विप्राय दद्याच्च गुणान्विताय तपोयुताय प्रजितेंद्रियाय । यावन्मही तिष्ठति सागरांता तावत्फलं तस्य भवेदनंतम्
'गुणी, तपस्वी आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेल्या ब्राह्मणाला जमीन द्यावी; कारण समुद्रांनी वेढलेली पृथ्वी जिथपर्यंत टिकते, तिथपर्यंत त्या दात्याला अनंत फळ मिळतं.'
यथाप्सु पतितः शक्र तैलबिंदुः प्रसर्पति । एवंभूमिकृतं दानं सस्ये सस्ये प्रसर्पति
'पाण्यावर तेलाचा थेंब पडल्यावर जसा पसरतो, तसंच जमीन दान केल्याचं पुण्य प्रत्येक हंगामात वाढत जातं.'
यथाबीजानि रोहंति प्रचीर्णानि महीतले । एवं कामान्प्ररोहंति भूमिदानसमन्विताः
'जमिनीत पेरलेली बीजं जशी उगवतात, तसंच जमीन दान केल्यामुळे इच्छित फळं वाढतात.'
अन्नदाः सुखिनो नित्यं वस्त्रदो रूपवान्भवेत् । स नरः सर्वदो भूयो यो ददाति वसुंधराम्
'जे अन्नदान करतात, ते नेहमी सुखी राहतात; वस्त्रदान करणारे सुंदर होतात; पण जो माणूस पृथ्वी दान करतो, तो सर्व काही दान करणारा होतो.'
यथा गौर्भरते वत्सं क्षीरमुत्सृज्य क्षीरिणी । एवं दत्ता सहस्राक्ष भूमिर्भरति भूमिदम्
'जशी गाय दूध देऊन वासराला पोसते, तशीच, हे सहस्राक्ष, दान दिलेली पृथ्वी दात्याला पोसते.'
शंखो भद्रासनं छत्रं वराश्ववरवारणाः । भूमिदानस्य पुण्यस्य फलं स्वर्गः पुरंदर
'शंख, सुंदर आसन, छत्र, उत्तम घोडे आणि हत्ती—हे सर्व भूमिदानाच्या पुण्याचं फळ आहे, आणि स्वर्ग त्याचा मुख्य लाभ आहे, हे पुरंदर.'
आदित्यो वरुणो वह्निर्ब्रह्मा सोमो हुताशनः । शूलपाणिश्च भगवानभिनंदंति भूमिदम्
'सूर्य, वरुण, अग्नी, ब्रह्मा, सोम, हुताशन आणि त्रिशूळधारी भगवान—हे सर्व भूमिदात्याचा आनंद घेतात.'
आस्फोटयंति पितरो वर्णयंति पितामहाः । भूमिदाता कुले जातः स नस्त्राता भविष्यति
'पितर आनंदाने टाळ्या वाजवतात आणि आजोबा त्याची स्तुती करतात—'आपल्या कुळात जन्मलेला हा भूमिदाता आपला तारणारा होईल.'
त्रीण्याहुरतिदानानि गावः पृथ्वी सरस्वती । नरकादुद्धरंत्येते जपवापनदोहनात्
गाय, पृथ्वी आणि सरस्वती या तिघांना श्रेष्ठ दान म्हणतात. जप, अर्पण आणि दूध काढणे यामुळे या नरकातून सोडवतात.
दुर्गतिं तारयंत्येते विद्वद्भिर्विप्रधारणैः । प्रावृता वस्त्रदा यांति नग्ना यान्तित्ववस्त्रदाः
विद्वान ब्राह्मणांनी परिधान केल्यावर या गोष्टी दुःखातून तारतात. पावसाळ्यात कपडे देणारे वस्त्र घालून जातात, न देणारे नग्न जातात.
तृप्ता यांत्यन्नदातारः क्षुधिता यांत्यनन्नदाः । कांक्षंति पितरः सर्वे नरकाद्भयभीरवः
अन्न दान करणारे तृप्त होऊन जातात, न करणारे उपाशी जातात. सर्व पितरांना नरकाची भीती वाटते आणि ते या दानाची इच्छा करतात.
गयां यास्यति यः पुत्रः स नस्त्राता भविष्यति । एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोऽपि गयां व्रजेत्
जो पुत्र गया येथे जाईल, तो आमचा तारणारा होईल. म्हणून अनेक पुत्रांची इच्छा करावी, कारण एक जरी गया येथे गेला तरी पुरे.
यजेत वाश्वमेधेन नीलं वा वृषमुत्सृजेत् । लोहितो यस्तु वर्णेन पुच्छाग्रे यस्तु पांडुरः
अश्वमेध यज्ञ करावा, किंवा निळा वृष सोडावा; तो लाल रंगाचा असावा किंवा शेपटीच्या टोकाला पांढरा असावा.
श्वेतः खुरविषाणाभ्यां स नीलो वृष उच्यते । नीलः पांडुरलांगूलस्तोयमुद्धरते तु यः
ज्याच्या खुरांना आणि शिंगांना पांढरा रंग आहे, त्याला निळा वृष म्हणतात. निळ्या वृषाची शेपटी फिकट असेल आणि जो पाणी ओढतो, त्याचे कौतुक होते.
षष्टिं वर्षसहस्राणि पितरस्तेन तर्पिताः । यच्च शृंगगतं पंकं कुलं तिष्ठति चोद्धृतम्
त्यामुळे पितरांना साठ हजार वर्षे तृप्ती मिळते. वृषाच्या शिंगाला लागलेला चिखल जिथे पडतो, त्या कुलाचेही कल्याण होते.
