दाहकाले भवेन्मुक्तिः कोटिपापायुतस्य च । गंगांभसाभिषेकेण यांति पुण्यानि पुण्यताम्
दाहाच्या वेळी कोट्यवधी पाप असलेल्यालाही मुक्ती मिळते; गंगाजलाने स्नान केल्याने पुण्य अधिक पवित्र होतं.
तुलसीकाष्ठमिश्राणि यांति दारूणि पुण्यताम् । तुलसीकाष्ठसंमिश्रा यावत्प्रज्वलते चिता
तुलसीच्या लाकडामिश्रित ज्या लाकडांनी चिता पेटवली जाते, ती अत्यंत पुण्यदायी होते; जोपर्यंत चितेत तुलसीचं लाकूड जळतं,
दह्यंति तस्य पापानि कल्पकोटिकृतानि वै । दह्यमानं नरं दृष्ट्वा तुलसीकाष्ठवह्निना
त्याच्या कोट्यवधी कल्पांनी केलेली पापं जळून जातात; तुलसीच्या लाकडाच्या अग्नीत माणूस जळताना पाहिलं,
नयंति तं विष्णुदूता न च वै यमकिंकराः । जन्मकोटिसहस्रैस्तु मुक्तो याति जनार्दनम्
त्याला विष्णूचे दूत घेऊन जातात, यमाचे दूत नाहीत; तो कोट्यवधी जन्मांतून मुक्त होऊन जनार्दनाकडे जातो.
दह्यंते ये नरा लोके तुलसीकाष्ठवह्निना । तान्विमानस्थितान्देवाः क्षिपंति कुसुमांजलिम्
ज्यांची चिता या जगात तुलसीच्या लाकडाने पेटवली जाते, त्या पुरुषांवर विमानात उभे असलेले देवता फुलांची उधळण करतात.
नृत्यंत्यप्सरसः सर्वा गीतं गायंति गायकाः । जायंते वीक्ष्य तं विष्णुः संतुष्टः शंभुना सह
सर्व अप्सरा नृत्य करतात, गायक गाणी गातात; त्याला पाहून विष्णू शंभूसह प्रसन्न होतो.
गृहीत्वा तं करे शौरिर्गृहं नीत्वास्य चांगतः । मार्जयेत्सर्वपापानि पश्यतां त्रिदिवौकसाम्
शौरिने तो वस्तू हातात घेतली, घरी नेली आणि आपल्या अंगाला लावली, तेव्हा स्वर्गातील देवतांच्या समोर सर्व पापं नाहीशी होतात.
महोत्सवं कारयित्वा जयशब्दपुरःसरम् । ज्वलते यत्र चाज्येन तुलसीकाष्ठपावकः
मोठा उत्सव साजरा केला जातो, जयजयकाराचा गजर असतो, जिथे तुळशीच्या लाकडाच्या ज्वाळेत तुप घालून अग्नी प्रज्वलित केला जातो.
अग्न्यगारे श्मशाने वा दह्यते पातकं नृणाम् । होमं कुर्वंति ये विप्रास्तुलसीकाष्ठवह्निना । सिक्ते सिक्ते तिले वापि अग्निष्टोमफलं लभेत्
अग्निकुंडात किंवा स्मशानात, तुळशीच्या लाकडाच्या अग्नीने ब्राह्मण होम करतात, तेव्हा माणसाची पापं जळून जातात. तीळ घातले असो किंवा नसो, त्यांना अग्निष्टोम यज्ञाचं फळ मिळतं.
यो ददाति हरेर्धूपं तुलसीकाष्ठसंभवम् । शतक्रतुसमं पुण्यं लभते गोशतं फलम्
जो कोणी तुळशीच्या लाकडापासून तयार केलेला धूप हरिला अर्पण करतो, त्याला शंभर इंद्रयज्ञाइतके पुण्य आणि शंभर गायी दान केल्याचं फळ मिळतं.
नैवेद्यं पच्यते यस्तु तुलसीकाष्ठवह्निना । मेरुतुल्यं भवेद्दत्तं तदन्नं केशवस्य हि
जो कोणी तुळशीच्या लाकडाच्या अग्नीवर नैवेद्य शिजवतो आणि केशवाला अर्पण करतो, त्या अन्नाचं दान मेरुपर्वताएवढं मोठं मानलं जातं.
तुलसीपावकेनाथ यो दीपं कुरुते हरेः । दीपलक्षसहस्राणां पुण्यं स लभते फलम्
जो कोणी तुळशीच्या लाकडाच्या अग्नीवर हरिसाठी दिवा लावतो, त्याला लक्ष दिवे लावल्याचं पुण्य मिळतं.
न तेन सदृशो लोके वैष्णवो भुवि दृश्यते । यः प्रयच्छति कृष्णस्य तुलसीकाष्ठचंदनम्
जो कोणी कृष्णाला तुळशीच्या लाकडाचं चंदन अर्पण करतो, त्याच्यासारखा दुसरा कोणताही वैष्णव पृथ्वीवर दिसत नाही.
स जायते कृपापात्रं विष्णोर्वाडवसत्तम
तो विष्णूच्या कृपेचा पात्र होतो, हे उत्तम घोड्या.
तुलसीदारुजातेन चंदनेन कलौ हरिम् । विलिप्य भक्तितो नित्यं रमते हरिसन्निधौ
जो भक्तीभावाने रोज तुळशीच्या लाकडाच्या चंदनाने हरिला अभिषेक करतो, त्याला हरिसमोर राहण्याचा आनंद मिळतो.
