निर्गतः स्वजनांस्त्यक्त्वा परप्रेषणलिप्सया । न च प्रेषणदो ह्यासीत्काले दुर्भिक्षपीडितः
आपले लोक सोडून, दुसऱ्यांच्या सेवेसाठी तू निघून गेलास. पण त्या काळी दुष्काळ असल्यामुळे तुला कुठेच काम मिळाले नाही.
ततः कदाचिद्गहने सरश्चोत्फुल्लपंकजम् । दृष्ट्वा तत्र कृतो भावो गृह्णीवः पंकजानि वै
नंतर एकदा, जंगलात फिरताना तुला फुललेले कमळ असलेले एक सरोवर दिसले. ते पाहून तुझ्या मनात उमेद निर्माण झाली आणि तू ती कमळे गोळा केलीस.
एतावदुक्त्वा पुष्पाणि तान्यादाय पदे पदे । आस्थितौ नगरीं पुण्यां नाम्ना वाराणसीं शुभाम्
मग ती फुले घेत घेत, तू पावलोपावली पवित्र आणि शुभ अशी वाराणसी नगरी गाठलीस.
ततो विक्रयतः कश्चिनैव गृह्णाति पंकजम् । तन्मठान्निर्गतः कश्चित्तत्रैव प्रांगणे स्थितः
पण जेव्हा तू ती कमळे विकायला गेलास, तेव्हा कुणीच ती घ्यायला तयार नव्हते. म्हणून तू बाजारातून बाहेर पडून अंगणात उभा राहिलास.
तत्र स्थाने प्रविशता श्रुतो वादित्रनिस्वनः । कस्मिंश्च श्रूयते ह्येष वादित्रस्य च निस्वनः
त्या ठिकाणी प्रवेश करताना, तुझ्या कानावर वाद्यांचा आवाज आला. कुठेतरी त्या वाद्यांचा गूंज ऐकू येत होता.
इति पृष्टे तदा तूर्ये तेनोक्ते प्रस्थितोंतरम् । काशिराजस्तु विख्यात इंद्रद्युम्नस्तु पार्थिवः
तू त्या वाद्यांच्या आवाजाबद्दल विचारले असता, कुणीतरी तुला सांगितले आणि तू त्या दिशेने निघालास. तिथे काशीचा प्रसिद्ध राजा इंद्रद्युम्न होता.
तस्यास्ति दुहिता ख्याता नाम्ना चंद्रावती सती । उपोषिता महाभागा जयंतीमष्टमीं शुभाम्
त्याला चंद्रावती नावाची, सती आणि प्रसिद्ध अशी कन्या होती. ती त्या दिवशी शुभ जयन्ती अष्टमीचे व्रत करत होती.
तत्रागतोऽसौ वैश्यस्तु यत्र तिष्ठति सा शुभा । संतुष्टचित्तः स तदा हर्षस्तत्रागतो महान्
त्या शुभ स्त्री जिथे होती, तिथे तो व्यापारी पोहोचला. त्याचे मन समाधानी झाले आणि तिथे मोठा आनंद निर्माण झाला.
तत्र स्थाने त्वया दृष्टो देव वैतानिको विधिः । आदित्यसहितो यत्र पूज्यते भगवान्हरिः
त्या ठिकाणी, देवांसाठी होणारा वैतानिक विधी तू पाहिलास, जिथे भगवंत हरि आणि सूर्य यांची पूजा केली जात होती.
तद्भक्त्या च त्वया पत्न्या सह पुष्पार्चनं कृतम् । शेषैस्तु प्रकरस्तत्र कृतः पुष्पमयस्तथा
तिथे, भक्तीभावाने तू आणि तुझ्या पत्नीने मिळून फुलांची अर्चा केलीस. उरलेल्या फुलांनी तिथे एक फुलांचा हार तयार केला.
तं दृष्ट्वा विस्मिता साह केनेहाभ्यर्चनं कृतम् । ज्ञात्वा तत्कर्मतत्सर्वं कृतं संरक्षणं तथा
हे पाहून ती स्त्री आश्चर्यचकित झाली आणि येथे हे पूजन कोणी केले, असे तिला वाटले. सर्व घडलेले समजून, तिने त्याची नीट जपणूक केली.
ततस्तुष्टा तु सा तुभ्यं ददौ वित्तं बहुस्वयम् । त्वया वित्तं नो गृहीतं भोजनायानुमंत्रितः
मग ती तुझ्यावर खूष होऊन स्वतः तुला पुष्कळ धन दिले. पण तू ते धन घेतले नाहीस, आणि तुला जेवणासाठी निमंत्रित केले गेले.
न गृहीतं भोजनं च न च वित्तं त्वया तदा । आदित्यो विष्णुसंयुक्तः पूजितोऽसौ यथाविधि
त्या वेळी तू न खाणं घेतलंस, न काही धन घेतलंस; सूर्य आणि विष्णू यांच्या एकत्रित पूजेला योग्य रीतीने केलंस.
ततः प्रभातसमये रक्षमाणस्तया सदा । विश्रंभयित्वा तान्सर्वान्निर्गतोऽसि यथेच्छया
मग पहाटे, तिच्या नेहमीच्या संरक्षणाखाली, तू सर्व लोकांना धीर दिलास आणि आपल्या इच्छेनुसार निघून गेलास.
तदेतदन्यजनुषि सुकृतं चार्जितं त्वया । पंचत्वं च त्वया प्राप्तं स्वीयकर्मानुयोगतः
हे पुण्याचं काम तू दुसऱ्या जन्मात केलं होतंस, आणि आपल्या कर्मामुळेच मृत्यू तुला आला.
