दुर्वारणो देवसभां प्रविष्टः प्रव्यलोकयत् । हरिं देवैस्तु यस्त्रिंशत्कोटिभिः परिवेष्टितम्
दुर्वारण देवसभेत शिरला आणि पाहिले — हरि तीस कोटी देवतांनी वेढलेला आहे.
स्वर्णसिंहासनं दिव्यं चामरानिलसेवितम् । शचीप्रेमरसोत्फुल्लनयनाब्जसहस्रकम्
त्याने सुवर्ण सिंहासन पाहिले, दिव्य चामरांनी वाऱ्याने शेकलेले, आणि शचीच्या प्रेमरसाने फुललेली हजार कमळासारखी डोळ्यांची जोडी पाहिली.
दुर्वारणोऽथ देवेशं विलोक्य गुरुणा सह । प्रणनामात्मगर्वेण प्रहसन्नयनश्रियम्
मग दुर्वारणाने देवेशाला आणि त्याच्या गुरूला पाहून, अभिमानाने डोळ्यात हास्य घेऊन, नमस्कार केला.
निर्दिष्टमासनं भेजे दूतो जालंधरस्य सः । कस्य त्वं केन कार्येण प्राप्तः प्राहेति तं हरिः
जालंधराचा दूत सांगितलेल्या जागी बसला. हरिने त्याला विचारले, "तू कोण आहेस? आणि कोणत्या कामासाठी आला आहेस?"
दूतो जालंधरस्याहं स जगाद पुरंदरम् । स राजा सर्वलोकानां तस्याज्ञां शृणु मन्मुखात्
जालंधराचा दूत पुरंदराला म्हणाला, "तो सर्व लोकांचा राजा आहे. त्याची आज्ञा माझ्या तोंडून ऐक."
पितृव्यो मम दुग्धाब्धिस्त्वया कस्माद्विलोडितः । मंदराद्रिविधानेन हृतं कोशं महाधनम्
"माझा मामा म्हणजे क्षीरसागर. तू मंदार पर्वताने त्याचे मंथन का केलेस आणि त्यातील मोठी संपत्ती आणि धन का घेतलेस?"
श्रीचंद्रामृतनागाश्वं तन्मणिं विद्रुमादिकम् । देहि सर्वं तथा स्वर्गं शीघ्रं त्यज पुरंदर
चंद्र, अमृत, ऐरावत हत्ती, तो मौल्यवान रत्न, प्रवाळ आणि असे सर्व धनसंपत्ती, तसेच स्वर्गही दे; आणि लवकर निघून जा, पुरंदर.
स त्वं मद्वचनात्तूर्णं कुरु सर्वं यथोचितम् । तं क्षमापय भूपाल यदि जीवितुमिच्छसि
माझ्या सांगण्यावरून, तू लगेच योग्य ते सर्व कर. जर तुला जिवंत राहायचं असेल तर त्या राजाची माफी माग.
अथ प्रहस्य मघवा प्राह दुर्वारणं प्रति । शृणु दूत समासेन सिंधोर्मथनकारणम्
मग मघवा हसत म्हणाला, 'दुर्वारण, दूत, ऐक, समुद्र मंथन का झाले, ते मी तुला थोडक्यात सांगतो.'
पुरा हिमवतः सूनुर्मैनाको नाम मे रिपुः । स कुक्षौ विधृतस्तेन सागरेण जडेन च
पूर्वी हिमालयाचा मुलगा, मैनाक नावाचा, माझा शत्रू होता; त्याला त्या मूर्ख समुद्राने आपल्या पोटात धरून ठेवले होते.
दग्धं चराचरं येन वह्निना हयरूपिणा । स चापि विधृतस्तेन सागरेण दुरात्मना
घोड्याच्या रूपातील अग्नीने सर्व चराचर जाळून टाकले; आणि त्यालाही त्या दुष्ट समुद्राने धरून ठेवले.
धर्मद्विषां दानवानामसौ वै आश्रयः प्रभुः । नित्यं दधि घृतं क्षीरं दानवेभ्यः प्रयच्छति
तो प्रभू, धर्मद्वेषी दानवांचा आधार आहे; तो नेहमी दानवांना दही, तूप आणि दूध देतो.
अतएवायमस्माभिः दुर्वारण विलोडितः । दंडितश्च गतश्रीको देवैरथ पुरातनैः
म्हणूनच, दुर्वारण, आम्ही त्या समुद्राला मथले, शिक्षा दिली आणि प्राचीन देवांसह त्याची श्रीमंती काढून घेतली.
शृणु दूत सबंधेन मम विप्रेण शोषितः । कुंभोद्भवेन किंचैष दुःसंगे नैव बाध्यते
दूत, नीट ऐक — माझ्या स्वतःच्या कुंभातून जन्मलेल्या पुरोहिताने मला वाळवले; पण या वाईट संगतीत त्याला काहीच त्रास होत नाही.
सोऽपि युद्धार्थमस्माभिः सर्वसैन्येन संवृतः । आगमिष्यति वै नाशं गमिष्यति तदैव हि
तोही, आपल्या संपूर्ण सैन्यासह, आमच्याशी युद्ध करायला येईल; आणि तेव्हा त्याचा नाश निश्चित आहे.
इतीरयित्वा विरराम वृत्रहा सरित्पतेरात्मजदूतमुच्चकैः । शशंस चागत्य समुद्रसूनोर्देवेश्वरेणोक्तमशेषमादितः
असं म्हणून, वृत्रहंता गप्प बसला; त्याने मोठ्याने सरित्पतीच्या पुत्राच्या दूताला सांगितले आणि परत जाऊन समुद्रपुत्राला देवेंद्राने सांगितलेली सर्व गोष्ट सांगितली.
