क्षीरसागर उवाच-। तं प्राप्तं शरणं पुत्र प्लावयाम्यूर्मिभिः कथम् । मुनींद्रास्तं न शंसंति यस्त्यजेच्छरणागतम्
क्षीरसागर म्हणाला, "माझ्या मुला, तू माझ्याकडे आश्रयाला आला आहेस—मी तुला माझ्या लाटांनी कसा न बुडवू? जे शरण आलेल्याला सोडतात, त्यांची मोठे ऋषी स्तुती करत नाहीत."
पितृव्यवचनं श्रुत्वा संक्रोधात्संततं गिरिम् । तलप्रहरणेनैव ताडयामास दैत्यराट्
पितरांच्या या शब्दांनी रागावून, दैत्यराजाने डोंगरावर हाताच्या सपाट माऱ्याने वार करू लागला.
ततो द्रोणगिरी राजन्भीतो जालंधराद्भृशम् । अथाजगाम रूपेण प्राह जालंधरं प्रति
मग, राजन, जलंधराच्या भीतीने द्रोण पर्वत फार घाबरला आणि प्रत्यक्ष रूप धारण करून त्याच्यासमोर आला.
तवाहमभवं दासो रक्ष मां शरणागतम् । रसातलं महाबाहो यास्यामि तव शासनात्
"मी तुझा दास झालो आहे; मी तुझ्या आश्रयाला आलोय, मला वाचव. महाबाहू, तुझ्या आज्ञेने मी रसातळात जाईन."
यावत्त्वं कुरुषे राज्यं तावत्स्थास्याम्यहं प्रभो । ओषधीनां विरावेण सिद्धानां रोदनेन च
"तू राज्य करत असताना, प्रभो, मी इथेच राहीन; औषधींच्या आवाजाने आणि सिद्धांच्या रडण्याने,"
रसातलं जगामाद्रिः सिंधुसूनोः प्रपश्यतः । ततो जालंधरो वीर आजगाम महारणम्
रसातळात तो पर्वत सिंधुसुताच्या डोळ्यांसमोर गेला; मग वीर जलंधर पुन्हा मोठ्या युद्धात परतला.
पूर्वकल्पितमारुह्य रथस्थं केशवं ययौ । रथस्थं माधवं दृष्ट्वा जहासोच्चैर्नदीसुतः
पूर्वी तयार केलेल्या रथावर चढून केशव निघून गेला; रथावर बसलेला माधव पाहून नदीचा पुत्र मोठ्याने हसला.
तावत्त्वं तिष्ठ शकटे यावद्धन्यामरीनहम् । एवमुक्त्वा जघानाशु शरैस्तां देववाहिनीम्
आधी तू गाडीतच थांब, मी अमरांना हरवतो, असे म्हणून त्याने त्या देवांच्या सैन्यावर बाणांचा मारा केला.
बाणैर्विदारिता देवास्त्राहीत्यूचुर्बृहस्पतिम् । ततो बृहस्पतिः शीघ्रमगमत्क्षीरसागरम्
बाणांनी जखमी झालेले देवगण बृहस्पतीला मदतीसाठी हाक मारू लागले; मग बृहस्पती पटकन क्षीरसागराकडे गेला.
अदृष्ट्वा तं ततो द्रोणमभूच्चिन्तापरो नृप । अथागत्य रणं तूर्णममरान्प्राह गीष्पतिः
त्याला दिसत नाही म्हणून द्रोण विचारात पडला, राजन; तेव्हा वाणीचा स्वामी लवकर रणभूमीत येऊन देवांना म्हणाला.
पलायध्वं सुराः सर्वे द्रोणाद्रिः क्षयमागतः । एवमुक्तवतस्तस्य गुरोश्चिच्छेद सिंधुजः
देवांनो, सगळे पळा! द्रोण पर्वताचा विनाश जवळ आला आहे; असे म्हणताच सिंधुजाने आपल्या गुरूचा धागा तोडला.
यज्ञोपवीतं केशांश्च बाणैस्तीक्ष्णैर्हसन्सुरान् । ततो दुद्राव वेगेन गुरुः प्राणभयार्दितः
तो हसत हसत तीक्ष्ण बाणांनी देवांचे यज्ञोपवीत आणि केस कापू लागला; मग गुरू प्राणभयाने वेगाने पळून गेला.
देवाः सर्वे रणं हित्वा पलायांचक्रिरे नृप । एवं विद्राव्य देवान्वै जनार्द्दनमधावत
सर्व देवांनी रण सोडून पळ काढला, राजन; अशा प्रकारे देवांना पळवून लावून तो जनार्दनाकडे धावला.
हृषीकेशोऽपि दैत्येशमन्वधावद्रणोत्सुकः । ततो युद्धमभूद्धोरं विष्णोर्जालंधरस्य च
हृषीकेशही युद्धाची आस धरून दैत्याधिपतीच्या मागे धावला; मग विष्णू आणि जलंधर यांच्यात भयंकर युद्ध झाले.
दुर्द्धर्षणो बाणजालैः प्लावयामास केशवम् । तान्बाणान्खंडशः कृत्वा पूरयित्वा शरैर्महान्
कोणी थांबवू शकणार नाही असा तो, बाणांच्या वर्षावाने केशवाला झाकून टाकू लागला; पण त्याने ते बाण तुकडे तुकडे करून मोठ्या बाणांनी आकाश भरून टाकले.
वासुदेवोसुरं बाणैर्जालंधरमपीडयत् । जालंधरो रथं त्यक्त्वा शरपीडितविग्रहः
वासुदेवाने बाणांनी जलंधर दैत्याला त्रास दिला; बाणांनी छिन्नविछिन्न झालेला जलंधर रथ सोडून दिला.