तेन पुण्येन महता विमानमागमत्तदा । तत्फलं भुज्यते भूप पूर्वजन्मकृतं च यत्
त्या मोठ्या पुण्यामुळे तिथे दिव्य विमान आलं; राजन, पूर्वजन्मी केलेल्या कर्माचं फळ माणसाला भोगावंच लागतं.
हरिश्चंद्र उवाच- केनैव च विधानेन कस्मिन्मासे च सा तिथिः । कर्त्तव्या तन्ममाचक्ष्व अनुग्राह्योऽस्मि ते यदि
हरिश्चंद्र म्हणाला – हे कसं करावं, कोणत्या महिन्यात आणि कोणत्या तिथीला करावं, ते मला सांग. तू माझ्यावर कृपा करशील तर मला ते ऐकायचं आहे.
सनत्कुमार उवाच- शृणुष्वावहितो राजन्कथ्यमानं मया तव । श्रावणस्य तु मासस्य कृष्णाष्टम्यां नराधिप
सनत्कुमार म्हणाले – राजन, लक्ष देऊन ऐक. हे श्रावण महिन्यातील कृष्णाष्टमीला करावं.
रोहिणी यदि लभ्येत जयंती नाम सा तिथिः । भूयोभूयो महाराज भवेज्जन्मनि कारणम्
त्या दिवशी जर रोहिणी नक्षत्र मिळालं, तर ती तिथी 'जयन्ती' म्हणून ओळखली जाते; हे पुन्हा पुन्हा जन्माचं कारण ठरतं, राजन.
विधानमस्या वक्ष्यामि यथोक्तं ब्रह्मणा मम । यत्कृत्वा मुक्तपापस्तु विष्णुलोकं प्रगच्छति
या विधीचं वर्णन मी तुला सांगतो, जसं ब्रह्मदेवांनी मला सांगितलं; हे केल्यावर पापमुक्त होऊन विष्णूच्या लोकात जातात.
उपोषितस्ततः कृत्वा स्नानं कृष्णतिलैः सह । स्थापयेदव्रणं कुंभं पंचरत्नसमन्वितम्
मग उपवास करून काळ्या तीळांनी स्नान करावं आणि पाच रत्नांनी सजवलेला निर्दोष कलश ठेवावा.
वज्रमौक्तिकवैडूर्य पुष्परागेंद्रनीलकम् । पंचरत्नं प्रशस्तं तु इति कात्यायनोऽब्रवीत्
वज्र, मोती, वैडूर्य, पुष्पराग आणि नीलम – ही पाच उत्तम रत्नं आहेत, असं कात्यायनांनी सांगितलं.
तस्योपरि न्यसेत्पात्रं सौवर्णं लक्षणान्वितम् । सौवर्णां विन्यसेत्तत्र यशोदां नंदगेहिनीम्
त्या कलशावर योग्य चिन्ह असलेली सोन्याची पात्र ठेवावी आणि त्यात नंदाची पत्नी यशोदा हिची सोन्याची मूर्ती स्थापावी.
ददमानां तु पुत्रस्य स्तनं वै विस्मिताननाम् । पिबमानं स्तनं मातुरपरं पाणिना स्पृशत्
ती आपल्या मुलाला स्तनपान देताना, आश्चर्याने भरलेल्या चेहऱ्याने दाखवली आहे; मुलगा एक स्तन पितो आणि दुसऱ्या हाताने दुसरा स्तन धरतो.
आलोक्य मातरं प्रेम्णा सुखयंतं मुहुर्मुहुः । सौवर्णं कारयेद्देवं यावच्छक्तिश्च विद्यते
मुलगा प्रेमाने आईकडे पाहत, तिला पुन्हा पुन्हा आनंद देतो; आपल्या शक्तीनुसार त्या देवतेची सोन्याची मूर्ती बनवावी.
द्वि निष्कमात्रं कर्तव्यं यदि शक्तिश्च विद्यते । त्रिलोहेनैव कर्तव्यं सौवर्णेनाथवा पुनः
ती मूर्ती दोन निष्काच्या वजनाची करावी, शक्य नसेल तर तीन धातूंपासून किंवा पुन्हा सोन्यापासून बनवावी.
thumb|अङ्गुलिविन्यासः2 thumb|अङ्गुलिविन्यासः4 thumb|अङ्गुलिविन्यास5 thumb|अङ्गुलिविन्यास6 तद्वच्च रोहिणीं कुर्यात्सौवर्णी राजतः शशी । अंगुष्ठमात्रस्तु शशी रोहिणी चतुरंगुला
त्याचप्रमाणे रोहिणी सोन्याची आणि चंद्र रुप्याचा बनवावा; चंद्र अंगठ्याएवढा आणि रोहिणी चार बोटांची लांबीची असावी.
कर्णयोः कुंडले दद्यात्कंठाभरणकं गले । एवं कृत्वा तु गोविंदं मात्रासार्द्धं जगत्पतिम्
मूर्तीला कानात कुंडले आणि गळ्यात हार द्यावा; असं करून गोविंद आणि त्याच्या आईची एकत्र पूजा करावी.
क्षीरादिस्नपनं कृत्वा चंदनेनानुलेपयेत् । श्वेतवस्त्रयुगच्छत्रं पुष्पमालोपशोभितम्
दुधाने वगैरे स्नान घालून, चंदन लावावं; पांढऱ्या वस्त्रांची जोडी, पांढरं छत्र आणि फुलांची माळ घालावी.
नैवेद्यैर्विविधैर्भक्षैः फलैर्नानाविधैरपि । दीपं च कारयेत्तत्र पुष्पमंडपशोभितम्
नानाविध नैवेद्य, गोडधोड आणि वेगवेगळ्या फळांचा नैवेद्य दाखवावा; तिथे फुलांच्या मंडपाने सजवलेला दिवा ठेवावा.