दग्धस्मरोऽपि भगवान्यस्यारूपेण मोहितः । महेशो यद्विनोदाय कुरुते नित्य कौतुकम्
जरी कामदेव त्याच्यामुळे जळून गेला, तरी तोही तिच्या रूपाने मोहून जातो; महेश आपल्या आनंदासाठी नेहमी नवनवीन क्रीडा करतो.
नृत्यन्गायंश्च ताञ्छंभुः स्वयं भवति हासकः । सा पार्वतीति विख्याता सौंदर्यावधि दैवतम्
शंभू स्वतः तिच्यासाठी नाचतो, गातो आणि हसवतो; तीच पार्वती, देवतांमध्ये सौंदर्याची परिसीमा म्हणून प्रसिद्ध आहे.
वृंदा वरांगना राजन्निमाश्चाप्सरसः शुभाः । न चाप्नुवंति पार्वत्याः षोडशीमपि तां कलाम्
वृंदा उत्तम स्त्री आहे, आणि या इतर सुंदर अप्सरा आहेत, पण राजन, त्यांच्यातील कुणीही पार्वतीच्या सौंदर्याच्या सोळाव्या भागालाही पोहोचू शकत नाही.
इत्युक्त्वाहं महीपाल जालंधरममर्षणम् । पश्यतां सर्वदैत्यानामंतर्धानं गतः क्षणात्
असं सांगून, हे पृथ्वीच्या राज्या, मी संतप्त झालेल्या जलंधरासमोर आणि सर्व दैत्यांच्या डोळ्यांसमोर क्षणात अदृश्य झालो.
अथ स प्रेषयद्दूतं सिंधुजः सिंहिकासुतम् । क्षणेनासाद्य कैलासं देवावासमपश्यत
मग समुद्रपुत्राने सिंहिकेचा मुलगा असा दूत पाठवला; तो क्षणात कैलासावर पोहोचला आणि देवांचे निवासस्थान पाहिले.
अत्रांतरे हरिर्भीममापृच्छ्य तु तदा हरम् । जगामालक्षितस्तूर्णं क्षीराब्धिं भेदशंकया
दरम्यान, हरिने भीमाला निरोप घेऊन, कुणालाही कळू न देता, लवकरच क्षीरसागराकडे गेला, फूट होईल या भीतीने.
ददर्श राहुर्भवनं शंकरस्यातिदीप्तिमत् । आत्मानमात्मना वीक्ष्य किमित्याह सुविस्मितः
राहूने शंकराचे तेजस्वी महाल पाहिले; तिथे स्वतःचं प्रतिबिंब पाहून तो आश्चर्यचकित झाला आणि म्हणाला, 'हे काय?'
प्रवेष्टुकामो बलिभिर्द्वारि द्वास्थैर्निरोधितः । यत्नवान्स निषिद्धोऽपि तदा ते प्रोद्यतायुधाः
तो आत जाण्याचा प्रयत्न करत होता, पण बलाढ्य द्वारपालांनी त्याला थांबवलं; त्याने खूप प्रयत्न केले, पण ते शस्त्र उगारून त्याला रोखू लागले.
तान्निवार्य गणान्नंदी व्याजहार विधुंतुदम् । कस्त्वं कस्मादिहायातः किं कार्यं तव बर्बर । ब्रूहि कार्यं गणा यावत्त्वां न हन्युर्भयावहाः
नंदीने गणांना थांबवून चंद्रग्रहण करणाऱ्या राहूला विचारलं: 'तू कोण? इथे का आलास, रानटी? काय काम आहे, सांग, नाहीतर हे भयंकर गण तुला ठार मारतील.'
राहुरुवाच-। दूतो जालंधरस्याहं त्वं मां शर्वांतिके नय । न वाच्यमंतरे द्वास्थ महाराजप्रयोजनम्
राहू म्हणाला: 'मी जलंधराचा दूत आहे. मला शर्वाजवळ घेऊन जा. राजाचं काम दारात सांगायचं नसतं, द्वारपाल.'
नंदी दूतोक्तमाकर्ण्य नीललोहितमाययौ । दंडवत्प्रणिपत्याग्रे स्थित्वा शंकरमब्रवीत्
दूताचं बोलणं ऐकून, नंदी निळ्या गळ्याजवळ गेला; त्याने दंडवत घालून शंकरासमोर उभा राहून सांगितलं.
सैंहिकेयो महाराज द्वारे तिष्ठति कार्यतः । स प्रयात्वथवायातु भवानाज्ञप्तुमर्हति
'राजन, सिंहिकेचा मुलगा दारात उभा आहे, काही कामासाठी आला आहे; त्याला आत जाऊ द्यावं की नाही, आपली आज्ञा द्या.'
नंदिनोक्तमथाकर्ण्य त्वरन्निव महेश्वरः । सुप्तामंतःपुराद्देवीं प्रस्थाप्य च सखीवृताम्
नंदीचं बोलणं ऐकून, महेश्वर जणू घाईने, आत झोपलेल्या देवीला तिच्या सख्यांसह बाहेर पाठवतो.
पश्चाद्वास्थं जगादाथ नंदिन्दूतं प्रवेशय । ततो हस्ते प्रगृह्यामुं दूतं नंदी महाबलः
मग त्याने द्वारपालाला सांगितलं: 'नंदी, दूताला आत घेऊन ये.' तेव्हा बलाढ्य नंदी त्या दूताचा हात धरून त्याला आत घेऊन गेला.
आनयामास देवानां मध्ये शंभुमदर्शयत् । तं ददर्श तदा राहुर्जटिलं नीलमात्मनि
त्याने देवांच्या मध्ये शंभूला आणून दाखवले; तेव्हा राहूने त्यांना जटाधारी आणि काळ्या रंगाचे पाहिले.
