नमो वाराहदेवाय नरसिंहाय वै नमः । नमोऽस्तु बुद्धदेवाय कल्किने च नमोनमः
वराहदेवाला नमस्कार, नरसिंहाला नमस्कार; बुद्धदेवाला नमस्कार, आणि कल्कीला पुन्हा नमस्कार.
नमोऽस्तु रामदेवाय विष्णुदेवाय ते नमः । नमः सर्वात्मने तुभ्यं शि रइत्यभिपूजयेत् । केशवादीनि नामानि तैर्वा संपूजयेद्धरिम्
रामदेवाला नमस्कार, विष्णुदेवाला नमस्कार; सर्वांचा आत्मा असलेल्या तुला नमस्कार; केशव इत्यादी नावांनी तुझे पूजन करावे आणि हरिची सेवा करावी.
वनस्पतिरसो दिव्यः सुरभिर्गंधवाञ्छुचिः । धूपोऽयं देवदेवेश नमस्ते प्रतिगृह्यताम्
हा धूप दिव्य, सुगंधी, शुद्ध आणि वृक्षरसाचा आहे; हे देवाधिदेव, हा धूप स्वीकार, तुला नमस्कार.
धूपमंत्रः । दीपस्तमो नाशयति दीपः कांतिं प्रयच्छति । तस्माद्दीपप्रदानेन प्रीयतां मे जनार्दनः
धूपमंत्र — दीप अंधार घालवतो, दीप तेज देतो; म्हणून दीप अर्पण केल्याने जनार्दन माझ्यावर प्रसन्न होवो.
दीपमंत्रः । नैवेद्यमिदमन्नाद्यं देवदेव जगत्पते । लक्ष्म्या सह गृहाण त्वं परमामृतमुत्तमम्
दीपमंत्र — हे देवाधिदेव, जगाच्या स्वामी, लक्ष्मीसमवेत हे अन्नार्पण, हे श्रेष्ठ अमृत, तू स्वीकार.
नैवेद्यमंत्रः । अर्घ्यं दद्यात्ततो भक्त्या एवं ध्यात्वा जनार्दनम् । फलेन चैव हस्तेन शंखेनादाय चोदकम्
नैवेद्यमंत्र — मग भक्तीने जनार्दनाचे ध्यान करून अर्घ्य द्यावे; फळ हातात घेऊन आणि शंखात पाणी घेऊन अर्पण करावे.
जन्मांतरसहस्रेण यन्मया पातकं कृतम् । तत्सर्वं नाशमायातु प्रसादात्तव केशव
केशवा, तुझ्या कृपेने मी हजारो जन्मांत केलेली सर्व पापं नष्ट होवोत.
इति अर्घमंत्रः । ततः कुंभं नवं शुभ्रं घृतपूर्णं समानयेत् । लक्ष्मीनारायणस्याग्रे तैलपूर्णमथापि वा
हा अर्घ्य मंत्र आहे. त्यानंतर नवीन, स्वच्छ असा कुंभ घेऊन तो तुपाने किंवा तेलाने भरावा आणि लक्ष्मी-नारायण यांच्या समोर ठेवावा.
तस्योपरि न्यसेत्पात्रं ताम्रं मृन्मयमेव च । नवतंतुसमां वर्तिं तस्मिन्पात्रे तु निर्वपेत्
त्या कुंभावर तांब्याचं किंवा मातीचं पात्र ठेवावं आणि त्या पात्रात नव तंतूंच्या वात ठेवावी.
ततः प्रबोधयेद्दीपं स्थाप्य कुंभं सुनिश्चलम् । पुष्पगंधादिभिः पूज्य ततः संकल्पयेच्छुचिः
नंतर दिवा पेटवून कुंभ स्थिर ठेवावा. फुलं, सुगंध यांसारख्या वस्तूंनी त्याची पूजा करावी आणि शुद्ध मनाने संकल्प करावा.
