ब्रह्मादिदुःसहज्योतिर्युगांताग्र्यतिभीषणः । कोटिवज्राधिकनखो जगद्दुष्प्रेक्ष्यमूर्तिधृक्
तो ब्रह्मादिकांसाठी असह्य तेजस्वी, युगाच्या अंताला अत्यंत भयंकर, कोटी वज्रांपेक्षा कठोर नखांचा आणि जगाला पाहता न येणारा असा रूपधारी आहे.
मातृचक्रप्रमथनो महामातृगणेश्वरः । अचिंत्यामोघवीर्याढ्यः समस्तासुरघस्मरः
तो मातृगणांच्या वर्तुळाचा संहार करणारा, महा मातृगणांचा स्वामी, अगम्य आणि अचूक सामर्थ्याचा, सर्व असुरांचा मृत्यू आहे.
हिरण्यकशिपुछेदी कालः संकर्षणीपतिः । कृतांतवाहनासह्यः समस्तभयनाशनः
तो हिरण्यकशिपूचा वध करणारा, काळस्वरूप, संकर्षणींचा स्वामी, मृत्यूच्या वाहनालाही जिंकू शकणारा आणि सर्व भीतींचा नाश करणारा आहे.
सर्वविघ्नांतकः सर्वसिद्धिदः सर्वपूरकः । समस्तपातकध्वंसी सिद्धमंत्राधिकाह्वयः
तो सर्व विघ्नांचा अंत करणारा, सर्व सिद्धी देणारा, सर्व इच्छा पूर्ण करणारा, सर्व पापांचा नाश करणारा आणि सिद्ध मंत्रांमध्ये श्रेष्ठ म्हणून ओळखला जातो.
भैरवेशो हरार्तिघ्नः कालकोटिदुरासदः । दैत्यगर्भश्राविनामास्फुटद्र् ब्रह्मांडगर्जितः
तो भैरवांचा स्वामी, हरिच्या दुःखाचा नाश करणारा, काळाच्या कोटींहूनही भयंकर, असुरांच्या गर्भातील आक्रोश ऐकणारा आणि ब्रह्मांडात गूंजणारा गरज असलेला आहे.
स्मृतमात्राखिलत्राताऽद्भुतरूपो महाहरिः । ब्रह्मचर्यशिरः पिंडी दिक्पालोऽर्द्धांगभूषणः
स्मरण होताच सर्वांचे रक्षण करणारा, अद्भुत रूपाचा, महाहरी, ब्रह्मचर्याचा शिरोमणी, दिशांचा रक्षक आणि अर्धांगाने अलंकृत आहे.
द्वादशार्कशिरोदामा रुद्रशीर्षैकनूपुरः । योगिनीग्रस्तगिरजा त्राताभैरवतर्जकः
तो बाराही सूर्यांचे मुकुट घालणारा, रुद्राचे शिर पैंजण म्हणून धारण करणारा, योगिनींनी गिळलेल्या पार्वतीचा ग्रास करणारा, रक्षक आणि भैरवाला घाबरवणारा आहे.
वीरचक्रेश्वरोऽत्युग्रोऽपमारिः कालशंबरः । क्रोधेश्वरो रुद्रचंडी परिवारादिदुष्टभुक्
तो वीरांच्या मंडळाचा स्वामी, अतिशय उग्र, शत्रूंचा नाश करणारा, काळ आणि शंबराचा संहारक, क्रोधाचा स्वामी, रुद्र आणि चंडीप्रमाणे भयंकर, आणि सर्व दुष्टांचा संहार करणारा आहे.
सर्वाक्षोभ्यो मृत्युमृत्युः कालमृत्युनिवर्त्तकः । असाध्यसर्वरोगघ्नः सर्वदुर्ग्रहसौम्यकृत्
तो सर्वांना अचल ठेवणारा, मृत्यूचाही मृत्यू, काळमृत्यूला थांबवणारा, सर्व असाध्य रोगांचा नाश करणारा आणि सर्व दुर्ग्रहांना शांत करणारा आहे.
गणेशकोटिदर्पघ्नो दुःसहाशेषगोत्रहा । देवदानवदुर्दर्शो जगद्भयदभीषणः
तो गणेशांच्या कोटींचा गर्व मोडणारा, सहन न होणाऱ्या सर्व वंशांचा नाश करणारा, देव आणि दानवांसाठीही दुर्लभ, जगाला भयावह असा आहे.
