ददृशुः सुंदरतरं नाकाधिकविनिर्मितम् । कैलासं पर्वतश्रेष्ठं दृष्ट्वा ते विस्मयंगताः
त्यांनी कैलास हा स्वर्गापेक्षाही सुंदर आणि श्रेष्ठ पर्वत पाहिला; तो पाहून सर्वजण अचंबित झाले.
विमानादवतीर्णाश्च मघवा देवताश्च ताः । द्वारपालमथागम्य नंदिनं वाक्यमब्रुवन्
मग मघवान आणि इतर देव आपापल्या विमानांतून खाली उतरले; ते द्वारपाल नंदीपाशी गेले आणि त्याला म्हणाले.
भो भो गणवरश्रेष्ठ शृणु मे वाक्यमुत्तमम् । समाज्ञापय शीघ्रं त्वं नृत्यार्थमिहमागतम्
'गणांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या नंदी, माझे हे उत्तम वचन ऐक: आम्ही येथे नृत्यासाठी आलो आहोत, ते लवकर जाहीर कर.'
ईश्वरं प्रतिदेवेशं सर्वदेवैः समावृतम् । इंद्रस्य वचनं श्रुत्वा गिरिशं नंदिरब्रवीत्
इंद्राचे बोल ऐकून, नंदी सर्व देवांनी वेढलेल्या गिरिशाकडे बोलायला गेला.
प्रभोऽयमागतः सर्वैर्देवराजः पुरंदरः । नृत्यार्थमथ तं प्राहानय शीघ्रं शचीपतिम्
'प्रभो, देवांचा राजा पुरंदर सर्वांसह येथे आला आहे; नृत्यासाठी शचीपतीला लवकर बोलाव.'
प्रवेशयामास तदा नंदी तैः सह वासवम् । स दृष्ट्वा गिरिशं देवं तुष्टाव वृषभध्वजम्
तेव्हा नंदीने त्यांच्यासह वासवाला आत नेले; गिरिश देवाला पाहून त्याने वृषभध्वजाचे स्तवन केले.
रंभाद्यास्तास्तदा सर्वा नर्त्तक्यो हरसन्निधौ । मृदंगवीणावादित्रैः मुदा नाट्यं प्रचक्रिरे
रंभा आणि इतर सर्व नर्तिकांनी त्या वेळी हराच्या समोर आनंदाने नृत्य केले, आणि मृदंग, वीणा, इतर वाद्यांच्या गजरात नाच सुरू केला.
कांस्यवाद्यान्प्रगृह्यान्या वंशतालान्सकाहलान् । चक्रुस्ता नृत्यसंरंभं स्वयंदेवः पुरंदरः
काहींनी कांसाचे वाद्य, बासरी, टाळ, आणि काहळ घेतले आणि आपापले नृत्य सुरू केले; अगदी पुरंदरही त्यात सहभागी झाला.
अतीवनर्तनं चक्रे सुंदरं देवदुर्ल्लभम् । ईश्वरस्तोषमापन्नो वासवं वाक्यमब्रवीत्
त्यांनी इतके सुंदर आणि देवांसाठीही दुर्मिळ असे नृत्य केले; ईश्वर आनंदी झाला आणि वासवाला बोलला.
प्रसन्नोऽहं सुरश्रेष्ठ जातस्ते व्रियतां वरः । इत्युक्तवति देवेशे स्वबाहुबलगर्वितः
ईश्वर म्हणाला, 'देवतांमध्ये श्रेष्ठ, मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे. तुला हवी ती वर माग.' असे देवाधिदेवाने सांगितल्यावर,
प्रत्युवाच हरं वाक्यं संग्रामः सवृतो मया । यत्र त्वत्सदृशो योद्धा तद्युद्धं देहि मे प्रभो
स्वतःच्या बळावर गर्वित झालेला त्याने हराला उत्तर दिले, 'हे प्रभो, मला असा युद्ध दे की जिथे मी माझ्या सैन्यासह तुझ्यासारख्या योद्ध्याशी लढू शकेन.'