मंत्रेणानेन देवर्षे असमीरेषु धामसु । कामो भूतस्य भव्यस्य सम्राडेको विराजते
देवर्षे, या मंत्राने वारा नसलेल्या घरांत जे काही झालं आणि जे होणार आहे अशा सर्व इच्छा एकट्याच तेजाने उजळून निघतात.
दीपः संवत्सरं यावत्मयायं परिकल्पितः । अग्निहोत्रमविच्छिन्नं प्रीयतां मम केशव
केशवा, मी हा दिवा एक वर्षासाठी स्थापन केला आहे, तो अखंड अग्निहोत्रासारखा तुला प्रिय होवो.
ततो जितेंद्रियो भूत्वा श्रुतिज्ञानपरायणः । नालपेत्पतितान्पापांस्तथा पाखण्डिनो नरान्
मग इंद्रियांवर विजय मिळवून, वेदज्ञानात मन लावून, पतित पापी किंवा पाखंडी लोकांशी बोलू नये.
रात्रौ जागरणं गीतं नृत्यवाद्यादिकैस्तथा । पुण्यपाठैश्च विविधैर्धर्माख्यानैरुपोषणैः
रात्री जागरण करावं, गाणं, नृत्य, वाद्ये वाजवणं, पुण्यश्लोकांचे पाठ, धर्मकथा आणि उपवास यांचा समावेश असावा.
ततः प्रभातसमये कृतपूर्वाह्णिक क्रियः । ब्राह्मणान्भोजयेद्भक्त्या यथाशक्त्या प्रपूजयेत्
मग सकाळी पूर्वसंध्येची कृत्यं करून, श्रद्धेने आणि आपल्या सामर्थ्यानुसार ब्राह्मणांना जेवू घालावं आणि त्यांचा सन्मान करावा.
स्वयं च पारणं कृत्वा प्रणिपत्य विसर्जयेत् । एवं संवत्सरं यावदहोरात्रं दृढव्रतः
स्वतः पारणं करून, वंदन करून, परवानगी घ्यावी; अशा प्रकारे दृढ निश्चयाने वर्षभर दिवस-रात्र हे व्रत चालू ठेवावं.
दीपं पलसुवर्णेन तदर्द्धार्द्धेन वा पुनः । वर्तिस्तु राजती प्रोक्ता द्विपलार्द्धार्द्धिकापि वा
दिवा सोन्याचा एक पळा वजनाचा, किंवा त्याच्या अर्ध्या किंवा चौथ्या भागाचा असावा; वात चांदीची, दोन पळ्याच्या अर्ध्या किंवा चौथ्या भागाची असावी.
घृतपूर्णं तथा कुंभं ताम्रपात्रसमन्वितम् । लक्ष्मीनारायणो देवो यथाशक्त्या हिरण्मयः
कुंभ तुपाने भरलेला असावा आणि त्यात तांब्याचं पात्र असावं; लक्ष्मी-नारायणाची मूर्ती आपल्या सामर्थ्यानुसार सोन्याची असावी.
कार्यो भक्तिमता पुंसा मुक्तिद्वारमभीप्सता । ततो निमंत्रयेद्विद्वान्ब्रह्मणान्साधुसत्तमान्
मुक्तीचं द्वार मिळावं अशी इच्छा असणाऱ्या भक्ताने हे व्रत करावं; त्यानंतर ज्ञानी पुरुषाने उत्तम आणि सज्जन ब्राह्मणांना बोलवावं.
द्वादशोत्तमपक्षे तु विप्रान्षण्मध्यमे तथा । अन्यथा कारयेत्त्रीन्वा एकं कर्मकरं द्विजम्
शुद्ध पक्षात बारा ब्राह्मण, मध्यमात सहा, किंवा अन्यथा तीन किंवा एक ब्राह्मण कर्मासाठी बोलवावा.
