तामुद्ग्रथय वैधव्यदुःखार्त्तायाः स्वयं प्रिय । एवं विलपतीं वीक्ष्य बलराज्ञीं समुद्रजः । दुःखितः शुक्रमित्याह बलं जीवय भार्गव
ती वेणी आता विधवेच्या दु:खाने व्याकुळ झालेल्या मला, प्रिय, तूच स्वतः सोडव. असे प्रभावती रडताना पाहून, समुद्रातून जन्मलेला दुःखी झाला आणि शुक्राला म्हणाला, 'भृगुवंशा, बलाला पुन्हा जिवंत कर.'
शुक्र उवाच-। इच्छयामरणं प्राप्तं तं कथं जीवयाम्यहम् । तथापि मंत्रसामर्थ्याद्वाचमुच्चारयिष्यति
शुक्र म्हणाला: 'त्याने स्वतःच्या इच्छेने मृत्यू स्वीकारला आहे—मी त्याला कसा जिवंत करू? तरीही मंत्राच्या सामर्थ्याने तो काही बोलू शकेल.'
जालंधर उवाच-। बलस्य रूप वचनं श्रोतुमिच्छामि भार्गव । जालंधरेणैवमुक्तः क्षणं ध्यानपरोऽभवत्
जलंधर म्हणाला: 'भृगुवंशा, मला बलाचे रूप आणि त्याचे बोल ऐकायचे आहेत.' असे जलंधराने म्हटल्यावर, शुक्र क्षणभर ध्यानात मग्न झाला.
अथोदतिष्ठद्वदनात्स्वनः श्रोत्रमनोरमः । प्रभावतीं प्रति व्यक्तं वाद्यभांडा दिवोत्थितः
मग बलाच्या तोंडातून एक मधुर, कानाला आनंद देणारा स्वर उमटला; तो प्रभावतीसाठी स्पष्टपणे स्वर्गीय वाद्यांसारखा ऐकू आला.
प्रभावति स्वदेहं त्वं ममांगेषु लयं नय । इति तस्य वचः श्रुत्वा नदी जाता प्रभावती
'प्रभावती, तुझं शरीर माझ्या अंगांत विलीन कर.' ही वाक्ये ऐकून प्रभावती एक नदी झाली.
बलाङ्गेष्वेव लीना सा सुमेरोः पूर्ववाहिनी । यस्यास्तोयेन संजाता रत्नानां कांतिरुत्तमा
ती बलाच्या अंगांत विलीन झाली आणि सुमेरूच्या पूर्वेस वाहू लागली; तिच्या पाण्यामुळे रत्नांची कांती अतिशय उजळली.
नारद उवाच- ततो जालंधरः क्रुद्धः प्राह तं दैत्यसूदनम् । कपटेन बलं हत्वा क्व यास्यसि बलाधम
नारद म्हणाले—तेव्हा जलंधर रागाने दैत्यांचा संहार करणाऱ्या त्याला म्हणाला: 'कपटाने बलाचा वध करून, आता कुठे जाणार आहेस, बलात कमी पडणारा?'
इत्युक्त्वा तं शतमखं सिंधुसूनुः प्रतापवान् । ससूताश्वध्वजरथं छादयामास मार्गणैः
असे म्हणून, समुद्रपुत्राने आपल्या सामर्थ्याने शतक्रतू, त्याचा सारथी, घोडे, ध्वज आणि रथ यांना बाणांनी झाकून टाकले.
पपात मूर्च्छितः शक्रो रथोपरि शरैः क्षतः । दृष्ट्वा तं पतितं शक्रं जगर्जार्णवनंदनः
बाणांनी जखमी झाल्यामुळे इंद्र रथावर बेशुद्ध पडला; इंद्र पडलेला पाहून समुद्राचा आनंद जलंधर गर्जला.
मूर्च्छां त्यक्त्वा मुमोचेंद्रो वज्रं जालंधरं प्रति । तदाद्रिदलनं हस्ते गृहीत्वा सिंधुसंभवः
शुद्धीवर येऊन इंद्राने वज्र जलंधरावर फेकला; ते पर्वत फोडणारे अस्त्र समुद्रातून जन्मलेल्या जलंधराने हातात पकडले.
