ये च कुर्वंति पुरुषाः स्त्रियो वा भक्तितत्पराः । ते सर्वे पापनिर्मुक्ता यांति ब्रह्मसनातनम्
जे पुरुष किंवा स्त्रिया भक्तीभावाने हे व्रत करतात, ते सर्व पापमुक्त होऊन सनातन ब्रह्मात पोहोचतात.
नेत्ररोगा विनश्यंति यथा पापप्रभावजाः । आधयो व्याधयः सर्वे नश्यंते हि कृतेक्षणात्
पापामुळे होणारे डोळ्यांचे रोग नाहीसे होतात; सर्व दुःखे आणि आजार क्षणात दूर होतात.
न दारिद्र्यं न शोकं च न मोहो न च विभ्रमः । गृहे लक्ष्मीः समायाति जन्मजन्मनि वाडव
दारीद्र्य, शोक, मोह किंवा गोंधळ राहत नाही; लक्ष्मी घरात जन्मोजन्मी वास करते, वडवा.
महादेव उवाच- दृष्ट्वा शतक्रतुं सिद्धं समाप्तवरदक्षिणम् । मघवा जातसंकल्पः पर्यपृच्छद्बृहस्पतिम्
महादेव म्हणाले—शतकृतूने सर्व दान आणि दक्षिणा पूर्ण केल्याचे पाहून, मगवान ठरवून बृहस्पतीला विचारू लागला.
भगवन्केन दानेन सर्वतः सुखमेधते । यदक्षयं महार्घं च तन्मे ब्रूहि महातपः
भगवन्, कोणत्या दानामुळे सर्वत्र अखंड आणि अमूल्य सुख मिळते? हे महातपस्वी, ते मला सांग.
एवमिंद्रेण चोक्तोऽसौ देवदेवः पुरोहितः । प्रहस्य तं महाप्राज्ञो बृहस्पतिरुवाचह
इंद्राने असे विचारल्यावर, देवांचा पुरोहित बृहस्पती हसून त्या बुद्धिमानाने त्याला उत्तर दिले.
हिरण्यदानं गोदानं भूमिदानं च वासव । एतत्प्रयच्छमानस्तु सर्वपापैः प्रमुच्यते
हिरा, गायी आणि भूमी यांचे दान करणारा, वासवा, सर्व पापांपासून मुक्त होतो.
सुवर्णं रजतं वस्त्रं मणिरत्नं च वासव । सर्वमेव भवेद्दत्तं वसुधां यः प्रयच्छति
सोने, चांदी, वस्त्र, मौल्यवान मणी आणि रत्न, वासवा—जो पृथ्वीचे दान करतो, त्याने हे सर्वच दिले असे मानले जाते.
फालकृष्टां महीं दत्वा सबीजां सस्यमालिनीम् । यावत्सूर्यकृतालोकस्तावत्स्वर्गेमहीयते
ज्या जमिनीला नांगरून, बी पेरून, पिकांनी भरलेली अशी दिली जाते, त्या दानामुळे सूर्य उजेड देईपर्यंत स्वर्गात त्या दात्याचा सन्मान होतो.
यत्किंचित्कुरुते पापं पुरुषो वृत्तिकर्षितः । अपि गोचर्ममात्रेण भूमिदानेन शुध्यति
माणूस उपजीविकेसाठी काहीही पाप केलं असलं, तरी गाईच्या कातड्याएवढी जमीन जरी दान केली, तरी त्याचं पाप धुतलं जातं.
दशहस्तेन दंडोऽत्र त्रिंशद्दंडानि वर्तनम् । दशतान्येव गोचर्म्म ब्रह्मगोचर्मलक्षणम्
इथे एक दंड म्हणजे दहा हात, आणि असे तीस दंड म्हणजे एक माप; अशा दहा मापांना गाईचं कातडं असं म्हणतात, हेच ब्रह्मगाईच्या कातड्याचं लक्षण आहे.
सवृषं गोसहस्रं तु यत्र तिष्ठत्ययंत्रितम् । बालवत्सप्रसूतानां तद्गोचर्म इति स्मृतम्
जिथे हजार गायी, वृषासह, मोकळ्या फिरतात आणि त्यांना वासरं होतात, तिथे त्या जागेला गाईचं कातडं असं म्हणतात.
विप्राय दद्याच्च गुणान्विताय तपोयुताय प्रजितेंद्रियाय । यावन्मही तिष्ठति सागरांता तावत्फलं तस्य भवेदनंतम्
ज्याच्यात सद्गुण आहेत, तप आहे, आणि ज्याने इंद्रिये जिंकली आहेत अशा ब्राह्मणाला जमीन द्यावी; कारण समुद्राने वेढलेली पृथ्वी जशी टिकते, तसंच त्या दानाचं फळ अनंत काळ टिकतं.
यथाप्सु पतितः शक्र तैलबिंदुः प्रसर्पति । एवंभूमिकृतं दानं सस्ये सस्ये प्रसर्पति
जसं पाण्यात तेलाचा थेंब पडला की तो सर्वत्र पसरतो, तसं जमीन दिल्याचं पुण्य पिकानं पिकात वाढत जातं.
यथाबीजानि रोहंति प्रचीर्णानि महीतले । एवं कामान्प्ररोहंति भूमिदानसमन्विताः
जसं बीजं जमिनीत पेरली की उगवतात, तसं जमीनदान केल्यावर मनोकामना वाढतात.
