अमोघं देववीर्यं ते न ते मोघः पराक्रमः । अमोघदर्शनं राम न च मोघस्तव स्तवः
तुझे दैवी सामर्थ्य अचूक आहे, तुझा पराक्रम कधीच व्यर्थ जात नाही; तुझे दर्शन अचूक आहे, हे राम, आणि तुझी स्तुती कधीही निष्फळ राहत नाही.
अमोघास्ते भविष्यंति भक्तिमंतो नरा भुवि । ये च त्वां देव संभक्ताःपुराणं पुरुषोत्तमम्
हे देव, जे लोक पृथ्वीवर तुझ्यावर भक्ती करतात, त्या भक्तांची भक्ती कधीच व्यर्थ जात नाही; कारण तूच प्राचीन आणि श्रेष्ठ पुरुष आहेस.
इममार्षस्तवं पुण्यमितिहासं पुरातनम् । ये नराः कीर्तयिष्यंति नास्ति तेषां पराभवः
जो पुरुष हा पुण्यशाली, प्राचीन क्षमास्तोत्र व इतिहास भक्तीने म्हणतात, त्यांना कधीच पराभवाचा सामना करावा लागत नाही.
कथमिह हि पराभवं व्रजेयुः पुरुषवराः पुरुषोत्तमे हि भक्ताः । नहि जगति चतुर्भुजप्रियाणां त्रिदश इहास्ति वरप्रदो विशिष्टः
जे श्रेष्ठ पुरुष परमेश्वरावर निष्ठा ठेवतात, त्यांना या जगात पराभव कसा होईल? चार हात असलेल्या प्रभूचे जे प्रिय भक्त आहेत, त्यांच्यासाठी या त्रैलोक्यात वर देणारा याहून श्रेष्ठ कोणीच नाही.
स्तोत्राणां प्रवरं स्तोत्रं राघवस्य महात्मनः । त्रिकाले यः पठेन्नित्यं महापातकवानपि
महान आत्मा राघवाचे हे स्तोत्र सर्व स्तोत्रांमध्ये श्रेष्ठ आहे. जो कोणी हे रोज तीन वेळा म्हणतो, जरी त्याच्यावर मोठे पाप असले तरी,
संध्याकाले द्विजश्रेष्ठैः श्राद्धकाले विशेषतः । पठनीयं प्रयत्नेन भक्तिभावेन चेतसा
संध्याकाळी व विशेषतः श्राद्धाच्या वेळी, हे स्तोत्र उत्तम ब्राह्मणांनी भक्तीभावाने व एकाग्रतेने म्हणावे.
इदं गोप्यं हि परमं नाख्येयं कर्हिचित्क्वचित् । पठनान्मुक्तिमाप्नोति सात्त्वतः स भवेद्ध्रुवम्
हे अत्यंत गुप्त व श्रेष्ठ आहे, कधीच कुठेही उघड करु नये. हे म्हणल्याने मुक्ती मिळते आणि तो नक्कीच सात्त्विक होतो.
प्रथमं पिंडपूजांते ब्राह्मणैर्द्विजसत्तमैः । पठितव्यमिदं स्तोत्रं श्राद्धमक्षयमाप्नुयात्
प्रथम पिंडपूजा झाल्यावर, हे स्तोत्र श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी म्हणावे. त्यामुळे श्राद्ध अक्षणय, म्हणजे कधीही संपणार नाही, असे होते.
इदं पवित्रं परमं जनानां मुक्तिदायकम् । लिखित्वा वै गृहे यस्तु धारयेत्सुसमाधिना
हे पवित्र आणि श्रेष्ठ स्तोत्र लोकांना मुक्ती देणारे आहे. जो कोणी हे लिहून घरी एकाग्रतेने ठेवतो,
आयुः श्रीश्च बलं तस्य वृद्धिं याति दिनेदिने । लिखित्वा ब्राह्मणे दद्याद्धीमान्यो वै कदाचन
त्याचे आयुष्य, लक्ष्मी आणि बळ दिवसेंदिवस वाढते. कधीही, बुद्धिमान माणसाने हे लिहून ब्राह्मणाला द्यावे.