वज्रं कक्षापुटे धृत्वा रथादुत्तीर्य सत्वरम् । अभ्यधावत दैत्येंद्रो देवेंद्रं धर्तुमाहवे
वज्र बगलात ठेवून, तो पटकन रथातून उतरला आणि युद्धात इंद्राला पकडायला धावला.
ततो दुद्राव मघवा रथं त्यक्त्वा हरिं स्मरन् । रथमिंद्रस्य मदवानारुह्यार्णवनंदनः
मग मगवानाने रथ सोडून, हरिचा स्मरण करत पळ काढला; आणि समुद्राचा आनंद जलंधर, मदाने भरलेला, इंद्राचा रथ चढला.
यंतारं मातलिं कृत्वा ययौ प्राप्तमनोरथः । रथमिंद्रस्य तरसा यत्र यत्र ययौ बले
मातलीला सारथी करून, आपली इच्छा पूर्ण झाल्यावर, बळी जिथे जाई तिथे तिथे तो इंद्राचा रथ वेगाने घेऊन गेला.
जालंधरो महाबाहुः स्वयं चांबुधरो यथा । ततः स कोपात्पुरुषोत्तमः स्वयं खड्गं समुद्यम्य च नंदकं रणे
जालंधर, बलवान भुजांचा, एखाद्या काळ्या मेघासारखा उभा राहिला; तेव्हा, पुरुषोत्तम रागाने स्वतः नंदक नावाची तलवार उचलून युद्धात उभा राहिला.
संप्रेरयित्वा गरुडं मनोजवं जघान कोपेन च दैत्यवाहिनीम् । रथान्हयान्कुंजरपत्तिसंघान्स पातयामास बलात्सहस्रशः
मनासारखा वेगवान गरुडाला पुढे पाठवून, त्याने रागाने दैत्यांची फौज मारली; आणि हजारो रथ, घोडे, हत्ती आणि पायदळाच्या तुकड्या जबरदस्तीनं खाली पाडल्या.
जनार्दनः कश्यपसूनुसंवृतश्चकार संख्ये चरितं भयावहम् । केशास्थिमज्जारुधिरौघवाहिनीं पिशाचवेतालविहंगसेविताम्
कश्यपपुत्रांनी वेढलेल्या जनार्दनाने युद्धात भीतीदायक असा पराक्रम केला—केस, हाडं, मज्जा आणि रक्ताच्या प्रवाहांनी वाहणारी नदी, जिथे पिशाच्च, वेताळ आणि मांसभक्षक पक्षी वावरत होते.
करोरुजंघायुधशस्त्रपूरितां सुदुस्तरां व्याघ्रगजेंद्र सेविताम् । रक्तांत्रहारांगदभूषितांतां विघूर्णनेत्रोत्सवकांतिवाससम्
हात, पाय, पिंगा, शस्त्र आणि अस्त्रांनी भरलेली, वाघ आणि हत्ती जिथे वावरतात अशी, रक्ताळ्या आतड्यांच्या माळांनी आणि कड्यांनी सजलेली, मृतांच्या फिरणाऱ्या डोळ्यांच्या लाटा असलेली ती नदी ओलांडणं फार कठीण होतं.
विष्णुना निहतं सैन्यं दृष्ट्वा दानवपुंगवाः । जालंधराज्ञया सर्वे रुरुधुः परितो हरिम्
विष्णूने आपली सेना मारल्याचं पाहून, जालंधराच्या आज्ञेने सर्व दानवश्रेष्ठांनी चहुबाजूंनी हरीला घेरलं आणि आक्रोश केला.
दैत्यास्ते तत्र बाणौघान्वर्षमाणा यथांबुदाः । यथाद्विरेफाः कमलं पर्वतं जलदा इव
त्या ठिकाणी दैत्यांनी ढगांप्रमाणे बाणांचा वर्षाव केला, जसा मधमाशा कमळावर जमा होतात किंवा पर्वतांवर ढग दाटतात.