इत्युक्त्वा निर्गतो जिष्णुर्लब्ध्वा शंभोर्वरं प्रभोः । तस्मिन्गते तदा शक्रे गिरिशो वाक्यमब्रवीत्
असे म्हणून तो विजयी देव निघून गेला, शंभूच्या हातून वर मिळवून; त्याच्या गेल्यावर गिरिशाने शक्राला बोलावले.
गणा मे श्रूयतां वाक्यं देवराजोऽतिगर्वितः । इत्युक्त्वा क्रोधसंयुक्तो बभूव च ततो हरः
'माझ्या गणांनो, माझे बोलणे ऐका; देवांचा राजा फारच गर्विष्ठ झाला आहे.' असे सांगून हराला राग आला.
आविरासीत्ततः क्रोधो मूर्त्तिमान्पुरतः स्थितः । घनान्धकारसदृशो मृडं क्रोधस्ततोऽब्रवीत्
त्या रागातून एक काळ्या ढगासारखा रूप धारण करून समोर उभा राहिला; त्या क्रोधाने मृडाला विचारले.
देहि मे त्वं हि सन्देशं किं करोमि तव प्रभो । उमापतिस्तदोवाच गच्छ त्वं वासवं जय
'माझ्या प्रभो, मला आज्ञा द्या—मी तुमच्यासाठी काय करू?' असे त्याने विचारले. उमापती म्हणाला, 'जा, वासवावर विजय मिळव.'
स्वर्गसिंधुं समासाद्य सागरस्य च वीर्यवान् । इत्युक्तोंतर्दधे क्रोधो गणास्ते विस्मयं ययुः
'स्वर्गसागर गाठ, आणि समुद्रासारखी शक्ती घे.' असे सांगितल्यावर क्रोध अदृश्य झाला आणि गण आश्चर्यचकित झाले.
ईशानकल्पे जाते तु कामेनार्णवसंगमे । नाकसिंधुस्तदा मत्ता स्वयौवनभरोष्मणा
ईशान कल्पात, जेव्हा समुद्र आणि नदी एकत्र येण्यासाठी इच्छित होते, तेव्हा स्वर्गसागर आपल्या तरुणाईच्या उष्णतेने मदमस्त झाला.
तां दृष्ट्वा सिंधुराजश्च जलकल्लोलवानभूत् । तदा बभूव राजेंद्र गंगासागरसंगमः
तीला पाहून नद्यांचा राजा, आपल्या लाटांसह, अस्वस्थ झाला; आणि मग, राजन, गंगा आणि सागराचा संगम झाला.
महानदी तदा प्राप्य रेमे चात्मबलेन च । अत्रांतरे समुद्रस्य बभूव सुभटस्ततः
महानदी मिळाल्यावर त्याने स्वतःच्या बळात आनंद मानला; आणि त्या दरम्यान समुद्रातून एक बलवान योद्धा जन्माला आला.
सूनुस्तस्यां महानद्यां समुद्रादभवद्बली । महार्णवतनूजेन जातमात्रेण पार्थिव
त्या महानदीतून, समुद्राच्या देहातून, एक बलवान पुत्र जन्मास आला, राजन, जो समुद्राच्या शरीरातून जन्मताच प्रकट झाला.
रुदतोत्कंपिता पृथ्वी त्रिलोकी नादिताभवत् । समाधिबद्धमुद्रां च संतत्याज चतुर्मुखः
त्याच्या रडण्याने पृथ्वी हलली आणि तिन्ही लोक गजरले; आणि चतुर्मुखाने आपली ध्यानमुद्रा सोडली.
