प्रसूयमानां यो धेनुं दद्यात्सोपस्करां नरः । तत्फलं समवाप्नोति कामिकाव्रतकारकः
जो मनुष्य वासरू होणारी गाय आणि तिच्या सर्व वस्तूंसह दान करतो, त्याला कामिका व्रत करणाऱ्याप्रमाणेच फळ मिळते.
श्रावणे श्रीधरं देवं पूजयेद्यो नरोत्तमः । तेनैव पूजिता देवा गंधर्वोरगपन्नगाः
जो श्रेष्ठ पुरुष श्रावण महिन्यात श्रीधर देवाची पूजा करतो, त्याने प्रत्यक्ष देव, गंधर्व, सर्प आणि नाग यांचीही पूजा केली असे समजावे.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कामिकादिवसे हरिः । पूजनीयो यथाशक्ति मानुषैः पापभीरुभिः
म्हणून, कामिका व्रताच्या दिवशी, सर्व प्रयत्नांनी आणि आपल्या शक्तीनुसार, पापाला घाबरणाऱ्या माणसांनी हरिची पूजा करावी.
ये संसारार्णवे मग्नाः पापपंकसमाकुले । तेषामुद्धरणार्थाय कामिकाव्रतमुत्तमम्
जे लोक संसाराच्या समुद्रात, पापाच्या चिखलात बुडाले आहेत, त्यांना तारण्यासाठी कामिका व्रत हे श्रेष्ठ आहे.
नातः परतरा काचित्पवित्रा पापहारिणी । एवं नारद जानीहि स्वयमाह परो हरिः
या व्रतापेक्षा अधिक पवित्र किंवा पाप नष्ट करणारे दुसरे काहीही नाही; हे नारद, स्वतः परम हरिने सांगितले आहे, असे जाण.
अध्यात्मविद्या निरतैर्यत्फलं प्राप्यते नरैः । ततो बहुतरं विद्धि कामिकाव्रतसेविनाम्
अध्यात्मविद्येत रमणाऱ्या लोकांना जे फळ मिळते, त्यापेक्षा कितीतरी अधिक फळ कामिका व्रत करणाऱ्यांना मिळते, हे जाण.
रात्रौ जागरणं कृत्वा कामिकाव्रतकृन्नरः । न पश्यति यमं रौद्रं नैव गच्छति दुर्गतिम्
जो मनुष्य रात्री जागरण करून कामिका व्रत करतो, त्याला रौद्र यमाचा सामना करावा लागत नाही आणि तो कधीही वाईट स्थळी जात नाही.
न पश्यति कुयोनिं च कामिकाव्रतसेवनात् । कामिकाया व्रते चीर्णे कैवल्यं योगिनो गताः
कामिका व्रत केल्याने वाईट योनीत जन्म मिळत नाही; हे व्रत पूर्ण केल्यावर योगी मुक्ती प्राप्त करतात.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कर्तव्या नियतात्मभिः । तुलसीप्रभवैः पत्रैः यो नरः पूजयेद्धरिम्
म्हणून, सर्व प्रयत्नांनी, संयमित मन असणाऱ्यांनी हे व्रत करावे; जो मनुष्य तुळशीच्या पानांनी हरिची पूजा करतो,
न लिप्यते स पापेन पद्मपत्रमिवांभसा । सुवर्णभारमेकं तु रजतं च चतुर्गुणम्
त्याला पाप लागून राहत नाही, जसे कमळाच्या पानाला पाणी चिकटत नाही; एक तोळा सोने किंवा त्याच्या चौपट चांदी दान केल्याचे फळ,
तत्फलं समवाप्नोति तुलसीदलपूजनात् । रत्न मौक्तिक वैडूर्य प्रवालादिभिरर्चितः
तेच फळ तुळशीच्या पानांनी पूजा केल्याने मिळते; रत्न, मोती, वैडूर्य, प्रवाळ इत्यादींनी विष्णूची पूजा केली तरी,
न तुष्यति तथा विष्णुस्तुलसीदलतो यथा । तुलसीमंजरीभिश्च पूजितो येन केशवः
तरीही तुळशीच्या पानांनी जशी संतुष्टी होते, तशी दुसऱ्या कोणत्याही वस्तूने होत नाही; आणि जो केशवाची तुळशीच्या मंजिरींनी पूजा करतो,
या दृष्टा निखिलाघसंघशमनी स्पृष्टा वपुः पावनी। रोगाणामभिवंदितानि रसिनी सिक्तांतकत्रासिनी । प्रत्यासत्तिविधायिनी भगवतः कृष्णस्य संरोपिता। न्यस्ता तच्चरणे विमुक्तिफलदा तस्यै तुलस्यै नमः
ती तुळशी, जी पाहिल्यावर सर्व पापांचा नाश करते, स्पर्श केल्यावर शरीर पवित्र करते, वंदन केल्यावर रोग दूर करते, चाखल्यावर गोड लागते, शिंपडल्यावर मृत्यू दूर करते, जवळ ठेवली तर जवळीक मिळते, कृष्णासाठी लावली आणि त्याच्या पायाशी अर्पण केली तर मुक्तीचे फळ देते, अशा त्या तुळशीला मी नमस्कार करतो.
दीपं ददाति यो मर्त्यो दिवारात्रं हरेर्दिने । तस्य पुण्यस्य संख्यातुं चित्रगुप्तो न वेत्त्यलम्
जो मनुष्य हरिदिनी, दिवस-रात्र दिवा लावतो, त्याच्या पुण्याची गणना चित्रगुप्तालाही करता येत नाही.
