त्वन्मुखाद्ब्राह्मणा जातास्त्वत्तः क्षत्रमजायत। वैश्यास्तवोरुजाः शूद्रास्तव पद्भ्यां समुद्गताः
तुझ्या तोंडातून ब्राह्मण जन्मले; तुझ्यापासून क्षत्रिय निर्माण झाले; वैश्य तुझ्या मांड्यांपासून आले, आणि शूद्र तुझ्या पायांतून प्रकट झाले.
अक्ष्णोः सूर्योनिलः श्रोत्राच्चंद्रमा मनसस्तव। प्राणोंतः सुषिराज्जातो मुखादग्निरजायत
तुझ्या डोळ्यांतून सूर्य, कानांतून चंद्र, मनातून वारा, आणि तोंडातून अग्नी जन्मला.
नाभितो गगनं द्यौश्च शिरसः समवर्त्तत। दिशः श्रोत्रात्क्षितिः पद्भ्यां त्वत्तः सर्वमभूदिदम्
तुझ्या नाभीतून आकाश, डोक्यातून स्वर्ग, कानांतून दिशा, पायांतून पृथ्वी निर्माण झाली; या सर्वांची उत्पत्ती तुझ्यापासूनच झाली.
न्यग्रोधः सुमहानल्पे यथा बीजे व्यवस्थितः। ससर्ज्ज विश्वमखिलं बीजभूते तथा त्वयि
जसा मोठा वटवृक्ष लहान बीजात सामावलेला असतो, तसाच तू बीजरूपाने अख्ख्या विश्वाची सृष्टी केलीस.
बीजांकुरसमुद्भूतो न्यग्रोधः समुपस्थितः। विस्तारं च यथा याति त्वत्तः सृष्टौ तथा जगत्
वटवृक्ष बीजाच्या अंकुरातून उगवतो आणि विस्तारतो; त्याचप्रमाणे, तुझ्या सृष्टीतून हे जग पसरले आहे.
यथा हि कदली नान्या त्वक्पत्रेभ्योऽभिदृश्यते। एवं विश्वमिदं नान्यत्त्वत्स्थमीश्वर दृश्यते
जशी केळी तिच्या साल आणि पानांशिवाय वेगळी दिसत नाही, तशीच हे विश्व, प्रभो, तुझ्याशिवाय वेगळं दिसत नाही.
ह्लादिनी त्वयि शक्तिस्सा त्वय्येका सहभाविनी। ह्लादतापकरीमिश्रा त्वयि नो गुणवर्जिते
ती आनंददायिनी शक्ती तुझ्यातच आहे, तुझ्याशी एकरूप आहे; सुख-दुःख मिसळून ती तुझ्यात आहे, कारण तू सर्व गुणांपासून मुक्त आहेस.
पृथग्भूतैकभूताय सर्वभूताय ते नमः। व्यक्तं प्रधानं पुरुषो विराट्सम्राट्तथा भवान्
स्वतः वेगळा आणि एकरूप, सर्व सृष्टीचा आधार असलेल्या तुला नमस्कार. तू प्रकट, प्रधान, पुरुष, आणि विराट सम्राट आहेस.
सर्वस्मिन्सर्वभूतस्त्वं सर्वः सर्वस्वरूपधृक्। सर्वं त्वत्तः समुद्भूतं नमः सर्वात्मने ततः
तू सर्वत्र, सर्व प्राण्यांमध्ये वास करतोस, तूच सर्वकाही आहेस, सर्व रूपे तुझ्यातच आहेत. सर्व काही तुझ्यापासूनच निर्माण झालं आहे. म्हणून, सर्वांच्या आत्म्याला मी नमस्कार करतो.
सर्वात्मकोसि सर्वेश सर्वभूतस्थितो यतः। कथयामि ततः किं ते सर्वं वेत्सि हृदिस्थितं
तू सर्वांचा आत्मा आहेस, सर्वांचा स्वामी आहेस, प्रत्येक प्राण्यात तू वास करतोस. मग मी तुला काय सांगू? माझ्या हृदयात जे काही आहे, ते सर्व तुला माहीतच आहे.