समस्तदुर्गतित्राता जगद्भक्षकभक्षकः । उग्रशोंबरमार्जारः कालमूषकभक्षकः । अनंतायुधदोर्दंडी नृसिंहो वीरभद्रजित्
तो सर्व दु:खांतून तारणारा, जगाचा ग्रास करणाऱ्यालाही संपवणारा, शोम्बरासारखा भयंकर, काळाच्या उंदीराला पकडणारा मांजर, अनंत शस्त्रधारी, बलवान भुजांचा, नरसिंह, वीरभद्राचा विजेता आहे.
योगिनीचक्रगुह्येशः शक्रारि पशुमांसभुक् । रुद्रो नारायणो मेषरूप शंकरवाहनः
तो योगिनींच्या गुप्त मंडळाचा स्वामी, इंद्राचा शत्रू, पशुमांस भक्षण करणारा, रुद्र, नारायण, मेंढ्याच्या रूपातील, शंकराचा वाहन आहे.
मेषरूपशिवत्राता दुष्टशक्तिसहस्रभुक् । तुलसीवल्लभो वीरो वामाचारोऽखिलेष्टदः
तो मेंढ्याच्या रूपातील शिवाचा रक्षक, हजारो दुष्ट शक्तींचा संहार करणारा, तुळशीचा प्रिय, पराक्रमी, वाममार्गी, सर्व इच्छा पूर्ण करणारा आहे.
महाशिवः शिवारूढो भैरवैककपालधृक् । किल्लीचक्रेश्वरः शक्र दिव्यमोहनरूपदः
तो महान शिव, शिवावर आरूढ, भैरवाच्या एका कवटीचा धारक, किल्ली मंडळाचा स्वामी, इंद्राला दिव्य मोहक रूप देणारा आहे.
गौरीसौभाग्यदो मायानिधीर्मायाभयापहः । ब्रह्मतेजोमयो ब्रह्मश्रीमयश्च त्रयीमयः
तो गौरीला सौभाग्य देणारा, मायेमध्ये अपार, मायेचा भयं दूर करणारा, ब्रह्मतेजाने युक्त, ब्रह्मश्रीने संपन्न, आणि त्रैविद्याचा मूर्तिमंत आहे.
सुब्रह्मण्यो बलिध्वंसी वामनोऽदितिदुःखहा । उपेंद्रो नृपतिर्विष्णुः कश्यपान्वयमंडनः
तो सुब्रह्मण्य, बळीचा संहारक, वामनरूप, अदितीचे दु:ख दूर करणारा, उपेंद्र, राजा, विष्णू, कश्यपकुळाचा भूषण आहे.
बलिस्वराज्यदः सर्वदेवविप्रान्नदोऽच्युतः । उरुक्रमस्तीर्थपादस्त्रिपदस्थस्त्रिविक्रमः 6.71.
तो बळीला राज्य देणारा, सर्व देवांना व ब्राह्मणांना अन्न देणारा, अच्युत, विशाल पावलांनी चालणारा, ज्याच्या पावलांनी तीर्थे पवित्र होतात, तीन पावलांत उभा राहणारा त्रिविक्रम आहे.
व्योमपादः स्वपादांभः पवित्रितजगत्त्रयः । ब्रह्मेशाद्यभिवंद्यांघ्रिर्द्रुतधर्मांघ्रिधावनः
ज्याचे पाय आकाशाला भिडतात, ज्याच्या पायांचे पाणी तीनही लोकांना पवित्र करते, ब्रह्मा व इतर देव ज्याचे पाय वंदतात, जो धर्माच्या मार्गावर वेगाने धावतो.
अचिंत्याद्भुतविस्तारो विश्ववृक्षो महाबलः । राहुमूर्धापरांगच्छिद्भृगुपत्नीशिरोहरः
अकल्पनीय व अद्भुत विस्तार असलेला, विश्वरूप वृक्ष, महान बळाचा, राहूचे डोके फोडणारा, भृगुपत्नीचे डोके छाटणारा आहे.
पापत्रस्तः सदापुण्यो दैत्याशानित्यखंडनः । पूरिताखिलदेवाशो विश्वार्थैकावतारकृत्
पाप्यांना भयभीत करणारा, नेहमी पवित्र, दैत्यांच्या आशा नष्ट करणारा, सर्व देवांच्या इच्छा पूर्ण करणारा, विश्वाच्या कल्याणाचा एकमेव कारण आहे.
