परहिंसाविहीनो यस्तस्य तुष्टोऽस्म्यहं सदा । कर्माणि कुरुते यस्तु सुविचार्य पुनः पुनः
आणि जो दुसऱ्यांना त्रास देत नाही—त्याच्यावर मी नेहमी प्रसन्न असतो. आणि जो प्रत्येक कर्म करण्यापूर्वी पुन्हा पुन्हा विचार करतो—
गोब्राह्मणहितैषी यस्तस्य तुष्टोऽस्म्यहं सदा । स्वयं निरुक्तं वचनं यत्नाद्यः परिपालयेत्
आणि जो गायी आणि ब्राह्मणांचे भले चिंतो—त्याच्यावर मी नेहमी प्रसन्न असतो. आणि जो स्वतः दिलेले वचन जपतो—
प्रपन्नं याति यत्नाद्यस्तस्य तुष्टोऽस्म्यहं सदा । ददात्यनुपकारिभ्यो दानानि द्विजसत्तम
आणि जो शरण आलेल्यांकडे मनापासून जातो—त्याच्यावर मी नेहमी प्रसन्न असतो. आणि जो उपकार न करता येणाऱ्यांना दान देतो, हे द्विजश्रेष्ठा—
मयि चित्तं सदा यस्य तस्य तुष्टोऽस्म्यहं सदा । कर्मणा येनतुष्टोऽस्मि निरुक्तं तत्समासतः
आणि ज्याचे मन नेहमी माझ्यात एकरूप असते—त्याच्यावर मी नेहमी प्रसन्न असतो. अशा प्रकारे, मी कशामुळे प्रसन्न होतो हे थोडक्यात सांगितले.
रुष्टोऽस्मि कर्मणा येन विप्र वच्मि शृणुष्वतम् । परहिंसारतो यस्तु निर्द्दयः सर्वजंतुषु
आता, हे विप्र, मी कशामुळे रागावतो ते ऐक. जो दुसऱ्यांना त्रास देण्यात आनंद मानतो, सर्व प्राण्यांवर दया न ठेवणारा—
अहंयुः सर्वदा क्रुद्धः समां नयति शत्रुताम् । असत्यभाषीक्रूरश्च परनिंदापरस्तु यः
अशा माणसावर मी नेहमी रागावतो आणि त्याला शत्रूसारखे वागवतो. जो खोटे बोलतो, क्रूर असतो आणि दुसऱ्यांची निंदा करतो—
कविवर्तनविध्वंसी समां नयति शत्रुताम् । अदृष्टदोषौ पितरौ स्त्रीभ्रातृभगिनी तथा
जो कवींनी केलेली काव्ये किंवा चांगली कामे नष्ट करतो—त्यालाही मी शत्रूसारखेच वागवतो. आणि जो कोणताही दोष नसताना आई-वडील, पत्नी, भाऊ किंवा बहीण सोडतो—
मोहात्त्यजति यो मूढः समां नयति शत्रुताम् । पितृभिर्भर्त्सनं यस्तु कुरुते मूढधीर्नरः
जो मूर्ख माणूस मोहामुळे त्यांना सोडतो—त्यालाही मी शत्रूसारखेच वागवतो. आणि जो मूढ बुद्धीने आई-वडिलांना बोल लावतो—
गुर्ववज्ञाकरो विप्र समां नयति शत्रुताम् । आरामच्छेदिनो ये च जलाशयविलायिनः
आणि जो गुरुचा अपमान करतो, हे विप्र—त्यालाही मी शत्रूसारखेच वागवतो. तसेच जे बाग तोडतात किंवा पाण्याची ठिकाणे नष्ट करतात—
ग्रामनाशकरायेचतेमांनयंतिशत्रुताम् । परस्त्रियं समालोक्य विषादं यान्ति ये जनाः १०० 7.19.
