प्राप्तस्वर्गः पुरंदरः। यदि रुद्रेस्ति देवत्वं यदि सर्वगतः शिवः
रुद्राच्या कृपेने इंद्राला स्वर्ग मिळाला; जर रुद्र देव असेल, जर शिव सर्वत्र असेल—
सत्येन तेन ते यज्ञं विध्वंसयतु शंकरः। यद्यस्ति मे तपः किंचित्कश्चिद्धर्मोथवा कृतः
या सत्याच्या बळावर, जर माझ्यात थोडे तरी तप किंवा काही धर्मकृत्य केले असेल, तर शंकराने तुझा यज्ञ नष्ट करावा.
फलेन तस्य धर्मस्य यज्ञस्ते नाशमर्हति। प्रियाहं यदि देवस्य यदि मां तारयिष्यति
माझ्या त्या धर्मकृत्याच्या फळामुळे तुझा यज्ञ नष्ट व्हायला नको; मी देवाला प्रिय असेन, आणि तो मला तारेल, तर.
तेन सत्येन ते गर्वः समाप्तिमभिगच्छतु। इत्युक्त्वा योगमास्थाय स्वदेहस्थेन तेजसा
त्या सत्याच्या जोरावर तुझा गर्व संपावा. असे म्हणून तिने आपल्या शरीरातील तेजाने योगध्यानात प्रवेश केला.
निर्ददाह तदात्मानं सदेवासुरपन्नगैः। किंकिमेतदिति प्रोक्ते गंधर्वगणगुह्यकैः
तेव्हा तिने स्वतःला, देव, असुर आणि नागांसह जाळून टाकले. हे काय घडले, असे गंधर्व आणि गुह्यकांनी विचारले.
गंगाकूले तदा मुक्तो देहो वै क्रुद्धया तया। सौनकं नाम तत्तीर्थं गंगायाः पश्चिमे तटे
रागाने सोडलेले तिचे शरीर गंगेच्या काठावर पडले; गंगेच्या पश्चिम किनाऱ्यावरील ते तीर्थ 'सौमक' म्हणून ओळखले जाते.
श्रुत्वा रुद्रस्तु तद्वार्त्तां पत्न्यानाश सुदुःखितः। हंतुं यज्ञं धीरभवत्देवानामिह पश्यताम्
रुद्राला पत्नीच्या विनाशाची बातमी कळताच तो फार दुःखी झाला. देवांसमोर त्याने यज्ञ नष्ट करण्याचा निर्धार केला.
गणकोटिः समादिष्टा ग्रहा वैनायकास्तथा। भूतप्रेतपिशाचाश्च दक्षयज्ञ विनाशने
असंख्य गण, ग्रह, विनायक, भूत, प्रेत आणि पिशाच यांना दक्षाच्या यज्ञाचा नाश करण्याचा आदेश दिला गेला.
तैर्गत्वा विबुधास्सर्वे यज्ञे निर्जित्य नाशिताः। हते यज्ञे तदा दक्षो निरुत्साहो निरुद्यमः
ते सर्व तिथे गेले आणि यज्ञात देवांना हरवून नष्ट केले. यज्ञ नष्ट झाल्यावर दक्ष निराश आणि निष्क्रिय झाला.
उपगम्याब्रवीत्त्रस्तो देवदेवं पिनाकिनम्। न ज्ञातोसि मया देव देवानां प्रभुरीश्वरः
तो घाबरत देवाधिदेव पिनाकी यांच्याजवळ गेला आणि म्हणाला, 'देवा, मी तुला ओळखले नव्हते, तू देवांचा स्वामी आहेस.'
त्वमस्य जगतोधीशः सुरास्सर्वे त्वया जिताः। कृपां कुरु महेशान गणान्सर्वान्निवर्त्तय
तू या जगाचा सर्वश्रेष्ठ स्वामी आहेस; सर्व देव तुझ्यापुढे हरले आहेत. महेश, कृपा कर आणि तुझे सर्व गण मागे बोलाव.