अत्रांतरे परित्रस्तां तां संवीक्ष्य जगत्त्रयीम् । धाता सुरेंद्रवाक्येन प्रजगाम महार्णवम्
त्या वेळी, त्रिलोक भयभीत झालेले पाहून, सृष्टीकर्ता, देवेंद्राच्या सांगण्यावरून, महान समुद्राकडे गेला.
आश्चर्यमिति संचिंत्य हंसारूढो जवाद्ययौ । ब्रह्माणमागतं वीक्ष्य सपर्यां विदधेऽर्णवः । तमुवाच ततो ब्रह्मा किं गर्जसि वृथांबुधे
‘हे किती अद्भुत!’ असे मनात ठरवून, तो हंसावर बसून वेगाने गेला; ब्रह्मा आल्याचे पाहून सागराने त्याची पूजा केली. मग ब्रह्मा म्हणाला, 'हे समुद्रा, तू व्यर्थ का गर्जतोस?'
समुद्र उवाच-। नाहं गर्जामि देवेश मत्सुतो बलवान्प्रभो । शिशोर्वै कुरु रक्षां च दुर्ल्लभं तव दर्शनम्
समुद्र म्हणाला—'मी गर्जत नाही, हे देवाधिदेव; माझा पुत्र फार बलवान आहे, प्रभो. या बाळाचे रक्षण करा, कारण तुझे दर्शन फार दुर्मिळ आहे.'
संदृश्यतां च तनयो भार्यां प्राहातिशोभनाम् । ययौ सा भर्तुरादेशात्सपुत्रा ब्रह्मणोंतिके
त्याने आपल्या फारच सुंदर पत्नीला सांगितले, 'माझा मुलगा दाखव.' मग पतीच्या आज्ञेने ती आपल्या मुलासह ब्रह्मदेवांकडे गेली.
उत्संगदेशे चतुराननस्य विधाय पुत्रं चरणौ ननाम । तदा समुद्रात्मजमद्भुतं तं दृष्ट्वा विधातुः किल विस्मयोऽभूत्
तीने आपल्या मुलाला चतुर्मुख ब्रह्मदेवांच्या मांडीवर ठेवले आणि त्यांच्या पायांवर वाकली. समुद्राचा तो अद्भुत मुलगा पाहून सृष्टीकर्त्या ब्रह्मदेव आश्चर्यचकित झाले.
गृहीतकूर्चस्य शिशोः करं च यदा विरिंचिर्न शशाक मोचितुम् । तदा समुद्रः प्रहसन्प्रयातः कूर्चं प्रगृह्यार्भकरं विमोचयन्
ब्रह्मदेवांच्या हातात कुशा असताना, त्या मुलाने त्यांचा हात घट्ट धरला आणि ब्रह्मदेव तो हात सोडवू शकले नाहीत. तेव्हा समुद्र देव हसत हसत पुढे आले, कुशा घेतली आणि मुलाचा हात सोडवला.
तादृशं तस्य बालस्य दृष्ट्वा विक्रममात्मभूः । प्रीत्या जालंधरेत्याह नाम्ना जालंधरोऽभवत् 6.3.
त्या मुलाच्या अंगी असलेली अशी ताकद पाहून, स्वयंसिद्ध ब्रह्मदेव आनंदाने म्हणाले, 'याचे नाव जलंधर असावे.' आणि त्याचे नाव जलंधर पडले.
वरं ददावथो तस्य प्रणयेन प्रजापतिः । अयं जालंधरो देवैरजेयश्च भविष्यति
मग प्रजापती ब्रह्मदेवांनी प्रेमाने त्याला वर दिला, 'हा जलंधर देवांना कधीही जिंकता येणार नाही.'
पातालसहितं नाकं मत्प्रसादेन भोक्ष्यति । इत्युक्त्वांतर्दधे ब्रह्मा हंसमारुह्य सत्वरः
'माझ्या कृपेने तो पाताळासह स्वर्गही भोगेल.' असे सांगून ब्रह्मदेव पटकन हंसावर बसून अदृश्य झाले.