यो मे मनोरथो देव सफलः स त्वया कृतः। तप्तं सुतप्तं सफलं यद्दृष्टोसि जगत्पते
देवा, माझी इच्छा तुझ्या कृपेने पूर्ण झाली आहे. मी केलेली तपश्चर्या फळाला आली, कारण जगाच्या स्वामी, मी तुला पाहिलं.
ब्रह्मोवाच। तपसस्तत्फलं पुत्र यद्दृष्टोहं त्वयाधुना। मद्दर्शनं हि विफलं नारदेह न जायते
ब्रह्मा म्हणाले: पुत्रा, तुझ्या तपश्चर्येचं फळ म्हणजे तू आता मला पाहिलंस. कारण, नारद, माझं दर्शन कधीच व्यर्थ होत नाही.
वरं वरय तस्मात्त्वं यथाभिमतमात्मनः। सर्वं संपद्यते तात मयि दृष्टिपथं गते
म्हणून, तुझ्या मनात जे हवं आहे ते वर माग. बाळा, मी तुझ्या दृष्टीपथात आलो की, सर्व काही साध्य होतं.
नारद उवाच। भगवन्सर्वभूतेश सर्वस्यास्ते भवान्हृदि। किमज्ञातं तव स्वामिन्मनसा यन्मयेप्सितम्
नारद म्हणाले: भगवंत, सर्व प्राण्यांचे स्वामी, तू सर्वांच्या हृदयात वास करतोस. स्वामी, मी मनात जे काही इच्छितो ते तुला माहीत नाही असं काय आहे?
कृता त्वया यथा सृष्टिर्मया दृष्टा तथा विभो। तेन मे कौतुकं जातं दृष्ट्वा देवर्षिदानवान्
प्रभो, तू निर्माण केलेली सृष्टी मी तुझ्या इच्छेप्रमाणे पाहिली. त्यामुळे, देव, ऋषी आणि दानव यांना पाहून माझ्या मनात कुतूहल निर्माण झालं आहे.
पुलस्त्य उवाच। नारदस्य पिता तुष्टो ब्रह्मा देवो दिवस्पतिः। नारदाय वरं प्रादादृषीणामुत्तमो भवान्
पुलस्त्य म्हणाले: ब्रह्मा, स्वर्गाचा देव, नारद या आपल्या पुत्रावर प्रसन्न झाले. त्यांनी नारदाला वर दिला आणि त्यांना सर्व ऋषींमध्ये श्रेष्ठ केलं.
भविता मत्प्रसादेन कलिकेलिकथाप्रियः। गतिश्च तेऽप्रतिहता दिवि भूमौ रसातले
माझ्या कृपेने, कलियुगातल्या लीला-कथांमध्ये तुला आवड निर्माण होईल. स्वर्गात, पृथ्वीवर आणि पाताळात तुझी गती कुठेही अडथळा येणार नाही.
यज्ञोपवीतसूत्रेण योगपट्टावलंबिका। छत्रिका च तथा वीणा अलंकाराय तेनघ
यज्ञोपवीत, योगपट्टा, छत्री आणि वीणा — हे सर्व तुझे अलंकार असतील, हे निष्पापा.
विष्णोः समीपे रुद्रस्य तथा शक्रस्य नारद। द्वीपेषु पार्थिवानां तु सदा प्रीतिं च लप्स्यसे
नारद, विष्णू, रुद्र, इंद्र यांच्या सान्निध्यात, तसेच द्वीपांवरच्या राजांमध्ये, तुला नेहमीच प्रेम मिळेल.
वर्णानां तु भवान्शास्तावरोदत्तोमयातव। तिष्ठ पुत्र यथाकामं सेव्यमानः सुरैर्द्दिवि
तू सर्व वर्णांचा शिक्षक राहशील, हे मी ठरवलं आहे. पुत्रा, स्वर्गात देवांनी पूजला जाऊन, जसा हवे तसा वावर.
