इति दैत्योक्तमाकर्ण्य शुक्रः प्राहार्णवात्मजम् । क्षीरसागरमध्यस्थो द्रोणोनाम महागिरिः
दानवाचं हे बोलणं ऐकून शुक्राने सिंधूच्या पुत्राला सांगितलं, "क्षीरसागराच्या मध्यभागी द्रोण नावाचा एक मोठा डोंगर आहे."
औषध्यस्तत्र तिष्ठंति जीवयंति च या मृतान् । तत्र गत्वा सुराचार्यो गृहीत्वोषधिसंचयम्
तिथे अशी औषधी आहेत ज्या मरणाऱ्यांना पुन्हा जिवंत करतात; तिथे जाऊन देवतांच्या गुरूंनी त्या औषधींचा संग्रह केला.
रणे विनिहतान्देवानुत्थापयति मंत्रतः । भार्गवोक्तमथाकर्ण्य सैन्यभारं महाबलः
त्या औषधींनी आणि मंत्रांनी, रणात पडलेल्या देवतांना तो पुन्हा जिवंत करतो; भृगुवंशीयाचं बोलणं ऐकून, सैन्याचं ओझं वाहणारा बलाढ्य योद्धा,
शुंभे निक्षिप्य तरसा ययौ जालंधरोऽर्णवम् । अथ प्रविष्टः क्षीराब्धौ वेश्मदिव्यं महाप्रभम्
शुंभाजवळ सैन्य ठेवून, जलंधर वेगाने सागराकडे गेला; मग क्षीरसागरात प्रवेश करून त्याने एक दिव्य, तेजस्वी महाल पाहिला.
प्रविश्य तत्र क्षीराब्धेः क्रीडास्थानं ददर्श सः । नोष्णो न शीतलो वायुर्न तमो यत्र दृश्यते
त्याने तिथे क्षीरसागराचं खेळाचं स्थान पाहिलं, जिथे ना उष्णता, ना गारवा, ना अंधार असं काहीच दिसत नव्हतं.
यत्र गायंति नृत्यंति क्रीडंति च वरस्त्रियः । सुपीनस्तनभाराढ्याः कृशोदर्यः सुदंतिकाः 6.7.
तिथे सुंदर स्त्रिया गातात, नाचतात आणि खेळतात—त्यांचे स्तन भरलेले, कंबर बारीक आणि दात सुंदर आहेत.
नेत्रविभ्रमविक्षेपैर्नितंबपरिवर्त्तनैः । अंगैः संमोहनै रम्यैर्बाहुवल्लीविचालनैः
त्या स्त्रिया डोळ्यांच्या कटाक्षांनी, नजरेच्या हालचालींनी, कंबरेच्या लयदार वळणांनी, मोहक अंगांनी आणि हातांच्या वेलीसारख्या हालचालींनी मन मोहून टाकतात.
पादविन्यासरणि तैर्मधुरैर्वचनस्तवैः । सौगंध्यसौख्यदैर्वासैर्नेत्रभ्रमरहुंकृतैः
पावलांची लयबद्ध मांडणी, गोड बोलणी, सुगंधी आणि सुखद वस्त्रं, डोळ्यांभोवती भुंग्यांच्या गूंजनाने,
चामरांदोललीलाभिः स्रग्भिः स्मितविलोकितैः। सेवां चक्रुर्विलासिन्यस्तत्र सुतः
चामराच्या लीलांनी, फुलांच्या माळांनी आणि हसऱ्या कटाक्षांनी त्या रमणीय स्त्रिया तिथे सेवा करतात.
क्रीडंतं तत्र दुग्धाब्धिं संवीक्ष्य समरोत्सुकः। अथाह प्रणिपत्यासौ क्षीराब्धिं तात हंसि माम्। द्रोणाचलौषधीर्व्याजादंबुभिः प्लावयस्वतः
दुग्धसागर तिथे खेळताना पाहून, युद्धाची ओढ लागलेल्या जलंधराने वाकून नमस्कार केला आणि म्हणाला, "ताता क्षीरसागर, मला मार्ग दे—द्रोण पर्वतावरील औषधी पाण्याने बुडव, हे निमित्त करून."
क्षीरसागर उवाच-। तं प्राप्तं शरणं पुत्र प्लावयाम्यूर्मिभिः कथम् । मुनींद्रास्तं न शंसंति यस्त्यजेच्छरणागतम्
क्षीरसागर म्हणाला, "माझ्या मुला, तू माझ्याकडे आश्रयाला आला आहेस—मी तुला माझ्या लाटांनी कसा न बुडवू? जे शरण आलेल्याला सोडतात, त्यांची मोठे ऋषी स्तुती करत नाहीत."
पितृव्यवचनं श्रुत्वा संक्रोधात्संततं गिरिम् । तलप्रहरणेनैव ताडयामास दैत्यराट्
पितरांच्या या शब्दांनी रागावून, दैत्यराजाने डोंगरावर हाताच्या सपाट माऱ्याने वार करू लागला.
ततो द्रोणगिरी राजन्भीतो जालंधराद्भृशम् । अथाजगाम रूपेण प्राह जालंधरं प्रति
मग, राजन, जलंधराच्या भीतीने द्रोण पर्वत फार घाबरला आणि प्रत्यक्ष रूप धारण करून त्याच्यासमोर आला.
तवाहमभवं दासो रक्ष मां शरणागतम् । रसातलं महाबाहो यास्यामि तव शासनात्
"मी तुझा दास झालो आहे; मी तुझ्या आश्रयाला आलोय, मला वाचव. महाबाहू, तुझ्या आज्ञेने मी रसातळात जाईन."
