आयुषश्च वनानां च दिवसानां पतिर्हि यः। संज्ञा पतिरिहायातो भास्करो लोकपावनः
जो आयुष्याचा, वनांचा आणि दिवसांचा स्वामी आहे, नावांचा स्वामी, लोकांना पावन करणारा भास्कर, तो येथे आला आहे.
अत्रिवंशसमुद्भूतो द्विजराजो महायशाः। नयनानंदजननो लोकनाथो धरातले
अत्रिवंशात जन्मलेला, मोठ्या कीर्तीचा द्विजराज, पृथ्वीवरील लोकांचा स्वामी आणि डोळ्यांना आनंद देणारा येथे आहे.
ओषधीनां पतिश्चापि वीरुधामपि सर्वशः। उडुनाथः सपत्नीक इहायातः शशी तव
औषधींचा आणि सर्व वनस्पतींचा स्वामी, तारकांचा स्वामी, चंद्र, आपल्या पत्नीसमवेत, हे श्रेष्ठ, येथे आला आहे.
वसवोष्टौ समायाता अश्विनौ च समागतौ। वृक्षो वनस्पतिश्चापि गन्धर्वाप्सरसां गणाः
आठ वसु येथे आले आहेत, दोन्ही अश्विनीही आले आहेत; वृक्ष आणि वनस्पतींचा स्वामी, तसेच गंधर्व आणि अप्सरांचा समूहही येथे उपस्थित आहे.
विद्याधरा भूतसंघा वेताला यक्षराक्षसाः। पिशाचाश्चोग्रकर्माणस्तथान्ये जीवहारकाः
विद्याधर, भूतांचे समूह, वेताळ, यक्ष, राक्षस आणि पिशाच, जे भयंकर कृत्ये करतात आणि जे जीव घेणारे आहेत—
नद्यो नदाः समुद्राश्च द्वीपाश्च सह पर्वतैः। ग्राम्यारण्याश्च पशवो यदिङ्गं यच्च नेङ्गति
नद्या, ओढे, समुद्र, बेटं आणि पर्वत; घरगुती व जंगलातील जनावरे, जे काही हालते आणि जे काही हलत नाही—
कश्यपो भगवानत्रिर्वसिष्ठश्चापरैः सह। पुलस्त्यः पुलहश्चैव सनकाद्या महर्षयः
कश्यप, पूज्य अत्री, वसिष्ठ आणि इतर ऋषी; पुलस्त्य, पुलह, आणि सनकादी महान ऋषी—
पुण्या राजर्षयश्चैव पृथिव्यां ये च पार्थिवाः। वर्णाश्चाश्रमिणश्चैव सर्वे ये कर्मकारिणः
पुण्यवान राजर्षी आणि पृथ्वीवरील सर्व राजे; सर्व जाती आणि आश्रमातील लोक, तसेच जे काही कर्म करणारे आहेत—
किमत्र बहुनोक्तेन ब्राह्मी सृष्टिरिहागता। भगिन्यो भागिनेयाश्च भगिनीपतयस्त्विमे
यात फार बोलण्यासारखं काय? ब्रह्माची ही सृष्टी येथे आली आहे—बहिणी, भाचे, आणि बहिणीचे पती हे सुद्धा.
स्वभार्यासहिताः सर्वे सपुत्रास्सह बांधवाः। त्वया समर्चिताः सर्वे दानमानपरिग्रहैः
सर्वजण आपल्या पत्नी, मुले आणि नातेवाईकांसह, तुझ्या दान, सन्मान आणि आदराने सन्मानित झाले आहेत.
आमंत्रणा मंत्रितानां सर्वेषां मानना कृता। एक एवात्र भगवान्पतिर्मे न समागतः
ज्यांना बोलावलं आणि सल्ला घेतला, त्यांना सर्वांना मान दिला गेला; पण माझे पती एकटेच येथे आले नाहीत.
विना तेन त्विदं सर्वं शून्यवत्प्रतिभाति मे। मन्ये चाहं तु भवता पतिर्मे न निमंत्रितः
त्यांच्याशिवाय हे सर्व मला रिकामं वाटतं; मला असं वाटतं की, खरंच, माझ्या पतीला तू बोलावलं नाहीस.
विस्मृतस्ते भवेन्नूनं सर्वं शंसतु मे भवान्। पुलस्य उवाच। तस्यास्तदुक्तं वचनं श्रुत्वा दक्षः प्रजापतिः
तू त्यांना विसरलास असं नक्कीच झालं असावं; सर्व काही मला सांग. पुलस्त्य म्हणाला: तिचं ते बोलणं ऐकून दक्ष प्रजापती—
पतिस्नेह समायुक्तां प्राणेभ्योपि गरीयसीम्। अंकमारोप्य तां बालां साध्वीं पतिपरायणाम्
पतीवर प्रचंड प्रेम असलेली, प्राणाहूनही जास्त जपणारी, त्या सतीला, त्या निरागस मुलीला, त्याने मांडीवर घेतलं—
पतिव्रतां महाभागां पतिप्रियहितैषिणीम्। प्राह गंभीरभावेन शृणु वत्से यथातथम्
पतिव्रता, मोठ्या भाग्याची, पतीच्या प्रिय आणि हिताची इच्छा करणारी, तिला गंभीर स्वरात तो म्हणाला: 'बाळा, खरं खरं ऐक.'
