नित्यं सिध्यति सर्वेष्टमचिरात्किमुताखिलम् । नानेन सदृशं सद्यः प्रत्ययं सर्वकर्मसु
हे नेहमी केल्याने सर्व मनोकामना लवकर पूर्ण होतात; सर्व कर्मांमध्ये इतका त्वरित विश्वास दुसऱ्या कोणत्याही गोष्टीने मिळत नाही.
इदं भद्रे त्वया गोप्यं पाठ्यं स्वार्थैकसिद्धये । नावैष्णवाय दातव्यं विकल्पोपहतात्मने
हे, शुभे, तुला हे गुप्त ठेवावे आणि स्वतःच्या कल्याणासाठी वाचावे; हे वैष्णव नसलेल्या किंवा शंका असलेल्या व्यक्तीला देऊ नये.
भक्तिश्रद्धाविहीनाय विष्णुसामान्यदर्शिने । देयं पुत्राय शिष्याय सुहृदे हितकाम्यया
ज्याच्यात भक्ती आणि श्रद्धा नाही, किंवा जो विष्णूला सामान्य मानतो, त्याला हे देऊ नये; पण पुत्र, शिष्य किंवा हितचिंतक मित्राला त्यांच्या भल्यासाठी हे देता येईल.
मत्प्रसादादृतेनेदं ग्रहीष्यंत्यल्पमेधसः । कलौ सद्यः फलं कल्पग्रामं नेष्यति नारदः
माझ्या कृपेने, ज्यांना कमी समज आहे तेही हे आदराने स्वीकारतील; कलियुगात, नारद, हे लगेच कल्पवृक्षासारखे फळ देईल.
लोकानां भाग्यहीनानां येन दुःखं विनश्यति । द्वित्रेषु वैष्णवेष्वेतदार्यावर्ते भविष्यति
ज्यांना या जगात भाग्य नाही, त्यांचे दु:ख या स्तोत्रामुळे नाहीसे होते; दोन-तीन वैष्णवांमध्ये, या आर्यभूमीत हे टिकून राहील.
नास्ति विष्णोः परं धाम नास्ति विष्णोः परं तपः । नास्ति विष्णोः परो धर्मो नास्ति मंत्रो ह्यवैष्णवः
विष्णूपेक्षा श्रेष्ठ धाम नाही, विष्णूपेक्षा मोठे तप नाही; विष्णूपेक्षा मोठा धर्म नाही, आणि वैष्णव नसलेला मंत्रच नाही.
नास्ति विष्णोः परं सत्यं नास्ति विष्णोः परो मखः । नास्ति विष्णोः परं ध्यानं नास्ति विष्णोः परा गतिः
विष्णूपेक्षा श्रेष्ठ सत्य नाही, विष्णूपेक्षा मोठा यज्ञ नाही; विष्णूपेक्षा मोठे ध्यान नाही, आणि विष्णूपेक्षा श्रेष्ठ मार्ग नाही.
किं तस्य बहुभिर्मंत्रैः शास्त्रैर्वा र्बहुविस्तरैः । वाजपेयसहस्रैर्वा भक्तिर्यस्य जनार्दने
ज्याच्याकडे जनार्दनावर भक्ती आहे, त्याला अनेक मंत्र, मोठी शास्त्रे किंवा हजारो वाजपेय यज्ञ यांचा काय उपयोग?
सर्वतीर्थमयो विष्णुः सर्वशास्त्रमयः प्रभुः । सर्वक्रतुमयो विष्णुः सत्यं सत्यं वदाम्यहम् । आब्रह्मसारसर्वस्वं सर्वमेतन्मयोदितम्
विष्णू हे सर्व तीर्थांचे सार आहेत, प्रभू हे सर्व शास्त्रांचे सार आहेत; विष्णू हे सर्व यज्ञांचे सार आहेत—हे सत्य आहे, सत्य मी सांगतो: ब्रह्मादिक सर्वांचा सर्वोच्च सार मी सांगितला आहे.
