सुराः सर्वे समायाता भयभीताश्च दानवात् । शरणं त्वां जगन्नाथ त्राहि मां भक्तवत्सल
सर्व देवता एकत्र जमल्या आहेत, त्या दानवाच्या भीतीने घाबरलेल्या आहेत. जगाच्या नाथा, आम्ही तुझ्या आश्रयाला आलो आहोत — भक्तवत्सला, मला वाचव.
त्राहि नो देवदेवेश त्राहि त्राहि जनार्दन । त्राहि वै पुंडरीकाक्ष दानवानां विनाशक
देवांचा देव, आम्हांला वाचव. जनार्दना, वारंवार वाचव. कमळनयन, दानवांचा संहार करणारा, खरोखर वाचव.
त्वत्समीपं गताः सर्वे त्वमेव शरणं प्रभो । चशरणागतानां देवानां सहायं कुरु वै प्रभो
प्रभो, सर्वजण तुझ्या जवळ आले आहेत, तूच आमचा खरा आश्रय आहेस. शरण आलेल्या देवतांना मदत कर, प्रभो.
त्वं पतिस्त्वं मतिर्देव त्वं कर्ता त्वं च कारणम् । त्वं माता सर्वलोकानां त्वमेव जगतः पिता
देवा, तूच स्वामी आहेस, तूच आमची बुद्धी आहेस, तूच कर्ता आणि कारण आहेस. सर्व लोकांचा तूच आई आणि जगाचा एकटाच वडील आहेस.
भगवन्देवदेवेश शरणागतवत्सल । शरणं तव चायाता भयभीताश्च देवताः
भगवंत, देवांचा देव, शरण आलेल्यांवर प्रेम करणारा, घाबरलेल्या देवता तुझ्या आश्रयाला आल्या आहेत.
देवता निर्जिताः सर्वाः स्वर्गभ्रष्टाः कृताः प्रभो । अत्युग्रेण हि दैत्येन मुरनाम्ना महौजसा । इंद्रस्य वचनं श्रुत्वा विष्णुर्वचनमब्रवीत्
प्रभो, सर्व देवता त्या अत्यंत भयंकर, मोठ्या शक्तीच्या मुर नावाच्या दैत्याने हरविल्या गेल्या, स्वर्गातून खाली फेकल्या गेल्या. इंद्राचे बोल ऐकून विष्णू म्हणाले.
श्रीभगवानुवाच- कीदृशो दानवः शक्र किं रूपं कीदृशं बलम् । क्व स्थानं तस्य दुष्टस्य किं वीर्यं कः पराक्रमः । किं वरं तस्य दुष्टस्य ममाख्याहि महामते
श्रीभगवान म्हणाले — शक्रा, तो दानव कसा आहे? त्याचे रूप कसे आहे, त्याची शक्ती किती आहे? त्या दुष्टाचा निवास कुठे आहे? त्याचे सामर्थ्य आणि पराक्रम काय आहे? त्या दुष्टाला कोणता वर मिळाला आहे? हे महाबुद्धीमान, मला सांग.
इंद्र उवाच- पूर्वं बभूव देवेश ब्रह्मवंशसमुद्भवः । तालजंघस्तु नाम्ना च अत्युग्रोऽपि महासुरः
इंद्र म्हणाला — पूर्वी, हे देवाधिदेव, ब्रह्माच्या वंशातून एक अतिशय भयंकर असुर जन्माला आला, त्याचे नाव तालजंघा होते.
तस्य पुत्रो हि विख्यातो मुरनामेति दानवः । अत्युत्कटो महावीर्यो देवतानां भयंकरः
त्याचा मुलगा मुर नावाचा प्रसिद्ध दानव आहे. तो अत्यंत भयंकर, मोठ्या पराक्रमाचा आणि देवतांसाठी भीतीदायक आहे.
पुरी चंद्रावती नाम्ना तत्र स्थाने वसत्यसौ । निर्जिता देवताः सर्वा स्वर्गात्तेन विवासिताः
तो चंद्रावती नावाच्या नगरीत राहतो. तिथे त्याने सर्व देवतांना हरवले आणि स्वर्गातून हाकलून दिले.
इंद्रोऽन्यो रोपितस्तेन वातश्चैव हुताशनः । चंद्रसूर्यो कृतौ चान्यौ वायुर्वरुण एव च
त्याने दुसरा इंद्र बसवला, वायू आणि अग्नीही नेमले; दुसरे चंद्र-सूर्य निर्माण केले, तसेच वायू आणि वरुणही.
सर्वमात्मकृतं तेन सत्यं सत्यं जनार्दन । देवलोकः कृतस्तेन सर्वस्थानविवर्जितः
हे सर्व त्यानेच केले आहे, हे जनार्दना, हे खरे आहे. त्याने देवांचे लोक सर्व जागांपासून रिकामे केले आहेत.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कोपमानो जनार्दनः । हनिष्ये दानवं दुष्टं देवतानां भयंकरम्
हे ऐकून जनार्दनाला राग आला आणि तो म्हणाला — मी त्या दुष्ट, देवतांना घाबरवणाऱ्या दैत्याचा वध करीन.
त्रिदशैः सहितो देवो गतश्चंद्रावतीं पुरीम् । दृष्टो देवैस्तु दैत्येंद्रो गर्जमानः पुनः पुनः
सर्व देवतांसह भगवान चंद्रावती नगरीत गेले. तिथे देवांना दैत्यराज पुन्हा पुन्हा गर्जना करताना दिसला.
