शरैः किरंतं दहनमसिना बर्बरोऽवधीत् । कूष्मांडो निहतो मूर्ध्नि सर्परोम्णाथ मुष्टिना
बर्बराने बाणांचा वर्षाव करणाऱ्या जळत्या योद्ध्याला तलवारीने ठार केले; कूष्मांडाचा सर्प केसांच्या मुठीने डोक्यावर प्रहार झाला.
पातालकेतुना हासो मुद्गरेण समाहतः । तस्य देहाद्विनिष्क्रम्य हस्ती मुद्गरमाभुनक्
पाताळकेतूने हासोवर गदाने घाव केला; त्याच्या देहातून एक हत्ती बाहेर आला आणि त्याने गदा पकडली.
शुंडायां मुष्टिघातेन हतः पातालकेतुना । आयुधैर्जर्जरं चक्रे भृंगीशं रोमकंटकः
पाताळकेतूने हत्तीच्या सोंडेवर मुठीने प्रहार केला; रोमकंटकाने भृंगीशावर शस्त्रांनी वार केले.
भृंगीशोऽपि रणाद्भीतस्त्वरन्नेव गिरिं ययौ । सहसा धूम्रवर्णश्च शुभ्रः केतुमुखेऽपतत्
भृंगीशा युद्धात घाबरून घाईने डोंगराकडे गेला; अचानक धुरकट आणि शुभ्र असा योद्धा केतुमुखाच्या समोर पडला.
गणं गिलितवान्दैत्यो महाकायो महाननः । हाहाकारो महानासीद्गिलिते केतुना रणे
एका मोठ्या देहाच्या आणि तोंडाच्या दैत्याने गट गिळला; केतुमुख युद्धात गिळला गेल्यावर मोठा आक्रोश झाला.
जृंभस्य निशितैर्बाणैश्छिन्नांगोऽथ विनायकः । शुंडादंडं परशुना तस्य चिच्छेद दंतिनः
जृंभाने तीक्ष्ण बाणांनी विनायकाचे अवयव तोडले; त्याने दात्याच्या सोंडेचा दंड कुऱ्हाडीने छाटला.
जृंभासुरो जघानाथ शक्त्या लंबोदरोदरम् । मूषकोऽपि शरैर्भिन्नः प्रविवेश गुहामुखम्
जृंभासुराने लांबोदरावर भाल्याने प्रहार केला; उंदीर बाणांनी छिन्न होऊन गुहेच्या तोंडात शिरला.
विनायकः प्रहारार्त्तो विललापाकुलो रणे । हा मातस्तात हा भ्रातर्हा मूषक मम प्रिय
विनायक प्रहारांनी व्याकुळ होऊन युद्धात रडू लागला: 'अगं आई! बाबा! अरे भाऊ! अरे माझ्या प्रिय उंदिरा!'
गणेशक्रंदितं श्रुत्वा भगवत्या तया तदा । समेत्य कूटादन्यस्मात्पार्वत्योक्तः शिवस्तदा
गणेशाचे आक्रोश ऐकून त्या क्षणी देवी तिथे आली, आणि दुसऱ्या शिखरावरून आलेल्या पार्वतीने शंकराला हाक मारली.
हेरंबो वध्यते दैत्यैः स्कंदोऽपि विनिपातितः । शिव किं क्रीडसे शैले रक्ष पुत्रौ गणानपि
हेरंब राक्षसांनी मारला गेला आहे, आणि स्कंदही खाली पाडला आहे; शंकरा, पर्वतावर तू खेळण्यात दंग का आहेस? आपल्या मुलांना आणि गणांना वाचव.
सदा शूलादिशस्त्राणां धृतानामद्य वै क्षणः । अथ गौर्या वचः श्रुत्वा वीरभद्रं शिवोऽब्रवीत्
तू नेहमीच शूल वगैरे शस्त्रं हातात धरतोस, आता त्याचा उपयोग करण्याची वेळ आली आहे; मग गौरीचे बोल ऐकून शंकराने वीरभद्राला सांगितले.
वृषः सज्जीयतां शीघ्रमित्युक्ते स तदाकरोत् । बबंध मुकुटं तस्य शृंगयोर्भास्करप्रभम्
बैल लवकर तयार करा, असे सांगितल्यावर तसेच केले गेले; त्याच्या शिंगांना सूर्यासारखा तेजस्वी मुकुट बांधला.
कंठे घंटाशतं बद्ध्वा कर्णयोर्दर्पणौ धृतौ । स्कंधे च किंकिणीजालं चरणे नूपुरं महत्
त्याच्या गळ्यात शंभर घंटा बांधल्या, कानांवर आरसे ठेवले, खांद्यावर किंकिण्यांची जाळी घातली, आणि पायात मोठा नूपूर घातला.
पुच्छे चामरसाहस्रं तस्य पाशाष्टकं मुखे । कल्याणी च तदा देवी शर्वपार्श्वे व्यस्थिता
त्याच्या शेपटीला हजार चामर बांधले, तोंडात आठ दोऱ्यांचे फास ठेवले; त्या वेळी कल्याणी देवी शंकराच्या बाजूला उभी राहिली.
पाशाष्टकेन संयुक्ता तत्र खड्गधरांबिका । न्यस्तानि सर्वशस्त्राणि स वृषः सज्जितो बभौ
आठ फासांनी सजलेली, हातात तलवार असलेली अंबिका तिथे उभी होती; सर्व शस्त्रं ठेवली गेली, आणि सजवलेला बैल तेजाने झळकू लागला.
पार्वत्या भूषितः सोऽथ निजया घंटमालया । कृतं च तिलकं देव्या प्रोक्तः सत्कृतिपूर्वकम् 6.12.