आणि जे गाव उद्ध्वस्त करतात—त्यांनाही मी शत्रूसारखेच वागवतो. आणि जे दुसऱ्यांची पत्नी पाहून निराश होतात—
शृण्वंति पापचर्चां च तेषां रुष्टोस्म्यहं सदा । द्विषंति नाथं ये मूढा अनाथस्वं हरंति ये
आणि जे पापाच्या गोष्टी ऐकतात—त्यांच्यावर मी नेहमी रागावतो. जे मूर्ख आपला रक्षण करणारा द्वेष करतात किंवा अनाथांचे मालमत्ता हिसकावून घेतात—
विश्वासघातिनो ये च तेषां रुष्टोऽस्म्यहं सदा । ये च गोवीर्यहंतारो वृषलीपतयश्च ये
आणि जे विश्वासघात करतात—त्यांच्यावर मी नेहमी रागावतो. जे गायींचे वध करतात किंवा जे चांडाळ स्त्रियांचे पती असतात—
अश्वत्थघातिनो ये च तेषां रुष्टोऽस्म्यहं सदा । ब्रह्मविष्णुमहेशानां मध्ये ये भेदकारिणः
आणि जे पिंपळाची झाडे तोडतात—त्यांच्यावर मी नेहमी रागावतो. आणि जे ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश यांच्या मध्ये फूट घालतात—
परदारातिरक्ता ये तेषां रुष्टोऽस्म्यहं सदा । एकादश्यां भुंजते ये लोभात्पापधियो नराः
आणि जे परस्त्रीवर फार आसक्त असतात—त्यांच्यावर मी नेहमी रागावतो. आणि जे लोभापोटी एकादशीला जेवतात—
वेदनिंदाकरा ये च तेषांरुष्टोऽस्म्यहं सदा । पापबुद्धिरता ये च मित्रद्रोहरतास्तथा
जे लोक वेदांची निंदा करतात, दुष्ट विचारांना मन लावतात, किंवा मित्रांचा विश्वासघात करतात, त्यांच्यावर मी नेहमीच रागावलेला असतो.
धात्रीतरुं च ये घ्नंति तेषां रुष्टोऽस्म्यहं सदा । दिवसे मैथुनं ये च कुर्वंते काममोहिताः
जे लोक धात्रीचे झाड कापतात, किंवा वासनेने अंध झालेले दिवसा मैथुन करतात, त्यांच्यावर मी नेहमीच रागावलेला असतो.
रजस्वला स्त्रियां चैव तेषां रुष्टोऽस्म्यहं सदा । ये चादृष्टार्तवां नारीं मोहाद्गच्छंति सत्तम
जे लोक रजस्वला स्त्रीकडे जातात, किंवा ज्यांना तिचे ऋतू आलेले नाही असे समजून मोहाने तिच्याजवळ जातात, त्यांच्यावर मी नेहमीच रागावलेला असतो.
व्रतस्थां च सदा जाल्मास्ते मां नयंति शत्रुताम् । अमावास्यातिथौ ये च कुर्वंते निशिभोजनम्
जे दुष्ट लोक व्रत करणाऱ्यांना त्रास देतात, ते माझे वैरी होतात. तसेच अमावास्येला किंवा पाहुण्याच्या दिवशी रात्री जेवण करणाऱ्यांवरही मी रागावतो.
भोजनद्वयमेवार्के तेषां रुष्टोऽस्म्यहं सदा । आमिषं मैथुनं तैलममावास्यादिने द्विजाः
रविवारी दोनदा जेवण करणाऱ्यांवर मी नेहमीच रागावतो. तसेच, अमावास्येला मांस, मैथुन किंवा तेलाचा त्याग न करणाऱ्या लोकांवरही मी रागावतो.
न ये त्यजंति विप्रेन्द्र तेषां रुष्टोऽस्म्यहं सदा । बहुनात्र किमुक्तेन संक्षेपात्ते वदाम्यहम्
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, हे सर्व सोडत नाहीत त्यांच्यावर मी नेहमीच रागावतो. यापेक्षा अधिक काय सांगू? मी तुला थोडक्यात सांगतो.