तेन सर्वे जिता देव गताश्चैव दिशो दश । हरिं निरीक्ष्य प्रोवाच तिष्ठतिष्ठेति दानवः
त्याने सर्व देवतांना जिंकले आणि ते दहा दिशांना पळाले. हरिला पाहून दानव म्हणाला, 'थांब, थांब!'
भगवानब्रवीत्तं च क्रोधसंरक्तलोचनः । श्रीभगवानुवाच- रे दानव दुराचार मम बाहुं निरीक्षय
भगवंत रागाने डोळे लाल करून त्याला म्हणाले — श्रीभगवान म्हणाले — अरे दुष्ट दानवा, माझ्या भुजेकडे पाहा.
ततस्ते सम्मुखाः सर्वे विष्णुना दुष्टदानवाः । हता बाणैः पुनर्दिव्यैर्जाताश्च भयविह्वलाः
तेव्हा सर्व दुष्ट दानवांनी समोर उभ्या असलेल्या विष्णूच्या दिव्य बाणांनी घायाळ होऊन भीतीने गांगरून गेले.
चक्रं मुक्तं च कृष्णेन दैत्यसैन्येषु पांडव । तेनच्छिन्नास्तु शतशो बहवो निधनं गताः
पांडवा, कृष्णाने दैत्यांच्या सैन्यावर आपले चक्र सोडले आणि त्या चक्राने शेकडो दैत्य मारले गेले.
एकोपि दानवस्तत्र युध्यमानो मुहुर्मुहुः । नष्टाः सर्वे सुरास्तेन निर्जितो मधुसूदनः
तरी तिथे एकच दानव पुन्हा पुन्हा लढत राहिला; त्याच्यामुळे सर्व देवता आणि अगदी मधुसूदनही पराभूत झाले.
निर्जितं तेन दैत्येन बाहुयुद्धमजायत । बाहुयुद्धं कृतं तेन दिव्यं वर्षसहस्रकम्
त्या दैत्याने विष्णूला जिंकले आणि मग हातघाईची लढाई सुरू झाली; हे दिव्य युद्ध हजार वर्षे चालले.
विष्णुश्चिंतां प्रपन्नश्च नष्टाः सर्वाश्च देवताः । विष्णुश्च निर्जितस्तेन गतो बदरिकाश्रमम्
विष्णू चिंतेत पडला आणि सर्व देवता हरवले; त्या दैत्याने जिंकून विष्णू बदरिकाश्रमात गेला.
गुहा सिंहावती नाम तत्र सुप्तो जनार्दनः । योजनद्वादशवती एकद्वारा च पांडव
तेथे सिंहावती नावाच्या गुहेत जनार्दन झोपला होता; ती गुहा बारा योजन लांब आणि एकाच दाराची होती, पांडवा.
तस्यां विष्टः प्रसुप्तश्च दानवो हंतुमुद्यतः । महायुद्धेन तेनैव श्रांतोऽसौ योगमायया
त्या गुहेत विष्णू झोपलेला असताना दानव त्याला मारण्यासाठी सज्ज झाला; त्या मोठ्या युद्धामुळे तो थकला होता आणि योगमायेने गुंतला गेला.
दानवः पृष्ठतो लग्नो प्रविष्टः स तदा गुहाम् । प्रसुप्तं तत्र मां दृष्ट्वा दानवो हर्षमागतः
दानव मागून हळूच येऊन त्या गुहेत शिरला; तिथे मला झोपलेला पाहून तो दानव आनंदित झाला.
इत्थं मां निर्जितं मत्वा प्रविष्टं शंकया हरिम् । निःसंदेहं हनिष्यामि दानवानां भयंकरम्
मला हरवलेले समजून आणि हरि आत असल्याचे पाहून, त्याने ठामपणे ठरवले की, 'मी या दानवांचा भय आणणाऱ्याला ठार मारीन.'
निर्गता कन्यका तत्र विष्णुदेहाद्युधिष्ठिर । रूपवती सुसौभाग्या दिव्यप्रहरणायुधा
मग, युधिष्ठिरा, विष्णूच्या देहातून एक सुंदर, भाग्यशाली आणि दिव्य शस्त्रांनी सजलेली कन्या प्रकट झाली.
तस्य तेजोंऽशसंभूता महाबलपराक्रमा । दृष्टा सा दानवेंद्रेण मुरनाम्ना धनंजय
ती कन्या विष्णूच्या तेजाचा अंश घेऊन जन्मली होती, अत्यंत बलवान आणि पराक्रमी होती; तिला दानवांचा राजा मुरा यांनी पाहिले, धनंजया.
युद्धं समाहितं तेन स्त्रिया चैव प्रयाचितम् । कन्यका युध्यते तत्र सर्वयुद्धविशारदा
त्याने युद्ध सुरू केले आणि त्या कन्येनेही त्याला युद्धासाठी आव्हान दिले; तिथे ती सर्व प्रकारच्या युद्धात निपुण होती.
हुंकारैर्भस्मसाज्जातो मुर नामा महासुरः । निहते दानवे तस्मिंस्तत्र देवस्त्वबुध्यत
तिच्या हुंकाराने मुरा नावाचा मोठा असुर राख झाला; तो दानव मारला गेल्यावर तिथे देव जागा झाला.
पतितं दानवं दृष्ट्वा ततो विस्मयमागतः । केनायं च हतो रौद्रो ह्यत्युग्रो मम शात्रवः
पडलेला दानव पाहून तो आश्चर्यचकित झाला; 'हा माझा रौद्र आणि भयंकर शत्रू कोणाच्या हातून मारला गेला?' असे त्याला वाटले.