श्रीकृष्ण उवाच-। एकापिनावदत्तत्र षट्तिलैकादशीव्रतम् । अन्यया कथितं तत्र द्रष्टव्या मानुषी मया
श्रीकृष्ण म्हणाले — तिथे एकच स्त्री षट्तिला एकादशीचं व्रत सांगत नव्हती; बाकी सगळ्या त्या व्रताची गोष्ट करत होत्या, आणि मी माणसाच्या रूपात तिला पाहिलं.
ततो द्वारं समुद्घाट्य दृष्टा ताभिश्च मानुषी । न देवी न च गंधर्वी नासुरी न च पन्नगी
मग दार उघडून त्या स्त्रीला सगळ्यांनी पाहिलं; ती ना देवी होती, ना गंधर्व स्त्री, ना असुरी, ना सर्पकुळातील.
दृष्टा पूर्वं तथा नारी यादृशीयं द्विजर्षभ । देवीनामुपदेशेन षट्तिलाया व्रतं कृतम्
अशी स्त्री यापूर्वी कधीच पाहिली नव्हती, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण; देवतांच्या सांगण्यावरून तिने षट्तिला व्रत केलं होतं.
मानुष्या सत्यव्रतया भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । रूपकांतिसमायुक्ता क्षणेन समवाप सा
ती स्त्री माणूस असूनही सत्यनिष्ठ होती; तिने व्रताच्या फळाने भोग आणि मोक्ष दोन्ही मिळवले, आणि क्षणातच तिच्या रूपात तेज आणि कांती आली.
धनं धान्यं च वस्त्रादि सुवर्णं रौप्यमेव च । भवनं सर्वसंपन्नं षट्तिलायाः प्रभावतः
षट्तिलाच्या प्रभावामुळे तिला धन, धान्य, वस्त्र, सोने, चांदी आणि सर्व प्रकारच्या संपत्तीने भरलेलं घर मिळालं.
रूपकांतिसमायुक्ता क्षणेन समपद्यत
क्षणातच तिच्या रूपात तेज आणि कांती प्रकट झाली.
अतितृष्णा न कर्त्तव्या वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् । आत्मवित्तानुसारेण तिलान्वस्त्राणि दापयेत्
अती लोभ करू नये, आणि धनासाठी फसवणूक टाळावी; आपल्या सामर्थ्यानुसार तिळ आणि वस्त्र दान द्यावं.
लभते चैवमारोग्यं नरो जन्मनि जन्मनि । न दारिद्र्यं न कष्टत्वं न च दौर्भाग्यमेव च 6.42.
अशा प्रकारे, माणसाला प्रत्येक जन्मात आरोग्य मिळतं; दारिद्र्य, दुःख किंवा दुर्दैव येत नाही.
संभवेद्वै द्विजश्रेष्ठ षट्तिलासमुपोषणात् । अनेन विधिना भूप तिलदाता न संशयः
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, षट्तिला व्रत पाळल्याने आणि या पद्धतीने तिळ दान केल्याने हे फळ नक्कीच मिळतं.
मुच्यते पातकैः सर्वैरनायासेन मानवः । दानं च विधिवत्पात्रे सर्वपातकनाशनम् । नानर्थः कश्चिन्नायासः शरीरे नृपसत्तम
माणूस सर्व पापांपासून सहज मुक्त होतो; योग्य पात्राला योग्य रीतीने दान केल्याने सगळ्या पापांचा नाश होतो. कुठलाही अनर्थ किंवा शरीराला त्रास होत नाही, हे श्रेष्ठ राजा.
युधिष्ठिर उवाच- साधु कृष्ण त्वया प्रोक्तमादिदेवो भवान्प्रभो । स्वेदजा अंडजाश्चैव उद्भिज्जाश्च जरायुजाः
युधिष्ठिर म्हणाले — कृष्णा, तुम्ही जे सांगितलं ते फारच उत्तम आहे! प्रभो, तुम्ही आदिदेव आहात. घामातून, अंड्यातून, अंकुरातून आणि गर्भातून जन्मणाऱ्या सर्व सृष्टीचे तुम्हीच कारण आहात.
तेषां कर्त्ता विकर्त्ता त्वं पालकः क्षयकारकः । माघस्य कृष्णपक्षे तु षट्तिला कथिता त्वया
तुम्हीच त्यांचे निर्माण करणारे, नाश करणारे, पालन करणारे आणि शेवट घडवणारे आहात. माघ महिन्याच्या कृष्णपक्षात तुम्ही षट्तिलाचे व्रत सांगितले.
शुक्ले च का भवेद्देव कथयस्व प्रसादतः । किं नाम को विधिस्तस्याः को देवस्तत्र पूज्यते
देवा, मग शुद्ध पक्षात काय होतं, कृपया सांगा. त्या व्रताचं नाव काय, त्याची पद्धत काय, आणि तिथे कोणत्या देवतेची पूजा करतात?
श्रीकृष्ण उवाच- कथयिष्यामि राजेंद्र शुक्ले माघस्य या भवेत् । जया नामेति विख्याता सर्वपापहरा परा
श्रीकृष्ण म्हणाले — राजेंद्र, माघ महिन्याच्या शुद्ध पक्षात जे व्रत येतं, ते मी सांगतो. ते जयाव्रत म्हणून प्रसिद्ध आहे, सर्व पापांचा नाश करणारे आणि श्रेष्ठ आहे.