येनाद्य कारणेनेह पतिस्ते न निमंत्रितः। कपालपात्रधृक्चर्मी भस्मावृत तनुस्तथा
आज तुझ्या पतीला इथे का बोलावलं नाही, त्याचं कारण असं आहे: तो कवटीचं भांडे घेतो, कातडी घालतो, आणि शरीरावर भस्म लावतो—
शूली मुण्डी च नग्नश्च श्मशाने रमते सदा। विभूत्याङ्गानि सर्वाणि परिमार्ष्टि च नित्यशः
तो त्रिशूळ घेतो, डोक्यावर केस नाहीत, नग्न असतो, नेहमी स्मशानात रमतो; तो नेहमी अंगावर विभूती लावतो—
व्याघ्रचर्मपरीधानो हस्तिचर्मपरिच्छदः। कपालमालं शिरसि खट्वागं च करे स्थितं
तो वाघाचं कातडं घालतो, हत्तीच्या कातड्याने सजलेला असतो, डोक्यावर कवट्यांची माळ असते, हातात मोठा गदा असतो—
कट्यां वै गोनसं बध्वा लिंगेऽस्थ्नां वलयं तथा। पन्नगानां तु राजानमुपवीतं च वासुकिम्
कंबरेला गायीच्या स्नायूने बांधलेलं, लिंगावर हाडाचं कडं, आणि नागांचा राजा वासुकी याला उपवित म्हणून घातलेला—
कृत्वा भ्रमति चानेन रूपेण सततं क्षितौ। नग्ना गणाः पिशाचाश्च भूतसंघा ह्यनेकशः
असं रूप घेऊन तो नेहमी पृथ्वीवर फिरतो; त्याचे गण नग्न, पिशाच आणि असंख्य भूतांचे समूह आहेत—
त्रिनेत्रश्च त्रिशूली च गीतनृत्यरतस्सदा। कुत्सितानि तथान्यानि सदा ते कुरुते पतिः
तो त्रिनेत्री, त्रिशूळधारी, नेहमी गाणं आणि नृत्यात रमणारा; तुझा पती अशी विचित्र कृत्ये नेहमी करतो—
त्रपाकरो भवेन्मह्यं देवानां संनिधिः कथं। कीदृक्च वसनं तस्य केतनं प्रति नार्हति
तो माझ्यासाठी लाज आणणारा ठरेल; तो देवांच्या सान्निध्यात कसा येईल? त्याचं वस्त्र कसं आहे, आणि तो घरासाठी योग्य नाही.
एतैर्दोषैर्मया वत्से लोकानां चैव लज्जया। नाह्वानं तु कृतं तस्य कारणेन मया सुते
मुली, या दोषांमुळे आणि लोकांची लाज वाटून मी त्याला बोलावलं नाही, हे खरं कारण आहे.
यज्ञस्यास्य समाप्तौ तु पूजां कृत्वा त्वया सह। आनीय तव भर्त्तारं त्वया सह त्रिलोचनम्
या यज्ञाच्या शेवटी, तुझ्यासोबत पूजा करून, मी तुझा पती त्रिनेत्राला तुझ्यासोबत इथे आणीन.
त्रैलोक्यस्याधिकां पूजां करिष्यामि च सत्कृतैः। एतत्ते सर्वमाख्यातं त्रपायाः कारणं महत्
तीनही लोकांपेक्षा जास्त मान त्याला मी योग्य आदराने देईन; हे सर्व मी तुला सांगितलं, हीच माझ्या लाजेचं मोठं कारण आहे.
नात्र मन्युस्त्वया कार्यः सर्वः स्वं भागमर्हति। अन्यजन्मनि यैर्यादृक्कृतं कर्म शुभाशुभम्
तुला यासाठी रागवायचं कारण नाही; प्रत्येकाला आपापला वाटा मिळतो. मागच्या जन्मी जे काही चांगलं-वाईट केलं, त्याचं फळ मिळतं.
इह जन्मनि ते तादृक्पुत्रिके भुंजते फलम्। परितापं मा कृथास्त्वं फलं भुंक्ष्व पुराकृतम्
माझ्या लेकी, या जन्मात तू त्या कर्माचं फळ भोगतेस. मनाला त्रास करून घेऊ नकोस; आधी केलेल्या कर्माचं फळ स्वीकार.
श्रियं परगतां दृष्ट्वा रूपसौभाग्यशोभनाम्। रूपं च कांतिसौभाग्यं रम्याण्याभरणानि च
जेव्हा श्रीमंती दुसरीकडे जाते, रूप, सौंदर्य, आकर्षण आणि सुंदर दागिने—
कुलेमहतिवैजन्मवपुश्चातीवसुंदरम्। पूर्वभाग्यैस्तु लभ्यंते नरैरेतानि सुव्रते
उत्कृष्ट घराणं, उत्तम जन्म, आणि फार सुंदर रूप—हे सगळं पूर्वीच्या पुण्यामुळे चांगल्या वागणाऱ्या लोकांना मिळतं, हे सुशील स्त्री.
मात्मानं परिनिंदेथामाच भाग्यानि सुव्रते। फलं चैवं विधिकृतं दातुं कस्य तु कः क्षमः५० 1.5.
स्वतःला दोष देऊ नकोस, सुशील स्त्री; नशीब जसं असतं तसं येतं. विधीनं ज्याला जे ठरवलंय, ते कोण देऊ शकतं?