तुलसीपंकलिप्तांगः कुरुते विष्णुपूजनम् । पूजाशतदिनैकाह्ना लभ्यते गोशतं फलम्
जो तुळशीच्या अंगरागाने अंगाला लावून विष्णूची पूजा करतो, त्याला एका दिवसात शंभर दिवसांच्या पूजेइतकं, म्हणजे शंभर गायी दान केल्याचं फळ मिळतं.
विलेपार्थे तु कृष्णस्य तुलसीकाष्ठचंदनम् । मंदिरे तिष्ठते यावत्तावत्पुण्यफलं शृणु
कृष्णाच्या अंगाला लावण्यासाठी तुळशीच्या लाकडाचं चंदन मंदिरात ज्या वेळेपर्यंत असतं, त्या काळात मिळणारं पुण्य ऐक.
तिलप्रस्थाष्टकं दत्वा यत्पुण्यं प्राप्नुयान्नरः । तत्फलं जायते पुंसां प्रसादाच्चक्रपाणिनः
जो माणूस आठ प्रस्थ तीळ दान करतो, त्याला जेवढं पुण्य मिळतं, तेवढंच पुण्य चक्रधराच्या कृपेने मिळतं.
यो ददाति पितॄणां तु पिंडे तुलसिसंभवम् । दलं संजायते तृप्तिः पत्रे पत्रे शताब्दिका
जो कोणी पितरांना तुळशीमिश्रित पिंड अर्पण करतो, त्याच्या प्रत्येक पानाने पितरांना शंभर वर्षांची तृप्ती मिळते.
तुलसीमूलमृत्स्नैव स्नानं कुर्याद्विशेषतः । तेन तीर्थे कृतं स्नानं यावच्चांगे च मृत्तिका
विशेषतः तुळशीच्या मुळाजवळची माती लावून स्नान केलं पाहिजे; ती माती अंगावर असताना, जणू काही तीर्थात स्नान केल्याचं पुण्य मिळतं.
तदीय यातु मंजर्या पूजनं च करोति यः । नानापुष्पैः कृता पूजा यावच्चंद्रदिवाकरौ
जो कोणी तुळशीच्या मंजिरीने पूजा करतो, त्याची विविध फुलांनी केलेली पूजा चंद्रसूर्य असतील तोपर्यंत टिकते.
यस्मिन्गृहेऽवतिष्ठेत तुलसी वृक्षवाटिका । दर्शनात्स्पर्शनाच्चैव ब्रह्महत्यादिपातकम् । तत्सर्वं विलयं याति दर्शनेनैव नारद
ज्या घरात तुळशीची बाग असते, तिथे तिचं दर्शन किंवा स्पर्श केल्याने ब्रह्महत्येसारखी सर्व पापं केवळ दर्शनानेच नाहीशी होतात, हे नारद.
महादेव उवाच- अथान्यत्ते प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकाग्रमानसः । न कस्यापि च कथितं शृणु देवर्षिसत्तम
महादेव म्हणाले— आता मी तुला दुसरं काही सांगतो, एकाग्र मनाने ऐक. हे अजून कुणालाही सांगितलेलं नाही, म्हणून ऐक, हे श्रेष्ठ देवर्षी.
यत्र यत्र गृहे ग्रामे वने वा तुलसी भवेत् । तत्र तत्र जगत्स्वामी प्रीतात्मा च वसेद्धरिः
जिथे जिथे घरात, गावात किंवा जंगलात तुळशी असते, तिथे तिथे जगाचा स्वामी हरि आनंदाने वास करतो.
गृहे तस्मिन्न दारिद्र्यं नायोगो बंधुसंभवः । न दुःखं न भयं रोगस्तुलसी यत्र तिष्ठति
ज्या घरात तुळशी असते, तिथे कधीही दारिद्र्य येत नाही, नातेवाईकांमुळे होणारे दु:ख येत नाही, कोणतेही दु:ख, भीती किंवा आजार राहत नाहीत.
सर्वत्र तुलसी पुण्या पुण्यक्षेत्रे विशेषतः । संनिधौ तस्य देवस्य रोपणात्पृथिवीतले
तुळशी सर्वत्र पवित्र मानली जाते, पण ती पुण्यभूमीत विशेष पवित्र असते. त्या देवतेच्या सान्निध्यात पृथ्वीवर तुळशी लावली की—
तेषां विष्णुपदं नित्यं तुलस्यारोपणे कृते । उत्पादान्दारुणान्रोगान्दुर्निमित्तान्यनेकशः । तुलस्याभ्यर्चिते भक्त्या हंत शांतिकरो हरिः
जे तुळशी लावतात, त्यांना नेहमी विष्णूचं स्थान मिळतं. कितीही कठीण आजार किंवा वाईट घटना घडल्या, तरी भक्तीने तुळशीची पूजा केली की, हरि शांती देतो.
तुलसीगंधमाघ्राय यत्र गच्छति मारुतः । दिशो दश च ताः पूता भूतग्रामश्चतुर्विधः
जिथे तुळशीचा सुवास वारा घेऊन जातो, तिथे दहा दिशाही पवित्र होतात आणि चार प्रकारचे जीवसुद्धा शुद्ध होतात.
यस्मिन्गृहे मुनिश्रेष्ठ तुलसीमूलमृत्तिका । सर्वदा तत्र तिष्ठंति देवताश्च शिवो हरिः
मुनिश्रेष्ठा, ज्या घरात तुळशीच्या मुळाजवळील माती असते, तिथे नेहमी देवता, शंकर आणि हरि वास करतात.
तुलसीवनजा छाया यत्र यत्र भवेद्दिवज । तर्पणं कुरुते तत्र पितॄणां दत्तमक्षयम्
जिथे तुळशीवनाची सावली असते, तिथे पितरांना केलेलं तर्पण कधीही संपत नाही.