पार्वत्युवाच- धन्यास्म्यनुगृहीतास्मि कृतार्थास्मि जगत्पते । यन्मयेदं श्रुतं स्तोत्रं त्वद्रहस्यं सुदुर्लभम्
पार्वती म्हणाली—मी धन्य आहे, कृपाप्राप्त आहे, कृतार्थ झाले आहे, हे जगनाथा, कारण मी तुझे हे स्तोत्र, तुझे अत्यंत गुप्त आणि दुर्मिळ रहस्य ऐकले.
अहो बत महत्कष्टं समस्तदुःखहे हरौ । विद्यमानेऽपि देवेशे मूढाः क्लिश्यंति संसृतौ
अहो, किती मोठे दु:ख आहे! सर्व दु:ख दूर करणारा देव असतानाही, मूढ लोक संसारात सतत त्रास भोगतात.
यमुद्दिश्य सदा नाथं महेशोऽपि दिगंबरः । जटिलो भस्मलिप्तांगो तपस्वी वीक्ष्यते जनैः
ज्याच्या ध्यानासाठी, तोच नित्यनाथ, महेश्वरही दिगंबर, जटाधारी, अंगाला भस्म लावणारा, तपस्वी म्हणून लोकांना दिसतो.
ततोऽधिकोऽस्ति देवः को लक्ष्मीकांतान्मधुद्विषः । यत्तत्त्वं चिंत्यते नित्यं त्वया योगेश्वरेण हि
लक्ष्मीचा प्रियकर, मधुचा शत्रू, ज्याचे तत्त्व तू नेहमी ध्यानात घेतोस, योगेश्वरा, त्याच्यापेक्षा मोठा देव कोण आहे?
ततः परं किमधिकं पदं श्रीपुरुषोत्तमात् । तमविज्ञाय कं मूढाः यजंते ज्ञानमानिनः
श्रीपुरुषोत्तमापेक्षा श्रेष्ठ असे कोणतेही स्थान नाही; त्याला न ओळखता, मूढ लोक स्वतःला ज्ञानी समजून इतरांची पूजा करतात.
मुषितास्मि त्वया नाथ चिरं यदयमीश्वरः । प्रकाशितो न मे यस्मात्त्वदाद्या दिव्यशक्तयः
नाथा, तू मला खूप काळ वंचित ठेवलेस, कारण हा ईश्वर आणि तुझ्या दिव्य शक्ती सर्वांचे मूळ आहेत, हे तू मला दाखवले नव्हते.
अहो सर्वेश्वरो विष्णुः सर्वदेवोत्तमोत्तमः । भवदादिगुरुर्मूढैः सामान्य इव वीक्ष्यते
अहो, विष्णू सर्वांचा ईश्वर आहे, सर्व देवांमध्ये श्रेष्ठ आहे; पण मूढ लोक तुझ्या मूळ गुरु रूपालाही सामान्यच समजतात.
महीयसां हि माहात्म्यं भजमानान्भजंति ते । द्विषतोऽपि वृथा पापानुपेक्ष्यंते क्षमान्विताः
म्हणून जे लोक थोरांच्या मोठेपणाला मान देतात, त्यांना त्यांची कृपा मिळते. सज्जन लोक क्षमाशील असतात, म्हणून शत्रू असले तरी ते दुर्लक्ष करतात.
मयापि बाल्ये स्वपितुः प्रजा दृष्टा बुभुक्षिताः । दुःखादशक्तया पोष्टुं श्रियमाराध्य वै भृताः
माझ्या लहानपणी मी वडिलांच्या प्रजेतील लोकांना उपाशीपोटी दुःखात पाहिलं; त्या वेळी मी त्यांना सांभाळू शकलो नाही, म्हणून मी लक्ष्मी मिळवली आणि त्यांना सांभाळलं.
तया संनिहिताभ्यश्च प्रजाभ्यो भवदादयः । विलसंति स शक्राद्याः ससुहृन्मित्रबांधवाः
त्या संपत्तीमुळे जवळच्या प्रजेला समृद्धी मिळते; त्या संपत्तीमुळे इंद्रासारखे मित्र, आप्त, सगळे सुखी राहतात.