कृष्णाग्रे दीपको यस्य ज्वलत्येकादशीदिने । पितरस्तस्य तृप्यंति अमृतेन दिवि स्थिताः
एकादशीच्या दिवशी जो कुणी कृष्णासमोर दिवा लावतो, त्याचे स्वर्गात असलेले पूर्वज अमृताने तृप्त होतात.
घृतेन दीपं प्रज्वाल्य तिलतैलेन वा पुनः । प्रयाति सूर्यलोकं च दीपकोटिशतार्चितः
जो दिवा तुपाने किंवा पुन्हा तीळतेलाने लावतो, आणि शेकडो कोटी दिव्यांनी पूजा करतो, तो सूर्यलोकात जातो.
अयं तवाग्रे कथितः कामिकामहिमा मया । अतो नरैः प्रकर्त्तव्या सर्वपातकहारिणी
मी तुझ्यासमोर या काम्य एकादशीचे महत्त्व सांगितले आहे. म्हणून सर्वांनी ती करावी, कारण ती सर्व पापांचा नाश करते.
ब्रह्महत्यापहरणी भ्रूणहत्याविनाशिनी । वैष्णवस्थानदात्री च महापुण्यफलप्रदा
ही एकादशी ब्रह्महत्येचे पाप दूर करते, गर्भहत्या नष्ट करते, विष्णूचे स्थान देते आणि मोठ्या पुण्याचे फळ मिळवून देते.
श्रुत्वा माहात्म्यमेतस्या नरः श्रद्धासमन्वितः । विष्णुलोकमवाप्नोति सर्वपापैः प्रमुच्यते
जो मनुष्य श्रद्धेने हे माहात्म्य ऐकतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि विष्णूच्या लोकात पोहोचतो.
इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायामुत्तरखंडे उमामहेश्वरसंवादे श्रावणकृष्णैकादशीनाम चतुष्पंचाशत्तमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या उत्तरखंडातील उमामहेश्वर संवादातील 'श्रावण कृष्ण एकादशी' नावाच्या चौपन्नाव्या अध्यायाचा येथे समारोप झाला.
युधिष्ठिर उवाच। श्रावणस्य सिते पक्षे किं नामैकादशीभवेत् । कथयस्व प्रसादेन ममाग्रे मधुसूदन
युधिष्ठिर म्हणाला — हे मधुसूदन, श्रावण महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील एकादशीचे नाव काय आहे? कृपया मला सांग.
श्रीकृष्ण उवाच- शृणुष्वावहितो राजन्कथां पापहरां पराम् । यस्याः श्रवणमात्रेण वाजपेयफलं भवेत्
श्रीकृष्ण म्हणाले — राजन, लक्ष देऊन ऐक. ही कथा पाप नष्ट करणारी आहे. केवळ ऐकण्याने वाजपेय यज्ञाचे फळ मिळते.
द्वापरस्य युगस्यादौ पुरा माहिष्मती पुरे । राजा महीजिदाख्यातो राज्यं पालयति स्वकम्
द्वापरयुगाच्या सुरुवातीला, माहिष्मती नगरीत महिजित नावाचा राजा आपल्या राज्याचा कारभार पाहत होता.
पुत्रहीनस्य तस्यैव न तद्राज्यं सुखप्रदम् । अपुत्रस्य सुखं नास्ति इहलोके परत्र च
त्याला पुत्र नव्हता, त्यामुळे ते राज्य त्याला आनंद देत नव्हते. ज्याला पुत्र नाही, त्याला या जगात आणि पुढच्या जन्मातही सुख मिळत नाही.
चिंतयास्य सुतस्यैवं कालो बहुतरो गतः । न प्राप्तश्च सुतो राज्ञा सर्वसौख्यप्रदो नृणाम्
पुत्र मिळावा म्हणून तो सतत विचार करत राहिला, पण पुष्कळ काळ गेला तरी त्याला सर्व सुख देणारा पुत्र मिळाला नाही.
दृष्ट्वात्मानं प्रवयसं राजा चिंतापरोऽभवत् । तदागतः प्रजामध्ये इदं वचनमब्रवीत्
आपण वयस्क झालो आहोत हे पाहून राजा चिंतेत पडला. मग आपल्या प्रजेमध्ये त्याने असे बोलले.
इहजन्मनि भो लोका न मया पातकं कृतम् । अन्यायोपार्जितं वित्तं क्षिप्तं कोशे मया न हि
हे लोकहो, या जन्मात मी कोणतेही पाप केले नाही. मी अन्यायाने मिळवलेले धन कधीच आपल्या कोषात ठेवले नाही.
ब्रह्मस्वं देवद्रविणं न गृहीतं मया क्वचित् । न्यासापहारो न कृतः परस्य बहुपापदः । पुत्रवत्पालितो लोको धर्मेण विजिता मही
मी कधीही ब्राह्मणांचे किंवा देवांचे धन घेतले नाही. दुसऱ्याची ठेव चोरली नाही, जी मोठे पाप देते. मी लोकांचे पुत्रासारखे रक्षण केले आणि धर्माने पृथ्वी जिंकली.
दुष्टेषु पातितो दंडो बंधुपुत्रोपमेष्वपि । शिष्टास्तु पूजिता नित्यं न द्वेष्याश्च मया जनाः
वाईट लोकांना, अगदी नातेवाईक किंवा मुलांनाही, मी शिक्षा दिली. सज्जनांना नेहमी सन्मान दिला आणि मी कधीच कोणाचा द्वेष केला नाही.
इत्येवं ब्रुवतो मार्गं धर्मयुक्तं द्विजोत्तमाः । कस्मान्मम गृहे पुत्रो न जातस्तद्विमृश्यताम्
मी नेहमी धर्माने चाललो, असे सांगताना, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो, माझ्या घरी पुत्र का झाला नाही हे विचार करा.