भीष्म उवाच। कथं सती दक्षसुता देहं त्यक्तवती शुभा। दक्षयज्ञस्तु रुद्रेण विध्वस्तः केन हेतुना
भीष्म म्हणाले: सती, दक्षाची कन्या, तिने आपलं शरीर कसं सोडलं, हे मला सांग. आणि रुद्राने दक्षाचा यज्ञ कोणत्या कारणासाठी उद्ध्वस्त केला?
एतन्मे कौतुकं ब्रह्मन्कथं देवो महेश्वरः। जगामाथ क्रोधवशं त्रिपुरारिर्महायशाः
हे ब्रह्मन्, मला कुतूहल आहे — त्रिपुरांचा शत्रू, महेश्वर, तो महान कीर्तीमान देव कशामुळे रागावला?
पुलस्त्य उवाच। गंगाद्वारे पुरा भीष्म दक्षो यज्ञमथारभत्। तत्र देवासुरगणाः पितरोथ महर्षयः
पुलस्त्य म्हणाले: पूर्वी गंगाद्वारी, भीष्मा, दक्षाने यज्ञ सुरू केला. तिथे देव, दैत्य, पितर आणि महर्षी यांचा मोठा मेळावा झाला.
समाजग्मुर्मुदायुक्ताः सर्वे देवाः सवासवाः। नागा यक्षाः सुपर्णाश्च वीरुदोषधयस्तथा
सर्व देव, इंद्रासह, आनंदाने एकत्र आले. नाग, यक्ष, सुपर्ण, तसेच झाडे आणि औषधीही तिथे आले.
कश्यपो भगवानत्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः। प्रचेतसोंगिराश्चैव वसिष्ठश्च महातपाः
कश्यप, पूज्य अत्रि, पुलस्त्य, पुलह, क्रतु, प्रचेतस, अंगिरस आणि महान तपस्वी वसिष्ठ हे सर्व तिथे उपस्थित होते.
तत्र वेदीं समां कृत्वा चातुर्होत्रं न्यवेशयत्। होता वसिष्ठस्तत्रासीदंगिराध्वर्युसत्तमः
तिथे समतल वेदी तयार करून, दक्षाने चार यज्ञाग्नी बसवले. वसिष्ठ होतार्हूत होता, आणि अंगिरस श्रेष्ठ अध्वर्यू होता.
बृहस्पतिरथोद्गाता ब्रह्मा वै नारदस्तथा। यज्ञकर्मप्रवृत्तौ तु हूयमानेषु चाग्निषु
बृहस्पती, उद्गाता, ब्रह्मा आणि नारद हे सर्व यज्ञकर्म चालू असताना, अग्नीमध्ये आहुती दिल्या जात असताना, तिथे उपस्थित होते.
आगता वसवः सर्व आदित्या द्वादशैव तु। अश्विनौ मरुतश्चैव मनवश्च चतुर्दश
सर्व वसु, बारा आदित्य, दोन्ही अश्विनी, मरुतगण आणि चौदा मनू हे देखील तिथे आले.
एवं यज्ञे प्रवृत्ते तु हूयमानेषु चाग्निषु। विभूतिं तां परां तत्र भक्ष्यभोज्यकृतां शुभाम्
अशा प्रकारे यज्ञ सुरू असताना आणि अग्नीमध्ये आहुती दिल्या जात असताना, तिथे उत्तम आणि पवित्र असा भरपूर खाण्यापिण्याचा साठा निर्माण झाला.
आलोक्य सर्वतो भूमिं समंताद्दशयोजनम्। महावेदी कृता तत्र सर्वैस्तत्र समन्वितैः
सर्वांनी मिळून, दहा योजनांपर्यंतची जमीन पाहून, तिथे एक मोठी वेदी तयार करण्यात आली.