आमंत्रणा मंत्रितानां सर्वेषां मानना कृता। एक एवात्र भगवान्पतिर्मे न समागतः
ज्यांना बोलावलं आणि सल्ला घेतला, त्यांना सर्वांना मान दिला गेला; पण माझे पती एकटेच येथे आले नाहीत.
विना तेन त्विदं सर्वं शून्यवत्प्रतिभाति मे। मन्ये चाहं तु भवता पतिर्मे न निमंत्रितः
त्यांच्याशिवाय हे सर्व मला रिकामं वाटतं; मला असं वाटतं की, खरंच, माझ्या पतीला तू बोलावलं नाहीस.
विस्मृतस्ते भवेन्नूनं सर्वं शंसतु मे भवान्। पुलस्य उवाच। तस्यास्तदुक्तं वचनं श्रुत्वा दक्षः प्रजापतिः
तू त्यांना विसरलास असं नक्कीच झालं असावं; सर्व काही मला सांग. पुलस्त्य म्हणाला: तिचं ते बोलणं ऐकून दक्ष प्रजापती—
पतिस्नेह समायुक्तां प्राणेभ्योपि गरीयसीम्। अंकमारोप्य तां बालां साध्वीं पतिपरायणाम्
पतीवर प्रचंड प्रेम असलेली, प्राणाहूनही जास्त जपणारी, त्या सतीला, त्या निरागस मुलीला, त्याने मांडीवर घेतलं—
पतिव्रतां महाभागां पतिप्रियहितैषिणीम्। प्राह गंभीरभावेन शृणु वत्से यथातथम्
पतिव्रता, मोठ्या भाग्याची, पतीच्या प्रिय आणि हिताची इच्छा करणारी, तिला गंभीर स्वरात तो म्हणाला: 'बाळा, खरं खरं ऐक.'
येनाद्य कारणेनेह पतिस्ते न निमंत्रितः। कपालपात्रधृक्चर्मी भस्मावृत तनुस्तथा
आज तुझ्या पतीला इथे का बोलावलं नाही, त्याचं कारण असं आहे: तो कवटीचं भांडे घेतो, कातडी घालतो, आणि शरीरावर भस्म लावतो—
शूली मुण्डी च नग्नश्च श्मशाने रमते सदा। विभूत्याङ्गानि सर्वाणि परिमार्ष्टि च नित्यशः
तो त्रिशूळ घेतो, डोक्यावर केस नाहीत, नग्न असतो, नेहमी स्मशानात रमतो; तो नेहमी अंगावर विभूती लावतो—
व्याघ्रचर्मपरीधानो हस्तिचर्मपरिच्छदः। कपालमालं शिरसि खट्वागं च करे स्थितं
तो वाघाचं कातडं घालतो, हत्तीच्या कातड्याने सजलेला असतो, डोक्यावर कवट्यांची माळ असते, हातात मोठा गदा असतो—
कट्यां वै गोनसं बध्वा लिंगेऽस्थ्नां वलयं तथा। पन्नगानां तु राजानमुपवीतं च वासुकिम्
कंबरेला गायीच्या स्नायूने बांधलेलं, लिंगावर हाडाचं कडं, आणि नागांचा राजा वासुकी याला उपवित म्हणून घातलेला—
कृत्वा भ्रमति चानेन रूपेण सततं क्षितौ। नग्ना गणाः पिशाचाश्च भूतसंघा ह्यनेकशः
असं रूप घेऊन तो नेहमी पृथ्वीवर फिरतो; त्याचे गण नग्न, पिशाच आणि असंख्य भूतांचे समूह आहेत—
त्रिनेत्रश्च त्रिशूली च गीतनृत्यरतस्सदा। कुत्सितानि तथान्यानि सदा ते कुरुते पतिः
तो त्रिनेत्री, त्रिशूळधारी, नेहमी गाणं आणि नृत्यात रमणारा; तुझा पती अशी विचित्र कृत्ये नेहमी करतो—
त्रपाकरो भवेन्मह्यं देवानां संनिधिः कथं। कीदृक्च वसनं तस्य केतनं प्रति नार्हति
तो माझ्यासाठी लाज आणणारा ठरेल; तो देवांच्या सान्निध्यात कसा येईल? त्याचं वस्त्र कसं आहे, आणि तो घरासाठी योग्य नाही.
एतैर्दोषैर्मया वत्से लोकानां चैव लज्जया। नाह्वानं तु कृतं तस्य कारणेन मया सुते
मुली, या दोषांमुळे आणि लोकांची लाज वाटून मी त्याला बोलावलं नाही, हे खरं कारण आहे.
यज्ञस्यास्य समाप्तौ तु पूजां कृत्वा त्वया सह। आनीय तव भर्त्तारं त्वया सह त्रिलोचनम्
या यज्ञाच्या शेवटी, तुझ्यासोबत पूजा करून, मी तुझा पती त्रिनेत्राला तुझ्यासोबत इथे आणीन.
त्रैलोक्यस्याधिकां पूजां करिष्यामि च सत्कृतैः। एतत्ते सर्वमाख्यातं त्रपायाः कारणं महत्
तीनही लोकांपेक्षा जास्त मान त्याला मी योग्य आदराने देईन; हे सर्व मी तुला सांगितलं, हीच माझ्या लाजेचं मोठं कारण आहे.
