युधिष्ठिर उवाच- साधु कृष्ण त्वया प्रोक्तमादिदेवो भवान्प्रभो । स्वेदजा अंडजाश्चैव उद्भिज्जाश्च जरायुजाः
युधिष्ठिर म्हणाले — कृष्णा, तुम्ही जे सांगितलं ते फारच उत्तम आहे! प्रभो, तुम्ही आदिदेव आहात. घामातून, अंड्यातून, अंकुरातून आणि गर्भातून जन्मणाऱ्या सर्व सृष्टीचे तुम्हीच कारण आहात.
तेषां कर्त्ता विकर्त्ता त्वं पालकः क्षयकारकः । माघस्य कृष्णपक्षे तु षट्तिला कथिता त्वया
तुम्हीच त्यांचे निर्माण करणारे, नाश करणारे, पालन करणारे आणि शेवट घडवणारे आहात. माघ महिन्याच्या कृष्णपक्षात तुम्ही षट्तिलाचे व्रत सांगितले.
शुक्ले च का भवेद्देव कथयस्व प्रसादतः । किं नाम को विधिस्तस्याः को देवस्तत्र पूज्यते
देवा, मग शुद्ध पक्षात काय होतं, कृपया सांगा. त्या व्रताचं नाव काय, त्याची पद्धत काय, आणि तिथे कोणत्या देवतेची पूजा करतात?
श्रीकृष्ण उवाच- कथयिष्यामि राजेंद्र शुक्ले माघस्य या भवेत् । जया नामेति विख्याता सर्वपापहरा परा
श्रीकृष्ण म्हणाले — राजेंद्र, माघ महिन्याच्या शुद्ध पक्षात जे व्रत येतं, ते मी सांगतो. ते जयाव्रत म्हणून प्रसिद्ध आहे, सर्व पापांचा नाश करणारे आणि श्रेष्ठ आहे.
पवित्रा पापहंत्री च कामदा मोक्षदा नृणाम् । ब्रह्महत्यापहंत्री च पिशाचत्वविनाशिनी
हे व्रत पवित्र आहे, पापांचा नाश करणारं आहे, मनुष्याला इच्छित फळ आणि मोक्ष देणारं आहे; ब्रह्महत्येचं पाप दूर करतं आणि भुतांच्या त्रासाचा नाश करतं.
नैव तस्या व्रते चीर्णे प्रेतत्वं जायते नृणाम् । नातः परतरा काचित्पापघ्नी मोक्षदायिनी
हे व्रत केल्यावर माणसाला प्रेतयोनी मिळत नाही; याहून मोठं पापनाशक आणि मोक्ष देणारं दुसरं काही नाही.
एतस्मात्कारणाद्राजन्कर्त्तव्या सा प्रयत्नतः । श्रूयतां राजशार्दूल कथा पौराणिकी शुभा
म्हणून हे व्रत काळजीपूर्वक करावं, राजन. आता, राजसिंहा, ती शुभ पुराणकथा ऐका.
पंकजे च पुराणेऽस्या महिमा कथितो मया । एकदा नाकलोके वै इंद्रो राज्यं चकार ह
या पद्मपुराणात मी या व्रताचं महत्त्व सांगितलं आहे. एकदा, देवांच्या लोकात इंद्र राजा होता.
देवास्तत्र सुखेनैव निवसंति मनोरमे । पीयूषपाननिरता अप्सरोगणसेविताः
त्या रम्य स्थळी देवता आनंदाने राहतात, अमृतपानात मग्न असतात आणि अप्सरांचा संग त्यांना लाभतो.
नंदनं तु वनं तत्र पारिजातोपसेवितम् । रमयंति रमंतेऽत्र अप्सरोभिर्दिवौकसः
त्या ठिकाणी नंदनवन आहे, जिथे पारिजात वृक्षांनी शोभा आलेली आहे; तिथे देवता अप्सरांसोबत रमतात आणि आनंद घेतात.
एकदा रममाणोऽसौ देवेंद्रः स्वेच्छया नृप । नर्त्तयामास वै हर्षात्पंचाशत्कोटिनायकः
एकदा तिथे देवेन्द्र आपल्या इच्छेने, अत्यंत आनंदाने, पन्नास कोटी सेवकांच्या पुढे नृत्य करू लागला.
गंधर्वास्तत्र गायंति गंधर्वः पुष्पदंतकः । चित्रसेनस्तु तत्रैव चित्रसेनसुता तथा
त्या ठिकाणी गंधर्व गाणे गातात—पुष्पदंतक नावाचा गंधर्व, चित्रसेन आणि चित्रसेनाची कन्या देखील तिथे आहेत.
मालिनीति च नाम्ना तु चित्रसेनस्य योषिता । मालिन्यास्तु समुत्पन्ना पुष्पदंती च नामतः
चित्रसेनाची पत्नी मालिनी असे नाव आहे; आणि मालिनीपासून पुष्पदंती नावाची कन्या जन्माला आली.
पुष्पदंतस्य पुत्रोऽसौ माल्यवान्नाम नामतः । पुष्पदंत्याश्च रूपेण माल्यवानतिमोहितः
पुष्पदंताचा मुलगा मालयवान असे नाव आहे; आणि मालयवान पुष्पदंतीच्या सौंदर्याने पूर्णपणे मोहून गेला.
तया ह्येवं कटाक्षैश्च माल्यवांश्च वशीकृतः । लावण्यं रूपसंपन्नं तस्या रूपं निशामय
तिच्या कटाक्षांनी मालयवान जणू जिंकला गेला; तिच्या रूपाचे सौंदर्य आणि मोहकता पाहा.