तया विना क्व देवत्वं क्वैश्वर्यं क्व परिग्रहः । सर्वे भवंति जीवंतो यातनास्वेव संस्थिताः
ती संपत्ती नसली, तर देवपण कुठे, राज्य कुठे, मालमत्ता कुठे? सगळे जिवंत असतात, पण केवळ दुःखातच जगतात.
तामृतेनैव धर्मोऽथ कामो मोक्षोऽपि दूरतः । क्षुधितानां दुर्गतानां कुतो योगसमाधयः
त्या अमृतामुळेच धर्म, काम, आणि मोक्ष जवळ येतात; उपाशी आणि गरिबांना योगाची एकाग्रता कुठून मिळणार?
स च संसारसारैकः सर्वलोकैकनायकः । वशगा कमला यस्य त्यक्त्वा तामपि शंकरः
तोच संसाराचा खरा सारांश आहे, सर्व लोकांचा एकमेव स्वामी आहे; ज्याच्या अधीन लक्ष्मी आहे, आणि शंकरसुद्धा तिला सोडून देतो.
अनौद्धत्येन शौचेन रूपेणार्जवसंपदा । सर्वातिशयवीर्येण संपूर्णस्य महात्मनः
नम्रता, शुद्धता, सौंदर्य आणि प्रामाणिकपणा, तसेच श्रेष्ठ सामर्थ्य यामुळे तो महात्मा पूर्ण होतो.
कस्तेन तुल्यतामेति देवदेवेन विष्णुना । यस्यांशांशावतारेण विना सर्वं विलीयते
देवतांचा देव विष्णू याच्या बरोबरीला कोण येऊ शकतो? त्याच्या अंशाच्याही अंशाशिवाय सर्व काही नाहीसं होतं.
जगदेतत्तथाप्याहुर्दोषायैतद्विमोहिताः । नास्य जन्म न वा मृत्युर्नाप्राप्यं स्वार्थमेव च
तरीही, काही लोक मोहाने या जगाची निंदा करतात; त्याला जन्म नाही, मृत्यू नाही, आणि स्वतःसाठी काहीही अशक्य नाही.
कामाद्यासक्तचित्तत्वात्किं तु सर्वेश्वरप्रभो । त्वन्मयत्वात्प्रमादाद्वा शक्नोमि पठितुं न चेत्
कामादींच्या आसक्तीमुळे, किंवा तुझ्या ध्यानात राहून, किंवा असावधतेमुळे, हे सर्वेश्वर, मी पठण करू शकत नाही.
विष्णोः सहस्रनामैतत्प्रत्यहं वृषभध्वज । नाम्नैकेन तु येन स्यात्तत्फलं ब्रूहि मे प्रभो
हे वृषध्वज, विष्णूच्या या हजार नावांपैकी रोज एक नाव जरी म्हटलं, तरी काय फळ मिळतं ते मला सांग, प्रभो.
महादेव उवाच- रामरामेति रामेति रमे रामे मनोरमे । सहस्रनामतत्तुल्यं रामनाम वरानने
महादेव म्हणाले - 'राम, राम, राम' मी रामात रमतो, रमणीय रामात मला आनंद मिळतो; हे सुंदर मुखी, रामाचं नाव हजार नावांसारखंच आहे.
श्रीमहादेव उवाच- ब्राह्मणा वा क्षत्रिया वा वैश्या वा गिरिकन्यके । शूद्रा वाथ विशेषेण पठंत्यनुदिनं यदि
श्रीमहादेव म्हणाले - ब्राह्मण असो, क्षत्रिय असो, वैश्य असो, किंवा पर्वती, अगदी शूद्रसुद्धा, जर रोज पठण करतात,
धनधान्यसमायुक्ता यांति विष्णोः परं पदम् । श्लोकं वा श्लोकमर्द्धं वा पादं पादार्द्धमेव वा
त्यांना धनधान्य मिळतं आणि ते विष्णूचं परमपद प्राप्त करतात; मग ते एक श्लोक, अर्धा श्लोक, एक पाद किंवा त्याचा अर्धा जरी म्हणाले तरी.