सपत्नीकं द्विजं शांतं क्रियावंतं विशेषतः । इतिहासपुराणज्ञं धर्मज्ञं मृदुमेव च
तो ब्राह्मण शांत, पत्नीसमवेत, कर्मकुशल, इतिहास-पुराण जाणणारा, धर्मज्ञ आणि सौम्य असावा.
पितृभक्तं गुरुपरं देवब्राह्मणपूजकम् । पादार्घदानविधिना वस्त्रालंकारभूषणैः
तो पितृभक्त, गुरुचा मान करणारा, देव- ब्राह्मणांची पूजा करणारा असावा आणि त्याचा पायधुण, वस्त्र, अलंकार याने सन्मान करावा.
संपूज्य पत्न्या सहितमेकं भक्त्या च पूर्ववत् । लक्ष्मीनारायणं देवं दीपवर्तियुतं तथा
पत्नीसमवेत, पूर्वीप्रमाणे भक्तीने लक्ष्मी-नारायण देवाची, दिवा आणि वातेसह पूजा करावी.
ताम्रपात्रोपरिस्थाप्य घृतकुंभेन संयुतम् । ब्राह्मणाय ततो दद्याद्ध्यात्वा नारायणं परम् । मंत्रेणानेन देवर्षे तमहं कथयामि ते
तांब्याचं पात्र वर ठेवून, तुपाचा कुंभ लावून, ध्यानपूर्वक परम नारायणाचं स्मरण करत, हा मंत्र म्हणत ब्राह्मणाला द्यावं, हे देवर्षे, मी तुला तो मंत्र सांगतो.
अविद्या तमसा व्याप्ते संसारे पापनाशनः । ज्ञानप्रदो मोक्षदश्च तस्माद्दत्तो मयानघ
अविद्येच्या आणि अंधाराच्या या जगात, दिवा पापांचा नाश करतो, ज्ञान देतो आणि मुक्तीही मिळवून देतो. म्हणून, हे निष्पापा, मी हा दिवा दिला आहे.
इति दीपमंत्रः । दक्षिणां च यथाशक्त्या दत्त्वा विप्राय भक्तितः । भोजयेद्ब्राह्मणान्पश्चाद्घृतपायसमोदकैः
हा दिवामंत्र आहे. आपल्याला जमेल तशी दक्षिणा भक्तीने ब्राह्मणाला द्यावी आणि नंतर ब्राह्मणांना तुपाचा पायस व गोड पाणी देऊन जेवू घालावे.
वस्त्रैराच्छादयेत्पश्चात्सपत्नीकं तथा द्विजम् । शय्यां सोपस्करां दद्याद्धेनुं चैव सवत्सकाम्
नंतर त्या ब्राह्मणाला व त्याच्या पत्नीला वस्त्रांनी झाकावे, सगळ्या सोयींनी सजलेली एक गादी द्यावी आणि वासरासह गायही द्यावी.
तेभ्यस्तु दक्षिणां दद्याद्यथावित्तानुसारतः । सुहृत्स्वजनबंधूश्च भोजयेत्पूजयेत्तथा
आपल्या ऐपतीनुसार त्यांना दक्षिणा द्यावी, तसेच आपले मित्र, नातेवाईक आणि कुटुंबीय यांनाही जेवू घालावे आणि सन्मान करावा.
एवं महोत्सवं कुर्याद्दीपव्रत समापने । ततो विसर्जयेत्पश्चात्प्रणिपत्य क्षमापयेत्
दिव्याच्या व्रताच्या समाप्तीला असा मोठा उत्सव करावा. त्यानंतर वाकून सर्वांना निरोप द्यावा आणि क्षमा मागावी.
एवं कृते तु यत्पुण्यं तथा सांक्रांतिकैश्च यत् । संवत्सराख्य दीपस्य तत्फलं प्राप्यते नरैः
असे केल्याने आणि संक्रांतीच्या दिव्याच्या व्रताने जे पुण्य मिळते, ते सर्व 'वार्षिक दिवा' या व्रताने माणसाला मिळते.