निंदंति वैष्णवान्ये च तेषां रुष्टोस्म्यहं सदा । व्यास उवाच- इत्युक्त्वा भगवान्विष्णुरदृश्यः सहसाऽभवत्
जे लोक वैष्णवांची निंदा करतात, त्यांच्यावर मी नेहमीच रागावतो. व्यास म्हणाले: असे म्हणून भगवान विष्णू अचानक अदृश्य झाले.
स च विप्रः समुत्तस्थौ त्यक्तनिद्रस्तु मंचतः । केशवोक्तेन वाक्येन स विप्रो हरिभक्तिकृत्
तो ब्राह्मण झोप सोडून आपल्या खाटेवरून उठला; केशवाने सांगितलेल्या वचनामुळे तो ब्राह्मण हरिभक्त झाला.
संत्यज्य सकलं कार्यं क्रियायोगरतोऽभवत् । नारायणस्य नैवेद्यं भुंजतोऽपि फलं त्विदम्
त्याने सर्व worldly कामे सोडली आणि विधीमध्ये मन लावले; नारायणाच्या नैवेद्याचे सेवन केल्यानेही हे फळ मिळते.
हरिपूजाकृतां पुंसां न जाने किं भवेदिति । समासेन ब्रवीमि त्वां शृणु सत्तम जैमिने
हरीची पूजा करणाऱ्याला काय फळ मिळते हे मला माहीत नाही. मी तुला थोडक्यात सांगतो—हे श्रेष्ठ जैमिनी, ऐक.
सकृत्कृत्वा हरेः पूजां प्राप्यते परमं पदम्। मानुष्यं दुर्ल्लभं लोके पूजा तत्रापि चक्रिणः
फक्त एकदाच हरिपूजा केली तरीही, मनुष्याला परमपद मिळते. या जगात मानवजन्म दुर्मिळ आहे, आणि चक्रधारीची पूजा त्याहूनही दुर्मिळ.
भक्तिस्तत्रापि विप्रेन्द्र दुर्ल्लभा परिकीर्तिता
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, त्यातही खरी भक्ती फारच दुर्मिळ आहे असे सांगितले आहे.
संसाराब्धिं सर्वदुःखप्रपूर्णं तर्तुं वांछा यस्य चित्तेस्ति पुंसः । भक्त्या नित्यं वासुदेवस्य पूजां कुर्यादार्यः कर्मणां सोऽखिलानाम्
ज्याच्या मनात संसाराच्या दुःखांनी भरलेल्या समुद्रातून पार जाण्याची इच्छा आहे, त्याने नेहमी भक्तीने वासुदेवाची पूजा करावी; सर्व कर्मांचा तोच कर्ता आहे.
सूत उवाच- एकादश्याः फलं श्रुत्वा सुप्रीतो जैमिनिस्ततः । कृताञ्जलिरुवाचेदं कृष्णद्वैपायनं प्रभुम्
सूतमुनी म्हणाले: एकादशीचे फळ ऐकून जैमिनी अत्यंत आनंदित झाला; त्याने हात जोडून कृष्णद्वैपायन प्रभूला असे विचारले.
जैमिनिरुवाच- विष्णोर्देवस्य माहात्म्यं त्वत्प्रसादाच्छ्रुतं मया । तुलस्या ब्रूहि माहात्म्यं शृण्वतां पापनाशनम्
जैमिनी म्हणाला: तुझ्या कृपेने मी विष्णूच्या महिम्याचे श्रवण केले. आता तुलसीच्या महिम्याबद्दल सांग, जी ऐकणाऱ्याचे पाप नष्ट करते.
व्यास उवाच- इन्द्राद्यैर्दैवतैः सर्वैस्तुलसी भगवत्यसौ । संसेव्या सर्वदा विप्र चतुर्वर्गफलप्रदा
व्यास म्हणाले: हे ब्राह्मण, तुलसी देवीची नेहमीच इंद्र आणि इतर सर्व देवता सेवा करतात; ती चार पुरुषार्थांचे फळ देते.