यावत्त्वं कुरुषे राज्यं तावत्स्थास्याम्यहं प्रभो । ओषधीनां विरावेण सिद्धानां रोदनेन च
"तू राज्य करत असताना, प्रभो, मी इथेच राहीन; औषधींच्या आवाजाने आणि सिद्धांच्या रडण्याने,"
रसातलं जगामाद्रिः सिंधुसूनोः प्रपश्यतः । ततो जालंधरो वीर आजगाम महारणम्
रसातळात तो पर्वत सिंधुसुताच्या डोळ्यांसमोर गेला; मग वीर जलंधर पुन्हा मोठ्या युद्धात परतला.
पूर्वकल्पितमारुह्य रथस्थं केशवं ययौ । रथस्थं माधवं दृष्ट्वा जहासोच्चैर्नदीसुतः
पूर्वी तयार केलेल्या रथावर चढून केशव निघून गेला; रथावर बसलेला माधव पाहून नदीचा पुत्र मोठ्याने हसला.
तावत्त्वं तिष्ठ शकटे यावद्धन्यामरीनहम् । एवमुक्त्वा जघानाशु शरैस्तां देववाहिनीम्
आधी तू गाडीतच थांब, मी अमरांना हरवतो, असे म्हणून त्याने त्या देवांच्या सैन्यावर बाणांचा मारा केला.
बाणैर्विदारिता देवास्त्राहीत्यूचुर्बृहस्पतिम् । ततो बृहस्पतिः शीघ्रमगमत्क्षीरसागरम्
बाणांनी जखमी झालेले देवगण बृहस्पतीला मदतीसाठी हाक मारू लागले; मग बृहस्पती पटकन क्षीरसागराकडे गेला.
अदृष्ट्वा तं ततो द्रोणमभूच्चिन्तापरो नृप । अथागत्य रणं तूर्णममरान्प्राह गीष्पतिः
त्याला दिसत नाही म्हणून द्रोण विचारात पडला, राजन; तेव्हा वाणीचा स्वामी लवकर रणभूमीत येऊन देवांना म्हणाला.
पलायध्वं सुराः सर्वे द्रोणाद्रिः क्षयमागतः । एवमुक्तवतस्तस्य गुरोश्चिच्छेद सिंधुजः
देवांनो, सगळे पळा! द्रोण पर्वताचा विनाश जवळ आला आहे; असे म्हणताच सिंधुजाने आपल्या गुरूचा धागा तोडला.
यज्ञोपवीतं केशांश्च बाणैस्तीक्ष्णैर्हसन्सुरान् । ततो दुद्राव वेगेन गुरुः प्राणभयार्दितः
तो हसत हसत तीक्ष्ण बाणांनी देवांचे यज्ञोपवीत आणि केस कापू लागला; मग गुरू प्राणभयाने वेगाने पळून गेला.
देवाः सर्वे रणं हित्वा पलायांचक्रिरे नृप । एवं विद्राव्य देवान्वै जनार्द्दनमधावत
सर्व देवांनी रण सोडून पळ काढला, राजन; अशा प्रकारे देवांना पळवून लावून तो जनार्दनाकडे धावला.
हृषीकेशोऽपि दैत्येशमन्वधावद्रणोत्सुकः । ततो युद्धमभूद्धोरं विष्णोर्जालंधरस्य च
हृषीकेशही युद्धाची आस धरून दैत्याधिपतीच्या मागे धावला; मग विष्णू आणि जलंधर यांच्यात भयंकर युद्ध झाले.
दुर्द्धर्षणो बाणजालैः प्लावयामास केशवम् । तान्बाणान्खंडशः कृत्वा पूरयित्वा शरैर्महान्
कोणी थांबवू शकणार नाही असा तो, बाणांच्या वर्षावाने केशवाला झाकून टाकू लागला; पण त्याने ते बाण तुकडे तुकडे करून मोठ्या बाणांनी आकाश भरून टाकले.
वासुदेवोसुरं बाणैर्जालंधरमपीडयत् । जालंधरो रथं त्यक्त्वा शरपीडितविग्रहः
वासुदेवाने बाणांनी जलंधर दैत्याला त्रास दिला; बाणांनी छिन्नविछिन्न झालेला जलंधर रथ सोडून दिला.
विष्णुं विजेतुं दुद्राव संयतिस्थमथ द्रुतम् । तमायांतं रणे दृष्ट्वा हरिर्विव्याध सायकैः
तो रणभूमीत उभ्या असलेल्या विष्णूला हरवण्यासाठी धावत गेला; त्याला येताना पाहून हरिने त्याच्यावर बाणांचा मारा केला.
बाणानंगेसहद्विष्णोः प्राप्तोऽसौ रथसंनिधौ । हस्तेनैकेन गरुडं द्वितीयेन रथं हरेः
विष्णूच्या रथाजवळ पोहोचलेला तो, अंगावर बाणांसह, एका हाताने गरुडाला आणि दुसऱ्या हाताने हरिचा रथ पकडतो.
भ्रामयित्वांबरे शश्वत्श्वेतद्वीपे न्यपातयत् । जालंधरकरक्षिप्तो गरुडोऽपि पपात ह
त्याने आकाशात फिरवत फिरवत त्यांना नेऊन थेट श्वेतद्वीपावर फेकले; जलंधराच्या हाताने फेकला गेलेला गरुडही खाली पडला.
क्रौंचद्वीपे स तत्रैव विश्राममकरोच्चिरम् । अच्युतः प्रच्युतस्तस्माद्भ्रमतो रथमंडलात्
तिथेच क्रौंचद्वीपावर त्याने बरेच दिवस विश्रांती घेतली; अच्युत त्या फिरत्या रथाच्या वर्तुळातून दूर फेकला गेला.