पंचवक्त्रं दशभुजं नागयज्ञोपवीतिनम् । देवीविरहितं मूर्ध्नि चंद्रलेखाविभूषितम्
त्यांना पाच तोंडे, दहा हात, नागाचे यज्ञोपवीत, देवीशिवाय, आणि डोक्यावर चंद्राची कोर असलेली अशी रूप पाहिली.
उच्छ्वासोच्छ्वासनिर्मुंचत्पृदाकुगणसेवितम् । सर्वदेवगणोपेतं सेवितं गणकोटिभिः
श्वासोच्छ्वास करणाऱ्या प्रमथगणांनी वेढलेले, सर्व देवांच्या समूहांनी घेरलेले, आणि असंख्य गणांनी सेवा केलेले ते होते.
प्राप्तं ज्ञात्वा ततो दूतं शंभुरालोक्य चाग्रतः । प्राह ब्रूहि तदा राहुर्वक्तुं समुपचक्रमे
दूत आला हे ओळखून शंभूने समोर पाहिले; तेव्हा राहू बोलायला सुरुवात केली.
राहुरुवाच-। देव जालंधरेणाहं प्रेषितस्तव सन्निधौ । तस्य शिववचः श्रुत्वा मन्मुखेन द्रुतं कुरु
राहू म्हणाला — देवा, मला जालंधराने तुझ्या भेटीसाठी पाठवले आहे; शिवाचे बोलणे ऐकून, माझ्या तोंडून जे सांगतो ते लवकर कर.
गिरिशत्वं तपोनिष्ठो निर्गुणो धर्मवर्जितः । तव नास्ति पिता माता वसु गोत्रादि वर्जितः
गिरीशा, तू तपश्चर्येला वाहिलेला, निर्गुण, धर्मरहित आहेस; तुला ना वडील, ना आई, ना कुळ, ना घराणे आहे.
जालंधरो महाबाहुर्भुंक्तेऽसौ भुवनत्रयम् । तस्यैव वश्यस्त्वमपि ततश्चोक्तं समाचर
जालंधर हा बलाढ्य बाहू असलेला, तीनही लोकांचा उपभोग घेतो; तूही त्याच्या अधीन आहेस, म्हणून त्याने सांगितले ते कर.
पुराणपुरुषः कामी वृषारूढः कथं भवान् । एवं वदति संप्राप्तौ सुतौ स्कंदविनायकौ
पुरातन पुरुष असून, इच्छाशक्ती असलेला, वृषावर बसणारा तू असा कसा? असे म्हणताच, स्कंद आणि विनायक तेथे आले.
तस्मिन्काले देवदेवो यतवागंगमर्दनम् । चकार च करैर्व्यस्तैर्वासुकिर्भूतलेऽपतत्
त्या वेळी देवांचा देव, आपली वाणी आणि अंग संयमित करून, विखुरलेल्या हातांनी आघात केला आणि वासुकी पृथ्वीवर पडला.
हेरंबवाहनस्याखोः पुच्छं ग्रस्तमथाहिना । स्वपत्रं ग्रस्तमालोक्य मुंचमुंचेत्युवाच ह
मग वासुकीने हेरंबाच्या वाहन असलेल्या उंदराची शेपटी पकडली; आपले पंख पकडले गेलेले पाहून, तो 'सोड, सोड' असे ओरडला.
अत्रांतरे स्कंदवाहं क्षुब्धं वीक्ष्य महास्वरम् । तद्भयाद्वासुकिर्ग्रस्तमाखुपुच्छमथोद्गिरत्
इतक्यात, स्कंदाच्या वाहनाला अस्वस्थ पाहून आणि त्याचा मोठा आवाज ऐकून, भीतीने वासुकीने उंदराची पकडलेली शेपटी सोडली.
अथारुह्य हरस्यांगं गलमावेष्ट्य संस्थितः । तस्य निश्वासपवनैरथ जातो हुताशनः
मग वासुकीने हराच्या अंगावर चढून, गळ्यात गुंडाळून बसला; त्याच्या श्वासामुळे अग्नि उत्पन्न झाला.
तस्योष्मणा चंद्र लेखा जटाजूटाटवी स्थिता । सार्द्रतां तु तदा सायात्प्लावितं तद्वपुर्यथा
त्याच्या उष्णतेने जटाजूटातील चंद्रकोर ओलसर झाली, आणि त्या ओलाव्याने त्याचे शरीर पाण्याने भरले गेले.
तस्याह्यमृतधाराभिर्ब्रह्ममस्तकमालिका । हरमौलिकपालानामभूत्संजीविता तदा
त्या अमृतधारांनी ब्रह्माच्या मस्तकावरील माळ ओलावली; त्या वेळी हराच्या जटांमधील रक्षकांना पुन्हा प्राण मिळाले.
पपाठ पूर्वमभ्यस्तं सर्वयोगश्रुतिक्रमम् । श्रुत्वा परस्पराधीतं विवदंति शिरांस्यथ
त्याने पूर्वी शिकलेले सर्व योगशास्त्र पुन्हा म्हणून दाखवले; एकमेकांकडून काय शिकले ते ऐकून, त्या डोक्यांमध्ये वाद सुरू झाला.
अहमादिरहं पूर्वमहमेव परात्परः । अहं स्रष्टा अहं पातेत्युत्सुकानि परस्परम्
'मीच आद्य, मीच पहिला, मीच सर्वोच्च; मीच सृष्टीकर्ता, मीच पालनकर्ता' असे एकमेकांशी स्पर्धा करत म्हणू लागले.