विमुक्ताः पूर्वजास्तस्य यांति विष्णोः परं पदम् । चतुर्णां चैव वेदानां पाठे चैव तु यत्फलम्
त्याचे पूर्वज मुक्त होतात आणि विष्णूच्या परम पदाला पोहोचतात. चारही वेदांचे पठण केल्याने जे फळ मिळते,
समवाप्नोति जापेन नरः स्तोत्रं पठन्जपन् । धृत्वा वै शंखचक्रादि ब्राह्मणैर्वेदतत्परैः
ते फळ हे स्तोत्र म्हणणाऱ्या व जप करणाऱ्या माणसाला पूर्णपणे मिळते, विशेषतः जेव्हा वेदाभ्यास करणारे ब्राह्मण शंख, चक्र इत्यादी धारण करतात.
श्राद्धकाले महादेवि अक्षयं तद्भवेद्ध्रुवम् । कंठे पद्माक्षमालां च शंखचक्रादिधारणम्
श्राद्धाच्या वेळी, हे निश्चितच अक्षणय होते, हे महादेवी. गळ्यात पद्माच्या बिया असलेली माळ आणि शंख, चक्र धारण करावे.
ततः श्राद्धं प्रकुर्वीत इदं स्तोत्रं पठन्जपन् । विधिना भक्तिभावेन पूर्णं भवति नान्यथा
मग विधिप्रमाणे, भक्तीभावाने हे स्तोत्र म्हणत श्राद्ध करावे. तेव्हाच श्राद्ध पूर्ण होते, अन्यथा नाही.
अतो भक्तिमता पुंसा पठनीयं प्रयत्नतः । पठनात्सर्वमाप्नोति स नरः सुखमेधते
म्हणून, ज्याच्यात भक्ती आहे, त्याने हे स्तोत्र काळजीपूर्वक म्हणावे. हे म्हणल्याने सर्व सुख व समृद्धी मिळते.
इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायामुत्तरखंडे उमामहेश्वरसंवादे आभ्युदयिकमूर्ध्वदैहिकस्तोत्रं नाम षट्सप्ततितमोऽध्यायः
याप्रमाणे, श्रीपद्म महापुराणाच्या उत्तरखंडातील उमामहेश्वर संवादात, पन्नास हजार पाचशे श्लोकांच्या संहितेतील 'आभ्युदयिक मूर्ध्वदैहिक स्तोत्र' नावाचा सत्त्याहत्तरावा अध्याय संपला.
महादेव उवाच- पप्रच्छाहं जगन्नाथं व्रतानामुत्तमं व्रतम् । पुत्रपौत्रविवृद्ध्यर्थं सुखसौभाग्यदायकम्
महादेव म्हणाले— मी जगन्नाथाला विचारले की, सर्व व्रतांमध्ये श्रेष्ठ व्रत कोणते आहे, जे पुत्र, नातवंडांची वाढ, सुख आणि सौभाग्य देते.
तवाग्रे संप्रवक्ष्यामि शृणु सुंदरि सांप्रतम् । इदं कथानकं दिव्यमृषीणां व्रतमुत्तमम्
हे सुंदरि, मी आता तुझ्यासमोर हे दिव्य कथानक सांगतो, जे ऋषींचे श्रेष्ठ व्रत आहे. तू लक्षपूर्वक ऐक.
रजस्वला तु या नारी सहसा पापरूपिणी । कृतेन च व्रतेनैव महापापैः प्रमुच्यते । पितॄणामक्षयं देयं धर्मकामार्थसाधनम्
रजस्वला स्त्री पापरूपी मानली जाते, पण हे व्रत केल्याने ती मोठ्या पापांतून मुक्त होते. हे व्रत पितरांना अक्षणय दान म्हणून द्यावे, जे धर्म, काम आणि अर्थ साधते.
