ये कुर्वंति नराः प्राज्ञ जागरे विष्णुसंज्ञके । जागरं कृष्णभावेन न स्वपंति कदाचन
जे ज्ञानी पुरुष विष्णूच्या नावाने जागरण करतात, ते कधीही झोपत नाहीत आणि त्यांचे मन नेहमी कृष्णात रंगलेले असते.
कृष्णस्य नाम मनसा वदंति च पुनः पुनः । ते तु धन्यतमा ज्ञेया अस्यां रात्रौ विशेषतः
जे मनात पुन्हा पुन्हा कृष्णाचे नाव घेतात, ते या रात्री विशेषतः सर्वात भाग्यवान मानले जातात.
क्षणेक्षणे तु गोदानं घट्यां चैव चतुर्गुणम् । प्रहरे कोटिगुणितं चतुर्यामेष्वसंख्यकम्
प्रत्येक क्षणी गायीचे दान केल्याने चारपट पुण्य मिळते; प्रत्येक घटिकेत कोटीपट पुण्य मिळते; आणि चार यामांमध्ये तर पुण्याची गणना करता येत नाही.
जागरे निमिषार्द्धे तु केशवाग्रे विशेषतः । तत्फलं कोटिगुणितं तस्य संख्या न विद्यते
जागरणात केशवाच्या समोर अर्धा क्षण जरी जागून राहिले, तरी त्या पुण्याचे कोटीगुणित फळ मिळते, त्याची मोजदादच नाही.
नर्त्तनं कुरुते यस्तु केशवाग्रे नरोत्तमः । न फलं हीयते तस्य आजन्ममरणांतिकम्
जो श्रेष्ठ पुरुष जागरणात केशवाच्या समोर नृत्य करतो, त्याचे पुण्य जन्मापासून मृत्यूपर्यंत कधीच कमी होत नाही.
साश्चर्यं चैव सोत्साहं पापालापादिवर्जितम् । प्रदक्षिणसमायुक्तं नमस्कारपुरःसरम्
आश्चर्य आणि उत्साहाने, पापाच्या बोलण्यापासून दूर राहून, प्रदक्षिणा आणि नमस्कार करून—
नीराजनसमायुक्तमनिर्विण्णेन चेतसा । यामेयामे महाभाग कुर्यादारार्तिकं हरेः
मनात खंत न ठेवता, आरतीसह, हे महाभाग्यवान, प्रत्येक यामेत हरीची आरती करावी.
षड्विंशगुणसंयुक्तमेकादश्यां च जागरम् । यः करोति नरो भक्त्या न पुनर्जायते भुवि
जो मनुष्य एकादशीच्या दिवशी भक्तीने जागरण करतो, ज्यात सहावीसपट पुण्य आहे, तो पुन्हा पृथ्वीवर जन्म घेत नाही.
य एवं कुरुते भक्त्या वित्तशाठ्यविवर्जितः । जागरं वासरे विष्णोर्लीयते परमात्मनि
जो मनुष्य भक्तीने, संपत्तीबद्दल कपट न ठेवता, विष्णूच्या दिवशी जागरण करतो, तो परमात्म्यात विलीन होतो.
धनवान्वित्तशाठ्येन यः करोति प्रजागरम् । तेनात्माहारितो नूनं कितवेन दुरात्मना
पण जो धनवान माणूस संपत्तीबद्दल कपट ठेवून जागरण करतो, तो नक्कीच स्वतःच्या आत्म्याचे नुकसान करतो, जणू काही वाईट मनाचा जुगारी.
विष्णुजागरणे प्राप्ते उपहासं करोति यः । षष्टिवर्षसहस्राणि विष्ठायां जायते कृमिः
जो कोणी विष्णूच्या जागरणाची थट्टा करतो, तो साठ हजार वर्षे विष्ठेत किडा म्हणून जन्म घेतो.
वेदविद्ब्राह्मणो यस्तु नर्त्तनेन विशेषतः । उपहासपरः प्राप्तः स वै चांडाल उच्यते
जो वेदज्ञ ब्राह्मण विशेषतः नृत्य करून थट्टा करतो, तो खरोखरच चांडाळ समजला जातो.
निमिषं निमिषार्द्धं वा यः करोति प्रजागरम् । धर्मार्थकाममोक्षाणां प्राप्नोति पदमव्ययम्
जो कोणी एक क्षण किंवा अर्धा क्षण जरी जागा राहतो, तो धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष या चिरंतन अवस्थेला पोहोचतो.
वेदशास्त्ररतो नित्यं नित्यं वै यज्ञयाजकः । रात्रौ जागरणे प्राप्ते निंदां कुर्वन्व्रजत्यधः
जो नेहमी वेद आणि शास्त्र यांचा अभ्यास करतो, नेहमी यज्ञ करतो, पण जागरणाच्या रात्री दुसऱ्याची निंदा करतो, तो खाली पडतो.
मम पूजां प्रकुर्वाणो विष्णुनिंदासु तत्परः । एकविंशत्कुलेनैव नरकं प्रतिपद्यते
जो माझी पूजा करतो पण विष्णूची निंदा करण्यात मग्न असतो, तो एकवीस पिढ्यांसह नरकात जातो.