बाहू तस्याश्च कामेन कंठपाशौ कृताविव । कर्णायते तु नयने रक्तांते घूर्णिते तथा
तिचे हात जणू प्रेमाने गळ्यात अडकले आहेत; तिच्या डोळ्यांच्या कडा लालसर असून, ते कानांकडे वळतात आणि हलतात.
कर्णौ तु शोभनौ तस्याः कुण्डलाभ्यां नृपोत्तम । कंबुग्रीवायुता सैव दिव्याभरणभूषिता
राजन, तिचे कान सुंदर आहेत, कुंडलांनी सजलेले; तिच्या गळ्याला शंखासारखा आकार असून, दिव्य दागिन्यांनी ती शोभते.
पीनोन्नतौ कुचौ तस्यास्तौ हेमकलशाविव । मध्यं क्षामं च चार्वंग्या मुष्टिग्राह्यमनुत्तमम्
तिची उन्नत, भरदार स्तन जणू सोन्याच्या कलशासारखी आहेत; तिची कंबर इतकी सडपातळ आहे की ती मूठीत मावेल अशी आहे.
नितंबौ विस्तृतौ चास्या विस्तीर्णा जघनस्थली । चरणौ शोभमानौ च रक्तोत्पलसमद्युती
तिचे नितंब रुंद आहेत, कमरेचा भाग विस्तारलेला आहे; तिचे पाय लाल कमळासारखे तेजस्वी आणि सुंदर आहेत.
ईदृश्या पुष्पवत्या स माल्यवानतिमोहितः । शक्रस्य परितोषाय नृत्यार्थं तौ समागतौ
अशा फुलासारख्या सुंदर पुष्पदंतीने मालयवान पूर्णपणे मोहित झाला; देवेन्द्राच्या आनंदासाठी ते दोघे नृत्यासाठी एकत्र आले.
गायमानौ तु तौ तत्र अप्सरोगणसेवितौ । मदनाभिपरीतांगौ पुष्पदंती च माल्यवान्
ते दोघे तिथे गात होते, अप्सरांचा संग त्यांना लाभला होता; कामाने व्यापलेली त्यांची शरीरे—पुष्पदंती आणि मालयवान.
परस्परानुरागेण व्यामोहवशमागतौ । न शुद्धगानं गायेतां चित्तभ्रमसमन्वितौ
एकमेकांवरील प्रेमामुळे ते दोघे मोहाच्या वश झाले; मन अस्थिर झाल्याने त्यांना शुद्ध गाणे जमले नाही.
बद्धदृष्टी तथान्योन्यं कामबाणवशं गतौ । ज्ञात्वा लेखर्षभस्तत्र संगतं मानसं तयोः
त्यांची नजर एकमेकांवर खिळली होती, दोघेही कामबाणांनी घायाळ झाले; त्यांचे मन एकरूप झालेले पाहून लेकर्षभाने (इंद्राने) त्यांची अवस्था ओळखली.
तालक्रियामानलोपात्तथा गीतविसर्जनात् । चिंतयित्वा तु मघवा ह्यवमानं तथात्मनः
त्यांच्या ताल विसरल्यामुळे आणि गाणे सोडून दिल्यामुळे, मगवान (इंद्र) स्वतःच्या अपमानाचा विचार करत गंभीर झाला.
कुपितश्च तयोरर्थे शापं दास्यन्निदं जगौ । धिग्धिग्वां पतितौ मूढावाज्ञाभंग कृतौ मम
त्यांच्या रागाने तो शाप देण्यासाठी तयार झाला आणि म्हणाला: 'धिक्कार आहे! तुम्ही दोघे माझ्या आज्ञेचे उल्लंघन करून भ्रमित झालात आणि पडत गेलात.'
युवां पिशाचौ भवतां दंपतीभावधारिणौ । मर्त्यलोकमनुप्राप्तौ भुंजानौ कर्मणः फलम्
'तुम्ही दोघे पिशाच्च रूप धारण करून पती-पत्नी म्हणून मर्त्य लोकात जन्म घ्याल आणि आपल्या कर्माचे फळ भोगाल.'
एवं मघवता शप्तावुभौ दुःखितमानसौ । हिमवंतं गिरिं प्राप्ताविंद्रशापाद्विमोहितौ
मघवानाने शाप दिल्यावर, दोघेही दुःखी मनाने, इंद्राच्या शापामुळे गोंधळलेल्या अवस्थेत हिमालय पर्वतावर पोहोचले.
उभौ पिशाचतां प्राप्तौ दारुणं दुःखमेव च । संतप्तमानसौ तत्र हिमकृच्छ्रगतावुभौ
दोघेही पिशाच्च झाले आणि भयंकर दुःख भोगू लागले; त्यांचे मन जळत होते आणि तिथे कडक थंडीमध्ये दोघेही तग धरून राहिले.
गंधर्वत्वमप्सरस्त्वं न जानीतो विमौहितौ । पीड्यमानौ निदाघेन देहपातकजेन च
एक गंधर्व आणि दुसरी अप्सरा असूनही, त्या गोंधळात त्यांना ते आठवतच नव्हते; ते उन्हाने आणि देहपाताच्या पापाने त्रस्त झाले होते.
न निशायां सुखं शांतिं लभेते कर्मपीडितौ । परस्परं वादमानौ चेरतुर्गिरिगह्वरे
कर्माच्या यातनेने त्रस्त होऊन, रात्री त्यांना ना सुख मिळाले ना शांतता; एकमेकांशी वाद घालत, ते पर्वताच्या गुंफांमध्ये भटकत राहिले.