श्रीविष्णुरुवाच- पूर्वमासीन्महाबाहुर्ब्राह्मणो वेदपारगः । सदाध्ययनशीलस्तु देवशर्मा इति द्विजः
श्रीविष्णू म्हणाले— पूर्वी एक बलवान ब्राह्मण होता, जो वेदांचा पारंगत आणि नेहमी अभ्यास करणारा होता. त्याचे नाव देवशर्मा असे होते.
अग्निहोत्रक्रियायुक्तः षट्कर्मनिरतः सदा । सर्ववर्णेषु संपूज्यः सपुत्रपशुबांधवः
जो अग्निहोत्र यज्ञ करतो आणि नेहमी षट्कर्मात मग्न असतो, तो आपल्या मुलांसह, जनावरांसह आणि नातेवाईकांसह सर्व जातींमध्ये सन्माननीय असतो.
तस्य ब्राह्मणमुख्यस्य भग्ना च गृहवाहिनी । प्राप्ते भाद्रपदे मासे शुक्लपक्षे तु पंचमी
त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाचा घरातील अग्नी विझला की, भाद्रपद महिन्यातील शुक्ल पक्षातील पंचमीला,
पितुःक्षयाहं कुरुते यतात्मा च जितेंद्रियः । रात्रौ निमंत्रयेद्विप्रान्सुखसौभाग्यदायकान्
तो संयमी आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेला, वडिलांच्या श्राद्धाचा दिवस पाळतो आणि रात्री सुख-समृद्धी देणाऱ्या ब्राह्मणांना आमंत्रण देतो.
प्रभाते विमले प्राप्ते भांडान्यन्यानि कारयेत् । पाकं सर्वेषु पात्रेषु स कारयति जायया
शुद्ध सकाळ झाली की, तो वेगवेगळी भांडी मांडतो आणि पत्नीच्या मदतीने सर्व भांड्यांत जेवण तयार करतो.
अष्टादशरसोपेतं पितॄणां प्रीतिदायकम् । आकारणं ततो दत्त्वा विप्राणां च पृथक्पृथक्
तो अठरा प्रकारचे पदार्थ बनवतो, जे पितरांना आनंद देतात, आणि नंतर विधीपूर्वक ब्राह्मणांना वेगवेगळे दान करतो.
सर्वे विप्रास्तु संप्राप्ता मध्याह्ने वेदपाठकाः । अर्घपाद्यादि विधिवत्कृतवान्द्विजसत्तमः
मध्यान्ही सर्व वेदपठण करणारे ब्राह्मण येतात; तो श्रेष्ठ द्विज विधिपूर्वक अर्घ्य, पाद्य इत्यादी स्वागतकर्म करतो.
रजसा दूषितः श्राद्धे प्रक्षाल्य विधिवत्तदा । गृहमध्ये गताः सर्वे आसने ते निरूपिताः
श्राद्धाच्या वेळी धुळीने मळलेले असतात, तेव्हा ते नीट धुणे करतात; मग सर्वजण घरात येऊन आपापल्या जागी बसतात.
प्रदत्तं भोजनं तेन मिष्टान्नेन विशेषतः । विधिना च कृतं श्राद्धं पिंडदानप्रपूर्वकम्
तो त्यांना विशेषतः गोड भातासह जेवण देतो आणि विधिपूर्वक पिंडदान करून श्राद्ध करतो.
तांबूलं दक्षिणां चैव वस्त्राणि विविधानि च । सर्वं ददौ द्विजेभ्यो वै पितृध्यानपरायणः
तो पितरांच्या ध्यानात मग्न राहून ब्राह्मणांना तांबूल, दक्षिणा आणि विविध वस्त्रे देतो.
विप्रा विसर्जिताः सर्वे आशीर्वादपरायणाः । गोत्रिणां बांधवानां च अन्येषां च बुभुक्षताम्
सर्व ब्राह्मण जेव्हा निरोप घेतात, तेव्हा आशीर्वाद देण्यास तत्पर असतात; मग आपल्या गोत्रातील आणि इतर उपाशी नातेवाईकांना,