पितरस्तस्य चाश्नंति सोमलोकं महाद्युतिम् । आसीद्राज्ञो दिलीपस्य नृगस्य नहुषस्य च
त्याचे पितर तेजस्वी सोमलोकात भोजन करतात. राजा दिलीप, नृग आणि नहुष यांच्याबाबतीतही हेच घडले.
अन्येषां तु नरेंद्राणां पुनरन्यो न गच्छति । बहुभिर्वसुधा दत्ता राजभिः सगरादिभिः
इतर राजांना मात्र हे फळ मिळत नाही. सगर वगैरे अनेक राजांनी पृथ्वी दान केली आहे.
यस्य यस्य यदा भूमिस्तस्यतस्य तदा फलम् । ब्रह्मघ्नो वाथ स्त्रीहंता बालघ्नः पतितोऽथवा
ज्याच्या मालकीची जमीन असेल, त्याला त्याच वेळी फळ मिळते; मग तो ब्राह्मणहत्यारा असो, स्त्रीहत्यारा, बालहत्यारा किंवा पतित असो.
गवां शतसहस्राणि हंता तत्तस्यदुःष्कृतम् । स्वदत्तां परदत्तां वा यो हरेत्तु वसुंधराम्
शंभर हजार गायी मारणाऱ्याचे जितके पाप, तितकेच पाप स्वतःच्या किंवा दुसऱ्याच्या दिलेली जमीन हिसकावणाऱ्याचे असते.
स च विष्ठाकृमिर्भूत्वा पितृभिः सह पच्यते । षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गे तिष्ठति भूमिदः
तो विष्ठेतील किडा होऊन पितरांसह शिजतो; पण जमीन दान करणारा साठ हजार वर्षे स्वर्गात राहतो.
प्रहर्ता चानुमंता च तावद्वै नरकं व्रजेत् । भूमिदाद्भूमिहर्तुश्च नापरः पुण्यपापवान्
जो मारतो आणि जो संमती देतो, तेवढ्या काळ नरकात जातात. जमीन देणारा आणि घेणारा यांच्याशिवाय दुसरा कोणी पुण्यवान किंवा पापी नाही.
उर्द्ध्वाधस्तौ च तिष्ठेते यावदाभूतसंप्लवम्
ते दोघे सृष्टीच्या प्रलयापर्यंत वर आणि खाली राहतात.
अग्नेरपत्यं प्रथमं सुवर्णं भूर्वैष्णवी सूर्यसुतास्तु गावः । तेषांमनंतं फलमश्नुवीत यः कांचनं गां च महीं च दद्यात्
सोने हे अग्नीचे पहिले अपत्य, पृथ्वी विष्णूची, आणि गायी सूर्याच्या कन्या आहेत. जो कोणी सोने, गाय आणि जमीन दान करतो, तो अनंत फळ मिळवतो.
भूमिं यः प्रतिगृह्णाति यश्च भूमिं प्रयच्छति । उभौ तौ पुण्यकर्माणौ नियतौ स्वर्गगामिनौ
जो जमीन घेतो आणि जो जमीन देतो, हे दोघेही पुण्यकर्मी आहेत आणि दोघेही स्वर्गाला जातात.
अन्यायेन हृता भूमिर्यैर्नरैरपहारिता । हरंतो हारयंतश्च हन्युस्ते सप्तमं कुलम्
अन्यायाने जी जमीन घेतली किंवा हिसकावली जाते, ती घेणाऱ्याचे आणि घेण्यास लावणाऱ्याचे सातवं कुल नष्ट होते.
हरेद्धारयते यस्तु मंदबुद्धिस्तमोवृतः । स बद्धो वारुणैः पाशैस्तिर्यग्योनिषु जायते
जो मंदबुद्धी आणि अज्ञानाने झाकलेला असून जमीन हिसकावतो किंवा धरून ठेवतो, तो वरुणाच्या दोऱ्यांनी बांधला जाऊन पशूयोनीत जन्म घेतो.
अश्रुभिः पतितैस्तेषां दानानामवकीर्त्तनम् । ब्राह्मणस्य हृते क्षेत्रे हतं त्रिपुरुषं कुलम्
ज्यांच्या दानावर अन्यायाने ताबा घेतला जातो, त्यांचे अश्रू गळतात आणि ब्राह्मणाची जमीन हिसकावली जाते, तेव्हा त्या कुटुंबाची तीन पिढ्या नष्ट होतात.
वापीकूपसहस्रेण अश्वमेधशतेन च । गवांकोटिप्रदानेन भूमिहर्ता न शुद्ध्यति
हजार विहिरी किंवा तलाव दान केले, शंभर अश्वमेध यज्ञ केले, दहा कोटी गायी दिल्या, तरीही जमीन घेणारा शुद्ध होत नाही.
कृतं दत्तं तपोऽधीतं यत्किंचिद्धर्मसंस्थितम् । अर्द्धांगुलस्य सीमाया हरणेन प्रणश्यति
यज्ञ, दान, तपश्चर्या, व्रत, शिक्षण किंवा कोणतेही पुण्यकर्म केले असले, तरी अर्धा बोटभर जमीन चोरली तर ते सर्व नष्ट होते.
गोतीर्थं ग्रामरथ्यां च श्मशानग्राममेव च । संपीड्य नरकं याति यावदाभूतसंप्लवम्
गायींचा मार्ग, गावाचा रस्ता किंवा स्मशानभूमीवर अतिक्रमण करणारा नरकात जातो आणि सृष्टीच्या शेवटपर्यंत तिथेच राहतो.