मग पार्वतीने आपल्या खास घंटांच्या माळेने त्याला सजवले, आणि देवीने तिळक लावून आदराने बोलली.
हरस्त्वया न मोक्तव्यो वृषेन्द्र रणसंकटे । आगंतव्यमरीन्जित्वा शंभुना सह संगरे
बैलराजा, युद्धाच्या कठीण वेळी हराला सोडू नकोस; शत्रूंना जिंकून शंभूसोबत परत ये.
इति श्रुत्वा वचो देव्या हरो वृषमथारुहत् । धृत्वायुधसहस्रं तु निजालंकारभूषितः । रणं गच्छामि तां प्राह पार्वतीं प्रति सादरम्
देवीचे बोल ऐकून हराने बैलावर बसले, हजारो शस्त्रं हातात घेतली, स्वतःच्या अलंकारांनी सजला; पार्वतीला आदराने म्हणाला, 'मी युद्धाला जातो.'
ईश्वर उवाच- त्वं तिष्ठसि स्वरूपाणि एकाकिन्यपि सस्पृहा । भामिनी दुरभिप्राया दानवा हि समागताः
ईश्वर म्हणाले: तू आपल्या स्वरूपात, एकटी असूनही, इच्छाशक्तीने तग धरतेस; हे सुंदर स्त्री, कठीण मनाचे दैत्य एकत्र आले आहेत.
तस्मात्त्वयात्मनैवात्मा रक्षणीयो वरानने । इत्युक्त्वा वृषभारूढो ययौ रुद्रो रणांगणम्
म्हणून, सुंदर मुखवाली, तुला स्वतःच्या शक्तीने स्वतःचे रक्षण करावे लागेल; असे सांगून रुद्र बैलावर बसून रणांगणाकडे निघाले.
त्रिंशन्महाब्जसाहस्रैः प्रमथानां वृतः शिवः । वीरभद्रो रथेनाशु सिंहयुक्तेन सत्वरः
शिव तीस हजार बलाढ्य प्रमथगणांनी वेढलेले, आणि वीरभद्र सिंहजोडीच्या रथावर झपाट्याने पुढे गेले.
वामपार्श्वं महेशस्य शूरो रक्षति पार्थिव । मणिभद्रो ऽश्वयुक्तेन रथेन परवीरहा
महेशाच्या डाव्या बाजूचे रक्षण शूर मणिभद्र करतो, तो घोड्यांच्या रथावर बसून शत्रूंचा संहार करतो.
दक्षिणं धूर्जटेः पार्श्वं संरक्षति धनुर्द्धरः । तुंगादुत्तीर्य शैलेंद्राद्रणं प्राप्तो गणैः सह
धुरजटीच्या उजव्या बाजूचे रक्षण धनुष्यधारी करतो; तो उंच पर्वत ओलांडून आपल्या गणांसह रणभूमीत पोहोचला.
दृष्ट्वा जगर्जुस्ते दैत्या महेशानं वृषस्थितम् । ततो महान्निनादोऽभूद्दैत्यप्रमथसेनयोः
महेशान बैलावर बसलेला पाहून दैत्यांनी मोठा गजर केला; मग दैत्य आणि प्रमथांच्या सैन्यात मोठा गोंधळ माजला.
तयोरभून्मिथो राजन्संप्रमर्दोऽथ दारुणः । ततो नंदी महाकालः कालस्कंदौ महाबलः
राजा, त्यांच्यात भयंकर आणि भीषण संघर्ष झाला; मग नंदी, महाकाळ आणि बलाढ्य कालस्कंद युद्धात सामील झाले.
माल्यवान्पुष्पदंतश्च वृषली स्वर्णदंतिकः । चंडीशो मदनश्चंडः कूष्मांडो गुप्तलोमकः
माल्यवान, पुष्पदंत, वृषळी, स्वर्णदंतिका, चंडीश, मदन, चंड, कूष्मांड आणि गुप्तलोमक हेही तिथे होते.
ये ये पूर्वं रणे भग्नाः प्राप्तास्ते रणसंकटम् । शिवस्य पुरतो दैत्या युयुधुस्ते महाबलाः
पूर्वी युद्धात हरलेले जे जे बलाढ्य दैत्य होते, ते पुन्हा रणभूमीत आले आणि शिवाच्या समोर मोठ्या ताकदीने लढू लागले.
गणदानवयोधानां संग्रामोऽभूद्भयावहः । ततो गणानां विद्राव्य सैन्यं ते च महाबलाः
शिवाच्या गणांचा आणि दैत्यांच्या सैन्याचा भीषण असा युद्ध सुरू झाला. मग त्या बलाढ्य दैत्यांनी गणांचे सैन्य पळवून लावले.
रणे संवेष्टयामासुः शरौघैः सर्वतः शिवम् । शूलैः कुंतैर्गदाभिश्च मुद्गरैः परिघैरपि
युद्धात त्यांनी सर्व बाजूंनी बाणांच्या वर्षावाने शिवाला वेढले आणि भाले, कुऱ्हाडी, गदा, मुठी आणि लोखंडी गजांनी हल्ला केला.
इंद्रियाणि यथात्मानं विषयैः पंचपंचभिः । जघानाथ रणे दैत्याञ्छंभुर्बाणैः सुदारुणैः । यथाशु माघः पापानि हंति स्नानेन तत्क्षणात्
जसे इंद्रियांनी आत्म्याला पाच प्रकारच्या विषयांनी वेढले जाते, तसेच शंभूनं रणात त्या दैत्यांना भयानक बाणांनी मारले, जसे माघ महिन्यात स्नान केल्यावर पापं क्षणात नाहीशी होतात.