षट्तिलैकादशीभूतं कीदृशं फलमस्ति वै । सोपाख्यानं मम ब्रूहि यदि तुष्टोऽसि यादव । श्रीकृष्ण उवाच शृणु राजन्यथावृत्तं दृष्टं तत्कथयामि ते । मर्त्यलोके पुरा ह्यासीद्ब्राह्मण्येका च नारद । व्रतचर्यारता नित्यं देवपूजारता सदा
षट्तिला एकादशीचे फळ काय आहे, ते कथा सांगून मला सांग, जर तू समाधानी असशील, हे यादव. श्रीकृष्ण म्हणाले: 'राजा, ऐक, जसे घडले तसे सांगतो. पूर्वी पृथ्वीवर, हे नारद, एक ब्राह्मण स्त्री होती, जी नेहमी व्रत आणि देवपूजेत मग्न होती.'
मासोपवासनिरता मम भक्ता च सर्वदा । कृष्णोपवाससंयुक्ता मम पूजापरायणा
ती नेहमी मासिक उपवास करत असे, कायम माझी भक्त होती, कृष्ण उपवास पाळायची आणि माझ्या पूजेत रमायची.
शरीरं क्लेशितं चैव उपवासैर्द्विजोत्तम । देवानां ब्राह्मणानां च कुमारीणां च भक्तितः
तिचं शरीर उपवासांनी खूपच थकले होते, पण तिने भक्तीभावाने देव, ब्राह्मण आणि कुमारिका यांची सेवा केली.
गृहादिकं प्रयच्छंती सर्वकालं महासती । अतिकृच्छ्ररता सा तु सर्वकालं तु वै द्विज
ती महान आणि सती स्त्री नेहमीच आपलं घर आणि सामान दान करत असे; ती नेहमीच कठोर तप करत होती.
न दत्ता भिक्षुके भिक्षा ब्राह्मणा न च तर्पिताः
तिने भिकाऱ्याला कधीच भिक्षा दिली नाही, आणि ब्राह्मणही तृप्त झाले नाहीत.
ततः कालेन महता मया वै चिंतितं द्विज । शुद्धमस्याः शरीरं हि व्रतैः कृच्छ्रैर्न संशयः
खूप काळानंतर, मी विचार केला, हे ब्राह्मण, तिचं शरीर व्रतांनी आणि कठोर तपांनी नक्कीच शुद्ध झालं होतं, यात शंका नाही.
अर्चितो वैष्णवो लोकः कायक्लेशेन वै तया । न दत्तमन्नदानं हि येन तृप्तिः परा भवेत्
तिने आपल्या शरीराच्या कष्टांनी वैष्णव लोकांची पूजा केली; पण तिने अन्नदान केलं नाही, ज्यामुळे खरी तृप्ती मिळते.
एवं ज्ञात्वा अहं ब्रह्मन्मर्त्यलोकमुपागतः । कापालं रूपमास्थाय भिक्षापात्रे च याचिता
हे ब्राह्मण, हे जाणून मी माणसांच्या जगात आलो; कापडी वस्त्र घालून, हातात भिक्षापात्र घेऊन मी भिक्षा मागितली.
कस्मात्त्वमागतो ब्रह्मन्क्व यासि वद मेऽग्रतः । पुनरेव मया प्रोक्तं देहि भिक्षां च सुंदरि
मी तिला विचारलं, 'तू कशासाठी आली आहेस, ब्राह्मण? कुठे चालली आहेस? मला सांग समोर.' पुन्हा मी म्हटलं, 'सुंदर स्त्री, मला भिक्षा दे.'
तया कोपेन महता मृत्पिंडस्ताम्रभाजने । क्षिप्तो यावदहं ब्रह्मन्पुनः स्वर्गं गतो द्विज
ती खूप रागावली आणि तिने मातीचा गोळा तांब्याच्या भांड्यात फेकला; आणि, हे ब्राह्मण, मी तिथे असतानाच पुन्हा स्वर्गात गेलो.
ततः कालेन महता तापसी सुमहाव्रता । सदेहा स्वर्गमायाता व्रतचर्या प्रभावतः
मग खूप काळानंतर, ती मोठ्या व्रतांची तपस्विनी आपल्या व्रताच्या सामर्थ्याने देहासकट स्वर्गात गेली.
मृत्पिंडिकाप्रदानेन गृहं प्राप्तं मनोरमम् । संजातं चैव विप्रर्षे धान्यराशि विवर्जितम्
मातीचा गोळा दान केल्यामुळे तिला सुंदर घर मिळालं; पण, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, तिथे धान्याचा ढीग नव्हता.
गृहं यावन्निरीक्षेत न किंचित्तत्र पश्यति । तावद्गृहाद्विनिष्क्रांता ममांते चागता द्विज
ती घराकडे पाहत असताना तिला काहीच दिसलं नाही; मग ती घराबाहेर पडली आणि माझ्याकडे आली, हे ब्राह्मण.
क्रोधेन महताविष्टमिदं वचनमब्रवीत् । मया व्रतैश्च कृच्छ्रैश्च उपवासैरनेकशः
ती खूप रागावली आणि म्हणाली, 'मी व्रत, कठोर तप आणि वारंवार उपवास केलं,'
पूजयाराधितो देवः सर्वलोकस्य पालकः । न तत्र दृश्यते किंचिद्गृहे मम जनार्दन
'मी सर्व लोकांचे रक्षण करणाऱ्या देवाची पूजा आणि सेवा केली; पण, जनार्दना, माझ्या घरात काहीच दिसत नाही.'