नात्र मन्युस्त्वया कार्यः सर्वः स्वं भागमर्हति। अन्यजन्मनि यैर्यादृक्कृतं कर्म शुभाशुभम्
तुला यासाठी रागवायचं कारण नाही; प्रत्येकाला आपापला वाटा मिळतो. मागच्या जन्मी जे काही चांगलं-वाईट केलं, त्याचं फळ मिळतं.
इह जन्मनि ते तादृक्पुत्रिके भुंजते फलम्। परितापं मा कृथास्त्वं फलं भुंक्ष्व पुराकृतम्
माझ्या लेकी, या जन्मात तू त्या कर्माचं फळ भोगतेस. मनाला त्रास करून घेऊ नकोस; आधी केलेल्या कर्माचं फळ स्वीकार.
श्रियं परगतां दृष्ट्वा रूपसौभाग्यशोभनाम्। रूपं च कांतिसौभाग्यं रम्याण्याभरणानि च
जेव्हा श्रीमंती दुसरीकडे जाते, रूप, सौंदर्य, आकर्षण आणि सुंदर दागिने—
कुलेमहतिवैजन्मवपुश्चातीवसुंदरम्। पूर्वभाग्यैस्तु लभ्यंते नरैरेतानि सुव्रते
उत्कृष्ट घराणं, उत्तम जन्म, आणि फार सुंदर रूप—हे सगळं पूर्वीच्या पुण्यामुळे चांगल्या वागणाऱ्या लोकांना मिळतं, हे सुशील स्त्री.
मात्मानं परिनिंदेथामाच भाग्यानि सुव्रते। फलं चैवं विधिकृतं दातुं कस्य तु कः क्षमः५० 1.5.
स्वतःला दोष देऊ नकोस, सुशील स्त्री; नशीब जसं असतं तसं येतं. विधीनं ज्याला जे ठरवलंय, ते कोण देऊ शकतं?
नास्ति वै बलवान्कश्चिन्नमूढो न च पंडितः। पांडित्यं च बलं चैव जायते पूर्वकर्मणः
खरं तर, कोणीही फार बलवान नाही, कोणीही मूर्ख किंवा ज्ञानी नाही; ज्ञान आणि बळ हे सगळं पूर्वीच्या कर्मावरच अवलंबून असतं.
एते देवा दिवं प्राप्ताः शोभमानाः स्थिताश्चिरम्। पुण्येन तपसा चैव क्षेत्रेषुविविधेषुच
हे देव विविध पुण्य आणि तपामुळे वेगवेगळ्या पवित्र ठिकाणी स्वर्गात गेले आणि तिथे दीर्घकाळ तेजस्वीपणे राहतात.
यदेभिरार्जितं पुण्यं तस्यैते फलभागिनः। एवमुक्ता ततः सा तु सती भीष्मरुषान्विता
ज्यांनी पुण्य मिळवलं, त्यांना त्याचं फळ मिळतं. असं सांगितल्यावर, सतीला भीष्मावर राग आला.
विनिंदमाना पितरं क्रोधेनारुणितेक्षणा। एवमेतद्यथा तात त्वया चोक्तं ममाग्रतः
ती वडिलांना दोष देत, डोळे रागाने लाल करून म्हणाली, 'बाप्पा, जसं तुम्ही माझ्यासमोर सांगितलं, तसंच आहे.'
सर्वो जनः पुण्यभागी पुण्येन लभते श्रियं। पुण्येन लभते जन्म पुण्ये भोगाः प्रतिष्ठिताः
ज्याच्याकडे पुण्य आहे, तो पुण्यामुळे श्रीमंती मिळवतो; पुण्यामुळे जन्म मिळतो आणि सर्व सुखं पुण्यातच असतात.
तदयं जगतामीशः सर्वेषामुत्तमोत्तमः। स्थानान्येतानि सर्वेषां दत्तान्येतेन धीमता
म्हणूनच, या जगाचा स्वामी, सर्वांत श्रेष्ठ, सर्वांना हे स्थान त्याच्या बुद्धीनं दिलं आहे.
ये गुणास्तस्य देवस्य वक्तुं जिह्वापि वेधसः। न शक्ता ख्यापने तस्य देवस्य परमेष्ठिनः
त्या परमेश्वराचे गुण ब्रह्मदेवाची जीभही सांगू शकत नाही; त्याची महती कोण सांगू शकेल?
भस्मास्थि च कपालानि श्मशाने वसतिस्तथा। गोनसाद्याश्च ये सर्पाः सर्वे ते भूषणीकृताः
राख, हाडं, कवटी, स्मशानात वास, आणि नागराजासारखे सर्प—हे सगळं त्यानं आपली अलंकारं केलं आहेत.
भूतप्रेतगणास्तस्य पिशाचा गुह्यकास्तथा। एष धाता विधाता च एष पालयिता दिशः
भूत, प्रेत, पिशाच्च, गुह्यक यांच्या संख्याही त्याच्याजवळ आहेत; तोच सृष्टीकर्ता, नियामक आणि दिशांचा रक्षक आहे.
प्रसादेन च रुद्रस्य प्राप्तस्वर्गः पुरंदरः। यदि रुद्रेस्ति देवत्वं यदि सर्वगतः शिवः
रुद्राच्या कृपेने इंद्राला स्वर्ग मिळाला; जर रुद्र देव असेल, जर शिव सर्वत्र असेल—