चूतं यथा पक्षिगणा गगनं धूपसंचयः । न दृश्योऽभूत्तदा विष्णुर्न तार्क्ष्यो रणसंकटे
जसा पक्ष्यांचा थवा आंब्याच्या झाडाला झाकतो, किंवा आकाशात ढग गोळा होतात, तसा त्या युद्धाच्या गोंधळात त्या वेळी ना विष्णू दिसला, ना गरुड.
सर्वे ते रथमारूढा सर्वशस्त्रैर्महासुराः । वैकुंठाधिपतिं जघ्नुर्गर्जंतो भीमनिस्वनैः
सर्व महादैत्य रथावर चढले, सर्व प्रकारच्या शस्त्रांनी सज्ज झाले, आणि भयंकर गर्जनेसह वैकुंठनाथावर तुटून पडले.
तान्सर्वान्भीमरूपेण दैत्यारिः कुपितस्तदा । रणे निपातयामास वायुः पर्णचयं यथा
त्या वेळी दैत्यांचा शत्रू, भीषण रूप धारण करून, संतापाने सर्वांना युद्धात खाली पाडू लागला, जसा वारा पानांचा ढिगारा उडवतो.
शैलरोमा ततो विष्णुं दैत्यः कोपादधावत । हरेरपि शरास्तस्य शरीरे शीर्णतां गताः
मग शैलरोमा हा दैत्य रागाने विष्णूकडे धावला; हरीने सोडलेले बाणही त्याच्या अंगावरून घसरून पडले.
शैलरोमा च दैत्यारि शरीरं चाहनच्छरैः । हरिः खड्गं विनिर्धूय शिरस्तस्य जहार ह
शैलरोमाने, हे दैत्यशत्रू, हरीच्या अंगावर बाण मारले; पण हरीने तलवार फिरवून त्याचं डोकं उडवलं.
छिन्ने शिरसि दैत्यस्य कबंधो विक्रमन्रणे । शैलरोमा भुजाभ्यां च तार्क्ष्यं जग्राह पक्षयोः
दैत्याचं डोकं छाटल्यावरही, तो धड युद्धात धावू लागला आणि दोन्ही हातांनी गरुडाच्या पंखांना पकडलं.
शिरश्चोत्पत्य तरसा विलग्नं स्कंधयोर्दृढम् । ततस्तत्रास्ययुद्धेन हृषीकेशोऽपि विस्मितः
डोकं जोरात उडी मारून गरुडाच्या खांद्याला घट्ट चिकटलं; त्या वेळी त्या लढाईत हृषीकेशही आश्चर्यचकित झाला.
शिरः संलग्नमालोक्य गरुडो न्यपतद्भुवि । पुनश्चोत्पत्य वेगेन शिरःस्थानं समाश्रयत्
डोकं चिकटलंय हे पाहून गरुड खाली कोसळला; पण लगेचच वेगाने उडून पुन्हा डोक्याच्या जागी जाऊन बसला.
शैलरोमा ततो विष्णुं जहार गरुडाद्बली । हरिर्जघ्ने तलेनाशु गतायुश्चापतद्भुवि
मग बलवान शैलरोमा गरुडाकडून विष्णूला उचलून नेऊ लागला; पण हरीने त्याला जोरात थप्पड मारली आणि प्राण गेलेला तो खाली पडला.
ततो जालंधरः सूतं खड्गरोमाणमब्रवीत् । संप्रेषय रथं तत्र यत्र देवो जनार्दनः
मग जालंधराने आपल्या सारथ्याला, खड्गरोमानला सांगितलं, 'रथ तिथे घेऊन चल, जिथे देव जनार्दन आहे.'
जालंधरस्य वचनात्खङ्गरोमानयद्रथम् । दृष्ट्वा तं पुरतो विष्णुमुवाचार्णवनंदनः
जालंधराच्या आज्ञेने खड्गरोमान रथ घेऊन गेला; समोर विष्णूला पाहून अर्णवपुत्राने त्याला संबोधून बोलायला सुरुवात केली.