ततश्चोक्तं मया तस्यै गृहं गच्छ महाव्रते । आगमिष्यंति सुतरां कौतूहल समन्विताः
मग मी तिला सांगितलं, 'महाव्रते, तू आपल्या घरी जा; अनेक जणी कुतूहलाने येतील.'
देवपत्न्यो हि द्रष्टुं त्वां विस्मयाभिसमन्विताः । द्वारं नोद्घाटय विना षट्तिलापुण्यवाचनात्
'देवतांच्या पत्नी तुला पाहायला, आश्चर्याने भरून येतील; पण, षट्तिला व्रताचं पुण्य सांगितल्याशिवाय दार उघडू नकोस.'
एवमुक्ता मया सा तु गता वै मानुषी तदा । अत्रांतरे समायाता देवपत्न्यश्च वाडव
मी असं सांगितल्यावर ती त्या वेळी माणूस म्हणून निघून गेली; आणि दरम्यान, हे वडवा, देवतांच्या पत्नी तिथे आल्या.
ताभिश्च कथितं तत्र त्वां द्रष्टुं हि समागताः । द्वारमुद्घाटयस्वाद्य त्वां प्रपश्याम शोभने
त्यांनी तिथे सांगितलं, 'आम्ही तुला पाहायला आलो आहोत; दार उघड, सुंदर स्त्री, म्हणजे आम्ही तुला पाहू शकू.'
मानुष्युवाच- यदि मद्दर्शनं कार्यं सत्यं वाच्यं विशेषतः । षट्तिलाया व्रतं पुण्यं द्वारोद्घाटनकारणात्
माणूस स्त्री म्हणाली: 'जर तुम्हाला माझं दर्शन हवं असेल, तर खरं सांगा; षट्तिला व्रताचं पुण्य सांगितल्यावरच दार उघडता येईल.'
श्रीकृष्ण उवाच-। एकापिनावदत्तत्र षट्तिलैकादशीव्रतम् । अन्यया कथितं तत्र द्रष्टव्या मानुषी मया
श्रीकृष्ण म्हणाले — तिथे एकच स्त्री षट्तिला एकादशीचं व्रत सांगत नव्हती; बाकी सगळ्या त्या व्रताची गोष्ट करत होत्या, आणि मी माणसाच्या रूपात तिला पाहिलं.
ततो द्वारं समुद्घाट्य दृष्टा ताभिश्च मानुषी । न देवी न च गंधर्वी नासुरी न च पन्नगी
मग दार उघडून त्या स्त्रीला सगळ्यांनी पाहिलं; ती ना देवी होती, ना गंधर्व स्त्री, ना असुरी, ना सर्पकुळातील.
दृष्टा पूर्वं तथा नारी यादृशीयं द्विजर्षभ । देवीनामुपदेशेन षट्तिलाया व्रतं कृतम्
अशी स्त्री यापूर्वी कधीच पाहिली नव्हती, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण; देवतांच्या सांगण्यावरून तिने षट्तिला व्रत केलं होतं.
मानुष्या सत्यव्रतया भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । रूपकांतिसमायुक्ता क्षणेन समवाप सा
ती स्त्री माणूस असूनही सत्यनिष्ठ होती; तिने व्रताच्या फळाने भोग आणि मोक्ष दोन्ही मिळवले, आणि क्षणातच तिच्या रूपात तेज आणि कांती आली.
धनं धान्यं च वस्त्रादि सुवर्णं रौप्यमेव च । भवनं सर्वसंपन्नं षट्तिलायाः प्रभावतः
षट्तिलाच्या प्रभावामुळे तिला धन, धान्य, वस्त्र, सोने, चांदी आणि सर्व प्रकारच्या संपत्तीने भरलेलं घर मिळालं.
रूपकांतिसमायुक्ता क्षणेन समपद्यत
क्षणातच तिच्या रूपात तेज आणि कांती प्रकट झाली.
अतितृष्णा न कर्त्तव्या वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् । आत्मवित्तानुसारेण तिलान्वस्त्राणि दापयेत्
अती लोभ करू नये, आणि धनासाठी फसवणूक टाळावी; आपल्या सामर्थ्यानुसार तिळ आणि वस्त्र दान द्यावं.
लभते चैवमारोग्यं नरो जन्मनि जन्मनि । न दारिद्र्यं न कष्टत्वं न च दौर्भाग्यमेव च 6.42.
अशा प्रकारे, माणसाला प्रत्येक जन्मात आरोग्य मिळतं; दारिद्र्य, दुःख किंवा दुर्दैव येत नाही.
संभवेद्वै द्विजश्रेष्ठ षट्तिलासमुपोषणात् । अनेन विधिना भूप तिलदाता न संशयः
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, षट्तिला व्रत पाळल्याने आणि या पद्धतीने तिळ दान केल्याने हे फळ नक्कीच मिळतं.
मुच्यते पातकैः सर्वैरनायासेन मानवः । दानं च विधिवत्पात्रे सर्वपातकनाशनम् । नानर्थः कश्चिन्नायासः शरीरे नृपसत्तम
माणूस सर्व पापांपासून सहज मुक्त होतो; योग्य पात्राला योग्य रीतीने दान केल्याने सगळ्या पापांचा नाश होतो. कुठलाही अनर्थ किंवा शरीराला त्रास होत नाही, हे श्रेष्ठ राजा.