विष्णुः शिवः शिवो विष्णुरेकमूर्तिर्द्विधा स्थिताः । तस्मात्सर्वप्रकारेण नैव निंदां प्रकारयेत् । दष्टाः कलिभुजंगेन स्वपंति मधुहाहनि
विष्णू म्हणजे शिव आणि शिव म्हणजे विष्णू; एकच रूप दोन प्रकारे प्रकट झाले आहे. म्हणून कधीही कोणाचीही निंदा करू नये. कलियुगाच्या सर्पाने दंश केलेले लोक मधुसूदनाच्या उत्सवात झोपून राहतात.
कुर्वंति जागरं नैव मायया ते च मोहिताः । प्राप्ता एकादशी येषां कलौ जागरणं विना
जे लोक जागरण करत नाहीत, ते मायेमुळे फसलेले असतात; कलियुगात ज्यांच्यासाठी एकादशी आली आहे पण जागरण नाही, ते भ्रमित आहेत.
ते विनष्टा न संदेहो यस्माज्जीवितमध्रुवम् । उद्धृतं नेत्रयुग्मं तु दत्त्वा वै वैष्णवं पदम्
त्यांचा नाश होतो, यात शंका नाही, कारण जीवन क्षणभंगुर आहे; पण जे डोळे उघडे ठेवतात, त्यांना वैष्णव स्थान मिळते.
कृतं ये नैव पश्यंति पापिनो हरिजागरम् । अभावे वाचकस्याथ गीतं नृत्यं तु कारयेत्
जे पापी हरिच्या जागरणाला हजर राहत नाहीत, आणि जिथे वाचक नाही, तिथे गाणे आणि नृत्य आयोजित करावे.
वाचके सति देवर्षे पुराणं प्रथमं पठेत् । अश्वमेधसहस्रस्य वाजपेयायुतस्य च
देवर्षे, वाचक असला की प्रथम पुराणाचे पठण करावे; याचा फल हजार अश्वमेध आणि दहा हजार वाजपेय यज्ञासारखे आहे.
पुण्यं कोटिगुणं वत्स विष्णोर्जागरणे कृते । पितृपक्षे मातृपक्षे भार्यापक्षे तु वाडव
वाडवा, विष्णूच्या जागरणाने मिळणारे पुण्य कोटीने अधिक आहे, मग ते पित्याच्या, आईच्या किंवा पत्नीच्या कुळासाठी असो.
कुलानुद्धरते चैतान्कृत्वा जागरणं हरेः । उपोषणदिने विद्धे जागरं पूजनं हरेः
हरिचे जागरण केल्याने आपले सर्व कुळ उध्दार होते; उपोषणाच्या दिवशी हरिचे जागरण आणि पूजा करावी.
वृथादानादिकं सर्वं कृतघ्नेषु कृतं यथा । उपोषणदिने विद्धे प्रारब्धे जागरे स्थितिम्
जसे कृतघ्नासाठी केलेली दान वाया जाते, तसेच योग्य उपवास न करता केलेले जागरणही निष्फळ ठरते.
विहाय स्थानं तद्विष्णुः शापं दत्वा प्रगच्छति । अविद्धे वासरे विष्णोर्ये कुर्वंति प्रजागरम्
योग्य दिवशी जागरण न केल्यास, विष्णू त्या ठिकाणाचा त्याग करून शाप देतो आणि निघून जातो.
तेषां मध्ये तु तुष्टः सन्नृत्यं तु कुरुते हरिः । यावद्दिनानि कुरुते जागरं केशवाग्रतः
ज्यावेळी हरि प्रसन्न होतो, तेव्हा तो त्यांच्या मध्ये नृत्य करतो; जितके दिवस केशवापुढे जागरण केले जाते, तितके दिवस तो आनंदित होतो.
युगानि तानि तावंति विष्णुलोके महीयते । यावद्दिनानि वसते विना जागरणं हरेः
जितके युग जागरण केले जाते, तितकी युगे विष्णुलोकात सन्मान मिळतो; जितके दिवस हरिचे जागरण न करता जगतो, तितके दिवस तिथे राहतो.
तावद्वर्षसहस्राणि रौरवान्न निवर्तते । एकदश्यां शयानस्तु विना जागरणं हरेः
जितके दिवस जागरण न करता एकादशीला झोपतो, तितकी हजारो वर्षे रौरव नरकातून परत येत नाही.
मूकवत्तिष्ठते यो वै गानं पाठं न वाचरेत् । सप्तजन्मानि मूकत्वं जायतेऽजागरे हरेः
जो हरिच्या जागरणात गाणे किंवा पठण करत नाही, तो सात जन्म मुक राहतो.
यो न नृत्यति मूढात्मा पुरतो जागरे हरेः । पंगुत्वं तस्य जानीयात्सप्तजन्मानि वाडव
वाडवा, जो मूढ मनाचा आहे आणि हरिच्या जागरणात नृत्य करत नाही, तो सात जन्म अपंग होतो.
यः पुनः कुरुते गीतं नृत्यं जागरणं हरेः । ब्राह्मं पदं मदीयं च सत्यं वै तस्य वैष्णवम्
पण जो हरिच्या जागरणात गातो, नाचतो आणि जागा राहतो, तो खऱ्या अर्थाने माझे ब्रह्मपद आणि वैष्णवपद प्राप्त करतो.