स्वमायानित्यगुप्तात्मा भक्तचिन्तामणिः सदा । वरदः कार्त्तवीर्यादि राजराज्यप्रदोऽनघः
स्वतःच्या मायेत नेहमी लपलेला, भक्तांसाठी नेहमी चिंतामणी, वर देणारा, कार्तवीर्यादींना राज्य देणारा, निष्पाप आहे.
विश्वश्लाघ्यामिताचारो दत्तात्रेयो मुनीश्वरः । पराशक्तिसदाश्लिष्टो योगानंदः सदोन्मदः
ज्याचे आचरण जगभर कौतुकास्पद, दत्तात्रेय, मुनींचा स्वामी, नेहमी पराशक्तीच्या आलिंगनात, योगाचा आनंद, सतत उन्मत्त आहे.
समस्तेंद्रारितेजोहृत्परमामृतपद्मपः । अनुसूयागर्भरत्नं भोगमोक्षसुखप्रदः
सर्व इंद्रशत्रूंचे तेज हरवणारा, परम अमृत कमळ देणारा, अनसूयेच्या गर्भातील रत्न, भोग व मोक्ष दोन्ही देणारा आहे.
जमदग्निकुलादित्यो रेणुकाद्भुतशक्तिकृत् । मातृहत्यादिनिर्लेपः स्कंदजिद्विप्रराज्यदः
तो जमदग्नीच्या वंशातील सूर्य, रेणुकेची अद्भुत शक्ती निर्माण करणारा, मातृहत्येसारख्या पापांना न लागणारा, स्कंदाचा विजेता, ब्राह्मणांना राज्य देणारा आहे.
सर्वक्षत्रांतकृद्वीरदर्पहा कार्त्तवीर्यजित् । सप्तद्वीपावतीदाता शिवार्चक यशप्रदः
तो सर्व क्षत्रियांना संपवणारा, वीरांचा गर्व मोडणारा, कार्तवीर्याचा विजेता, सातही द्वीपांचा दाता, शिवाची पूजा करणारा, कीर्ती देणारा आहे.
भीमः परशुरामश्च शिवाचार्यैकविश्वभुक् । शिवाखिलज्ञानकोशो भीष्माचार्योऽग्निदैवतः
तो भीम, परशुराम, शिवाच्या शिकवणीचा एकमेव विश्वगुरु, शिवाच्या सर्व ज्ञानाचा कोष, भीष्माचा गुरु, अग्निदेवतेचा देव आहे.
द्रोणाचार्यगुरुर्विश्वजैत्रधन्वाकृतांतजित् । अद्वितीयतपोमूर्त्तिर्ब्रह्मचर्यैकदक्षिणः
तो द्रोणाचार्यांचा गुरु, धनुष्याने सर्वांना जिंकणारा, मृत्यूवर विजय मिळवणारा, अद्वितीय तपस्वी, ब्रह्मचर्याचा एकमेव ध्येयवादी आहे.
मनुःश्रेष्ठः सतांसेतुर्महीयान्वृषभो विराट् । आदिराजः क्षितिपिता सर्वरत्नैकदोहकृत्
तो श्रेष्ठ मनू, सज्जनांसाठी सेतु, महान वृषभ, विराट, आदिराज, पृथ्वीचा पिता, सर्व रत्नांचा एकमेव दाता आहे.
पृथुर्जन्माद्येकदक्षो गीः श्रीः कीर्तिः स्वयंवृतः । जगद्वृत्तिप्रदश्चक्रवर्त्तिश्रेष्ठोद्वयास्त्रधृक्
त्याचा जन्म पृथु म्हणून झाला. तो जन्मतःच कुशल होता, त्याच्यासोबत वाणी, लक्ष्मी आणि कीर्ती नेहमीच होत्या. स्वतःची इच्छा असलेला, जगाला पोषण देणारा, सर्वश्रेष्ठ सम्राट, आणि अचूक अस्त्रांचा धारक होता.
सनकादिमुनिप्राप्य भगवद्भक्तिवर्द्धनः । वर्णाश्रमादिधर्माणां कर्त्ता वक्ता प्रवर्त्तकः
सनक वगैरे ऋषींकडून त्याने भगवंताची भक्ती मिळवली आणि ती भक्ती वाढवली. तो वर्णाश्रम वगैरे धर्मांचा कर्ता, सांगणारा आणि प्रस्थापित करणारा होता.