पवित्रा पापहंत्री च कामदा मोक्षदा नृणाम् । ब्रह्महत्यापहंत्री च पिशाचत्वविनाशिनी
हे व्रत पवित्र आहे, पापांचा नाश करणारं आहे, मनुष्याला इच्छित फळ आणि मोक्ष देणारं आहे; ब्रह्महत्येचं पाप दूर करतं आणि भुतांच्या त्रासाचा नाश करतं.
नैव तस्या व्रते चीर्णे प्रेतत्वं जायते नृणाम् । नातः परतरा काचित्पापघ्नी मोक्षदायिनी
हे व्रत केल्यावर माणसाला प्रेतयोनी मिळत नाही; याहून मोठं पापनाशक आणि मोक्ष देणारं दुसरं काही नाही.
एतस्मात्कारणाद्राजन्कर्त्तव्या सा प्रयत्नतः । श्रूयतां राजशार्दूल कथा पौराणिकी शुभा
म्हणून हे व्रत काळजीपूर्वक करावं, राजन. आता, राजसिंहा, ती शुभ पुराणकथा ऐका.
पंकजे च पुराणेऽस्या महिमा कथितो मया । एकदा नाकलोके वै इंद्रो राज्यं चकार ह
या पद्मपुराणात मी या व्रताचं महत्त्व सांगितलं आहे. एकदा, देवांच्या लोकात इंद्र राजा होता.
देवास्तत्र सुखेनैव निवसंति मनोरमे । पीयूषपाननिरता अप्सरोगणसेविताः
त्या रम्य स्थळी देवता आनंदाने राहतात, अमृतपानात मग्न असतात आणि अप्सरांचा संग त्यांना लाभतो.
नंदनं तु वनं तत्र पारिजातोपसेवितम् । रमयंति रमंतेऽत्र अप्सरोभिर्दिवौकसः
त्या ठिकाणी नंदनवन आहे, जिथे पारिजात वृक्षांनी शोभा आलेली आहे; तिथे देवता अप्सरांसोबत रमतात आणि आनंद घेतात.
एकदा रममाणोऽसौ देवेंद्रः स्वेच्छया नृप । नर्त्तयामास वै हर्षात्पंचाशत्कोटिनायकः
एकदा तिथे देवेन्द्र आपल्या इच्छेने, अत्यंत आनंदाने, पन्नास कोटी सेवकांच्या पुढे नृत्य करू लागला.
गंधर्वास्तत्र गायंति गंधर्वः पुष्पदंतकः । चित्रसेनस्तु तत्रैव चित्रसेनसुता तथा
त्या ठिकाणी गंधर्व गाणे गातात—पुष्पदंतक नावाचा गंधर्व, चित्रसेन आणि चित्रसेनाची कन्या देखील तिथे आहेत.
मालिनीति च नाम्ना तु चित्रसेनस्य योषिता । मालिन्यास्तु समुत्पन्ना पुष्पदंती च नामतः
चित्रसेनाची पत्नी मालिनी असे नाव आहे; आणि मालिनीपासून पुष्पदंती नावाची कन्या जन्माला आली.
पुष्पदंतस्य पुत्रोऽसौ माल्यवान्नाम नामतः । पुष्पदंत्याश्च रूपेण माल्यवानतिमोहितः
पुष्पदंताचा मुलगा मालयवान असे नाव आहे; आणि मालयवान पुष्पदंतीच्या सौंदर्याने पूर्णपणे मोहून गेला.
तया ह्येवं कटाक्षैश्च माल्यवांश्च वशीकृतः । लावण्यं रूपसंपन्नं तस्या रूपं निशामय
तिच्या कटाक्षांनी मालयवान जणू जिंकला गेला; तिच्या रूपाचे सौंदर्य आणि मोहकता पाहा.
बाहू तस्याश्च कामेन कंठपाशौ कृताविव । कर्णायते तु नयने रक्तांते घूर्णिते तथा
तिचे हात जणू प्रेमाने गळ्यात अडकले आहेत; तिच्या डोळ्यांच्या कडा लालसर असून, ते कानांकडे वळतात आणि हलतात.
कर्णौ तु शोभनौ तस्याः कुण्डलाभ्यां नृपोत्तम । कंबुग्रीवायुता सैव दिव्याभरणभूषिता
राजन, तिचे कान सुंदर आहेत, कुंडलांनी सजलेले; तिच्या गळ्याला शंखासारखा आकार असून, दिव्य दागिन्यांनी ती शोभते.
पीनोन्नतौ कुचौ तस्यास्तौ हेमकलशाविव । मध्यं क्षामं च चार्वंग्या मुष्टिग्राह्यमनुत्तमम्
तिची उन्नत, भरदार स्तन जणू सोन्याच्या कलशासारखी आहेत; तिची कंबर इतकी सडपातळ आहे की ती मूठीत मावेल अशी आहे.
नितंबौ विस्तृतौ चास्या विस्तीर्णा जघनस्थली । चरणौ शोभमानौ च रक्तोत्पलसमद्युती
तिचे नितंब रुंद आहेत, कमरेचा भाग विस्तारलेला आहे; तिचे पाय लाल कमळासारखे तेजस्वी आणि सुंदर आहेत.
ईदृश्या पुष्पवत्या स माल्यवानतिमोहितः । शक्रस्य परितोषाय नृत्यार्थं तौ समागतौ
अशा फुलासारख्या सुंदर पुष्पदंतीने मालयवान पूर्णपणे मोहित झाला; देवेन्द्राच्या आनंदासाठी ते दोघे नृत्यासाठी एकत्र आले.