नारद उवाच-। महेंद्र वचनं श्रुत्वा निजदूतमुखेन च । समुद्रसूनुः संक्रुद्धः सर्वं सैन्यं समाह्वयत्
नारद म्हणतो — महेंद्राचं बोलणं आणि स्वतःच्या दूताकडून ऐकून, समुद्रपुत्र रागावला आणि त्याने सगळ्या सैन्याला बोलावलं.
रसातलस्थिता दैत्याः ये च भूतलवासिनः । आययुः सबलास्तत्र जालंधरमथाज्ञया
पाताळात राहणारे दैत्य आणि पृथ्वीवरचे जे होते, ते सर्व जालंधराच्या आज्ञेने आपल्या सैन्यासह तिथे आले.
प्रयाणप्रक्रमे सिंधुसूनोः सैन्यस्य गर्जितैः । स्फुटंति नभसो राजन्पातालमखिला दिशः
राजा, समुद्रपुत्राच्या सैन्याच्या गजराने, त्यांच्या कूचच्या वेळी, आकाश, पाताळ आणि सर्व दिशा दणाणून गेल्या.
हयनागोष्ट्रवदना बिडालमुखभीषणाः । व्याघ्रसिंहाखुवदना विद्युत्सदृशलोचनाः
काहींची तोंडं घोडा, हत्ती, उंटासारखी होती; काहींची मांजरीसारखी भीषण तोंडं; तर काहींची वाघ, सिंह, उंदीर अशी तोंडं होती, आणि त्यांचे डोळे विजेसारखे चमकत होते.
सर्पकेशा महादेहाः केचित्खङ्गतनूरुहाः । अन्ये च परिधावंति गर्जंति जलदस्वनैः
काहींचे केस सापांसारखे, शरीर मोठं, आणि हातात तलवारीसारखी शस्त्रं होती; इतर जण इकडे तिकडे धावत, ढगांच्या गडगडाटासारखा आवाज करत होते.
रथगजहयपत्तिसंकुलं समरविनोदकदंब भासुरम् । अब्जशतसहस्रकोटिनायकं बलमखिलं च तदा रराज राजन्
राजा, ते संपूर्ण सैन्य, रथ, हत्ती, घोडे आणि पायदळांनी भरलेलं, युद्धात तेजस्वी आणि मनमोहक, शंभर कोटी कमळासारख्या वीरांच्या नेतृत्वाखाली होते.
शतयोजनविस्तीर्णं विमानं हंसकोटिभिः । युक्तं भूतिसहस्रौघं सर्ववस्तुप्रपूरितम्
शंभर योजन रुंद असं एक विमान होतं, लाखो हंसांनी ओढलेलं, हजारो भूतगणांनी भरलेलं आणि सर्व प्रकारच्या वस्तूंनी परिपूर्ण होतं.
तद्विमानं समारुह्य सद्यो जालंधरो ययौ । मध्याह्ने मंदरं प्राप्तः प्रथमेऽह्नि बलैः सह
त्या विमानावर बसून जालंधर लगेच निघाला; पहिल्याच दिवशी, दुपारी, तो आपल्या सैन्यासह मंदार पर्वतावर पोहोचला.
खंडितं शिबिकावाहैर्दलितं भूरिकुंजरैः । द्वितीये दिवसे मेरुं संप्राप्तो बलसंयुतः
पलख्या आणि अनेक हत्तींनी रस्ता खराब केला तरी, दुसऱ्या दिवशी तो आपली फौज घेऊन मेरू पर्वतावर पोहोचला.
इलावृत्ते तु शिखरे तस्थौ तत्कटकं महत् । अथ दैत्याधिपैर्भग्नं खांडवं नंदनं वनम्
इलावृताच्या शिखरावर ती मोठी सेना थांबली; मग दैत्यराजांनी खांडव आणि नंदन ही अरण्ये उद्ध्वस्त केली.
शिखराणि विशीर्णानि मेरोर्दानवपुंगवैः । संतानकेषु वृक्षेषु बद्धा हिंदोलमंचकान्
मेरूच्या शिखरांना दानवांच्या पुढाऱ्यांनी फोडले; तर संतानकांच्या झाडांच्या फांद्यांना झुली बांधल्या.
सिद्धांगनाभिः सहिता रेमिरे दैत्यपुंगवाः । कुचकुंकुमतांबूल चंदनागरुभूषणैः
सिद्धांगनांसोबत दैत्यांचे पुढारी तिथे आनंदाने रमले; त्यांच्या अंगावर कुंकू, तांबूल, चंदन आणि अगरूचे अलंकार होते.
केशपाशच्युतैः पुष्पैः मेरोः संपूरिता नदी । सुमेरोः पूर्वदिग्भागो गजैस्तस्य विघट्टितः
त्यांच्या केसातून गळालेल्या फुलांनी मेरूची नदी भरली; सुमेरूच्या पूर्व दिशेला त्यांच्या हत्तींनी तुडवले.
दक्षिणं च रथैश्चेरुरुत्तरं पश्चिमं भटैः । अथ प्रस्थापयामास दैत्याञ्जालधरोऽसुरः
दक्षिणेकडे रथांनी, उत्तर व पश्चिमेकडे सैनिकांनी ते गेले; मग जालंधर असुराने दैत्यांना पुढे पाठवले.