अन्नदाः सुखिनो नित्यं वस्त्रदो रूपवान्भवेत् । स नरः सर्वदो भूयो यो ददाति वसुंधराम्
जे अन्न देतात ते नेहमी सुखी राहतात; जे वस्त्र देतात त्यांचं रूप खुलतं; आणि जो जमीन देतो तो सर्वांना देणारा होतो.
यथा गौर्भरते वत्सं क्षीरमुत्सृज्य क्षीरिणी । एवं दत्ता सहस्राक्ष भूमिर्भरति भूमिदम्
जशी गाई आपलं दूध वासराला पाजून त्याला वाढवते, तशीच, हे सहस्त्रनेत्र, पृथ्वी दान करणाऱ्याला पोसते.
शंखो भद्रासनं छत्रं वराश्ववरवारणाः । भूमिदानस्य पुण्यस्य फलं स्वर्गः पुरंदर
शंख, उत्तम आसन, छत्र, उत्तम घोडे आणि श्रेष्ठ हत्ती — जमीनदानाच्या पुण्याचं फळ म्हणजे स्वर्ग, हे पुरंदर.
आदित्यो वरुणो वह्निर्ब्रह्मा सोमो हुताशनः । शूलपाणिश्च भगवानभिनंदंति भूमिदम्
सूर्य, वरुण, अग्नी, ब्रह्मा, सोम, हवनाचा अग्नी आणि त्रिशूळधारी भगवान हे सर्व जमीन दान करणाऱ्यावर प्रसन्न होतात.
आस्फोटयंति पितरो वर्णयंति पितामहाः । भूमिदाता कुले जातः स नस्त्राता भविष्यति
पितर टाळ्या वाजवतात आणि स्तुती करतात, पितामह गौरव करतात; जमीन दान करणाऱ्याच्या कुळात जन्मलेला आमचा रक्षणकर्ता होईल.
त्रीण्याहुरतिदानानि गावः पृथ्वी सरस्वती । नरकादुद्धरंत्येते जपवापनदोहनात्
तीन श्रेष्ठ दानं सांगितली आहेत — गायी, पृथ्वी आणि सरस्वती; जप, पेरणी आणि दुहेनं यांमुळे ही नरकातून वर काढतात.
दुर्गतिं तारयंत्येते विद्वद्भिर्विप्रधारणैः । प्रावृता वस्त्रदा यांति नग्ना यान्तित्ववस्त्रदाः
विद्वान ब्राह्मण सांगतात की ही दानं दुर्गतीतून तारतात; जे वस्त्र देतात ते वस्त्र घालून जातात, जे देत नाहीत ते नग्न जातात.
तृप्ता यांत्यन्नदातारः क्षुधिता यांत्यनन्नदाः । कांक्षंति पितरः सर्वे नरकाद्भयभीरवः
जे अन्न देतात ते तृप्त होऊन जातात, जे देत नाहीत ते उपाशी जातात; सर्व पितर नरकाच्या भीतीने या दानाची इच्छा धरतात.
गयां यास्यति यः पुत्रः स नस्त्राता भविष्यति । एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोऽपि गयां व्रजेत्
जो पुत्र गया क्षेत्री जाईल तो आमचा रक्षणकर्ता होईल; म्हणून अनेक पुत्र हवेत, जरी एक जण तरी गया क्षेत्री गेला तरी चालेल.
यजेत वाश्वमेधेन नीलं वा वृषमुत्सृजेत् । लोहितो यस्तु वर्णेन पुच्छाग्रे यस्तु पांडुरः
कोणी अश्वमेध यज्ञ करू शकतो किंवा निळा वृष सोडू शकतो; तो वृष लाल रंगाचा असू शकतो किंवा शेपटीच्या टोकाशी पांढरा असू शकतो.
श्वेतः खुरविषाणाभ्यां स नीलो वृष उच्यते । नीलः पांडुरलांगूलस्तोयमुद्धरते तु यः
खुर आणि शिंगे पांढरी असलेला वृष निळा म्हणतात; निळ्या वृषाची शेपटी पांढरी असेल तर तो पाणी खेचणारा असतो.
षष्टिं वर्षसहस्राणि पितरस्तेन तर्पिताः । यच्च शृंगगतं पंकं कुलं तिष्ठति चोद्धृतम्
त्या माणसामुळे पितरांना साठ हजार वर्षे तृप्ती मिळते; आणि शृंगावर जेवढा चिखल लागतो, तेवढ्या प्रमाणात त्याच्या कुळाचं उन्नती होतं.
पितरस्तस्य चाश्नंति सोमलोकं महाद्युतिम् । आसीद्राज्ञो दिलीपस्य नृगस्य नहुषस्य च
त्या माणसाचे पितर तेजस्वी सोमलोकात आनंदाने राहतात; राजा दिलीप, नृग आणि नहुष यांच्या बाबतीतही असंच झालं होतं.
अन्येषां तु नरेंद्राणां पुनरन्यो न गच्छति । बहुभिर्वसुधा दत्ता राजभिः सगरादिभिः
पण इतर राजांना हे फळ मिळत नाही; सगर आणि इतर राजांनीही अनेकदा पृथ्वी दान केली आहे.
यस्य यस्य यदा भूमिस्तस्यतस्य तदा फलम् । ब्रह्मघ्नो वाथ स्त्रीहंता बालघ्नः पतितोऽथवा
ज्याच्या हातात जेव्हा पृथ्वी असते, त्यालाच त्या वेळी फळ मिळते, मग तो ब्राह्मणहंता असो, स्त्रीहंता असो, बालहंता असो किंवा पतित असो.