विष्णुं विजेतुं दुद्राव संयतिस्थमथ द्रुतम् । तमायांतं रणे दृष्ट्वा हरिर्विव्याध सायकैः
तो रणभूमीत उभ्या असलेल्या विष्णूला हरवण्यासाठी धावत गेला; त्याला येताना पाहून हरिने त्याच्यावर बाणांचा मारा केला.
बाणानंगेसहद्विष्णोः प्राप्तोऽसौ रथसंनिधौ । हस्तेनैकेन गरुडं द्वितीयेन रथं हरेः
विष्णूच्या रथाजवळ पोहोचलेला तो, अंगावर बाणांसह, एका हाताने गरुडाला आणि दुसऱ्या हाताने हरिचा रथ पकडतो.
भ्रामयित्वांबरे शश्वत्श्वेतद्वीपे न्यपातयत् । जालंधरकरक्षिप्तो गरुडोऽपि पपात ह
त्याने आकाशात फिरवत फिरवत त्यांना नेऊन थेट श्वेतद्वीपावर फेकले; जलंधराच्या हाताने फेकला गेलेला गरुडही खाली पडला.
क्रौंचद्वीपे स तत्रैव विश्राममकरोच्चिरम् । अच्युतः प्रच्युतस्तस्माद्भ्रमतो रथमंडलात्
तिथेच क्रौंचद्वीपावर त्याने बरेच दिवस विश्रांती घेतली; अच्युत त्या फिरत्या रथाच्या वर्तुळातून दूर फेकला गेला.
रणमागत्य दैत्येशं तिष्ठतिष्ठेत्यभाषत । दृष्ट्वा तमागतं भूयः केशवं समरप्रियः
रणभूमीत येऊन त्याने दैत्याधिपतीला, 'थांब, थांब!' असे म्हटले; पुन्हा युद्धप्रिय केशव येताना पाहून,
पूरयन्मार्गणैर्भूमिं जगर्जार्णवनंदनः
नदीपुत्राने बाणांनी भूमी भरून मोठ्याने गर्जना केली.
विव्याध दैत्यं हरिराशु शक्त्या हृदि स्फुरंत्या स ततः पपात । सूतो न यत्तं समरान्निवासं तं प्राह रे केन कृतोस्म्यलज्जः
हरिने त्या दैत्याच्या हृदयात चमकणाऱ्या शक्तीने वेगाने वार केला आणि तो खाली पडला; सारथी त्याला युद्धात धरू शकला नाही, तेव्हा म्हणाला, 'अरे, मला कोणामुळे अशी लाज वाटावी लागली?'
दैत्यारि जालंधरयोर्महत्तदा बभूव युद्धं धरणीतलस्थयोः । प्रेम्णा श्रियस्तं न जघान दानवं स्वयं हरिस्तस्य शरैः पपात
त्या वेळी दैत्यांचा शत्रू आणि जलंधर यांच्यात पृथ्वीवर मोठे युद्ध झाले; प्रेमामुळे श्रीने त्या दानवाचा वध केला नाही, आणि हरि स्वतः त्याच्या बाणांनी खाली पडला.
ततो निरीक्ष्य गोविंदं पतितं धरणीतले । प्रगृह्यार्णवजो दैत्य आरुरोह निजं रथम् । ततस्तमिंदिरा प्राप्ता रुदंती विष्णुवल्लभा
तेव्हा, गोविंदाला जमिनीवर पडलेला पाहून, समुद्रपुत्राने त्याला पकडले आणि त्या दैत्याने आपल्या रथावर चढले. त्याच वेळी, विष्णूची प्रिय लक्ष्मी तिथे आली आणि रडू लागली.
संस्थिता कमला तत्र पतिं कमललोचनम् । पतितं तु पतिं वीक्ष्य लक्ष्मीः प्राहार्णवात्मजम्
कमला तिथे आपल्या कमलासारख्या डोळ्यांच्या पतीसमोर उभी राहिली. पती पडलेला पाहून लक्ष्मीने समुद्रपुत्राला सांगितले.
शृणुष्व वचनं भ्रातर्जितो विष्णुर्धृतस्त्वया । भगिन्या न च वैधव्यं दातुं युक्तं महाबल
"माझे बोल ऐक, भाऊ. तू विष्णूला जिंकून पकडले आहेस. पण, बलवान आहेस म्हणून आपल्या बहिणीला विधवा करणे योग्य नाही."
श्रुत्वा तु वचनं तस्या मुमोच जगतः पतिम् । जालंधरो महाबाहुः स्वस्रे भक्त्या ननाम च
तिचे बोल ऐकून, महाबाहू जलंधराने जगाचा स्वामी सोडला आणि आपल्या बहिणीला भक्तीने वंदन केले.
ववंदे चरणौ विष्णोः स्वसुः स्नेहात्तदांजसा । विष्णुर्जालंधरं प्राह तुष्टोऽस्मि तव कर्मणा । वरं वरय दैत्येश किं प्रयच्छामि ते वरम्
त्या वेळी, बहिणीच्या प्रेमामुळे त्याने विष्णूच्या पायांना वंदन केले. विष्णू म्हणाले, "माझ्या कृत्यामुळे मी तृप्त आहे. दैत्याधिपती, वर माग, तुला कोणता वर द्यावा?"
जालंधर उवाच-। यदि त्वं मम तुष्टोऽसि शौर्येणानेन केशव । स्थातव्यं मत्पितुः स्थाने त्वया कमलया सह
जलंधर म्हणाला, "केशवा, जर माझ्या शौर्यामुळे तू तृप्त असशील, तर कमलेसह माझ्या वडिलांच्या घरी राहा."