जालंधरं तथाख्यानं श्रीशैलाख्यं ततः परम् । हरिद्वारस्य व्याख्यानं विष्णुपादोद्भवां तथा
नंतर जालंधराचं कथन, मग श्रीशैलाचं वर्णन, त्यानंतर हरिद्वाराचं स्पष्टीकरण आणि विष्णूच्या पावलाचा उगम सांगितला जाईल.
प्रयागतीर्थं ते वक्ष्ये दशाश्वमेधिकं च तत् । तुलसीमहिमाचैव शंखचक्रगदादिकम्
मी तुला प्रयागाचं तीर्थ, दहा अश्वमेध स्थळं, तुळशीचं महत्त्व, तसेच शंख, चक्र, गदा आणि इतरांची माहिती सांगणार आहे.
द्वारकायास्तथाख्यानं महोत्सवविधिस्ततः । तडाकजं तथा पुण्यं वापीकूपप्रपादिकम्
मग द्वारकेचं वर्णन, मोठ्या उत्सवांची पद्धत, तसेच तळे, विहीर, पाणपोई आणि इतर पवित्र जलस्थळांचं पुण्य सांगितलं जाईल.
गाणपत्यं ततो वक्ष्ये वैष्णवागममेव च । जीर्णोद्धारस्य माहात्म्यं मंदाकिनी समागमम्
यानंतर गणपत्य संप्रदाय, वैष्णव आगम, जीर्ण मंदिरे दुरुस्तीचं महत्त्व आणि मंदाकिनीच्या संगमाचं वर्णन मी करीन.
साभ्रमत्यास्तु माहात्म्यं माहात्म्यं तीरजं तथा । स्त्रीशूद्राणां तथा धर्मं तथा त्याज्यैश्च धारणम्
साबरमतीचं महात्म्य, तसेच तीरांचं पुण्य, स्त्रिया व शूद्र यांचे धर्म आणि टाळावयाच्या आचारांचंही वर्णन मी करीन.
उमामहेशसंवादे प्रोक्तं नामसहस्रकम् । कैलासात्तत्समानीतं नारदेनाग्रजन्मना
उमा-महेश यांच्या संवादात सांगितलेलं सहस्त्रनाम, जे नारदाने कैलासावरून आणलं, तेही येथे सांगितलं जाईल.
लोकानां ब्राह्मणानां च क्षत्रियाणां विशेषतः । स्त्रीशूद्राणां विशेषेण पठितव्यं समाहितैः
हे सर्व लोकांनी, विशेषतः ब्राह्मण आणि क्षत्रियांनी, आणि स्त्रिया-शूद्रांनी मन लावून वाचावं.
इदं पवित्रं परमं पुण्यमायुष्यवर्धनम् । पठितव्यं विशेषेण विष्णोः सायुज्यमाप्नुयात्
हे अत्यंत पवित्र, परम पुण्यदायक आणि आयुष्य वाढवणारं आहे. हे विशेषतः वाचावं, म्हणजे विष्णूचं सायुज्य मिळतं.
विष्णोर्नामसहस्रं तत्पावनं भुवि विश्रुतम् । चतुर्विंशतिमूर्तीनां स्थानकानीह संवदेत्
विष्णूचं हे सहस्त्रनाम पृथ्वीवर पावन म्हणून प्रसिद्ध आहे. त्याचबरोबर चोवीस मूर्तींच्या स्थळांचंही वर्णन येथे केलं जाईल.
तेषां च मातापितरावंतरं च ब्रवीम्यहम् । गोत्रं वेदांश्चतेषां वै कर्माणीह तथैव च
त्यांच्या मातापित्यांची, गोत्रांची, त्यांच्या वेदांची आणि कर्मांची माहिती मी तुला सांगतो.
स्त्रियस्तेषां प्रवक्ष्यामि यथाविज्ञानदर्शनात् । चतुर्विंशत्येकादशीनां द्वादशीनां प्रभावताम्
त्यांच्या पत्नींची माहिती, जशी ज्ञानाने कळली आहे, तसेच चोवीस आणि बारा एकादशींचं तेज मी तुला सांगतो.
गोदावर्याश्च माहात्म्यं शंखचक्रादिधारणम् । ब्राह्मणानां विशेषेण धारणं विधिपूर्वकम्
गोदावरीचं महात्म्य, शंख-चक्र इत्यादी धारण करणं, विशेषतः ब्राह्मणांसाठी विधिपूर्वक धारण करण्याचं महत्त्व मी सांगतो.
यमुनायाश्च माहात्म्यं गंडिकायास्तथा मुने । वेत्रवत्यास्तु माहात्म्यं वच्म्यहं ते न संशयः
यमुनाचं महात्म्य, गंडकीचं आणि वेत्रवतीचं पुण्य मी तुला सांगतो, यात शंका नाही.
गिल्लितीर्थोद्भवं पुण्यं शिलाक्षेत्रं महच्च यत् । तत्सर्वं संप्रवक्ष्यामि खंडे उत्तरसंज्ञके
गिल्लितीर्थाचा उगम, मोठं शिलाक्षेत्र — हे सर्व मी उत्तर नावाच्या खंडात सविस्तर सांगणार आहे.
अर्बुदेश्वरमाहात्म्यं तत्र तीर्थादिकं च यत् । सरस्वत्याश्च माहात्म्यं सिद्धक्षेत्रादिकं च यत्
अर्बुदेश्वराचं महात्म्य, तिथली तीर्थस्थळं, सरस्वतीचं महात्म्य आणि सिद्धक्षेत्रांची माहिती मी सांगतो.
पद्मनाभसमुत्पत्तिं तुलस्याश्चैव धारणम् । गोपीचंदनमाहात्म्यं पट्टपूजां तथैव च
पद्मनाभाचा उगम, तुळशीचं धारण, गोपीचंदनाचं महत्त्व आणि वस्त्रपूजेचं वर्णन मी करतो.
निरंजनस्य माहात्म्यं तथा विज्ञानदर्शनम् । तत्र दीपप्रदानं च धूपदानं विशेषतः
निर्लेप परमात्म्याचं माहात्म्य आणि ज्ञानदृष्टी यांचं वर्णन, तिथं दिवा लावणं आणि विशेषतः धूप देणं याचं महत्त्व सांगितलं आहे.
कार्तिकस्याथ माहात्म्यं माहात्म्यं माघजं तथा । सर्वेषां च व्रतानां च माहात्म्यं विधिपूर्वकम्
कार्तिक महिन्याचं आणि माघ महिन्याचं माहात्म्य, तसेच सर्व व्रतांचं विधिपूर्वक केलं असता मिळणारं महत्त्व सांगितलं आहे.
शृणु नारद वक्ष्यामि जगन्नाथाख्यमुत्तमम् । यं दृष्ट्वा मुच्यते लोको ब्रह्महत्यादिपातकात्
नारद, ऐक, मी जगन्नाथाचं श्रेष्ठ माहात्म्य सांगतो, ज्याचं दर्शन केल्यावर लोकांना ब्रह्महत्येसारख्या मोठ्या पापांतूनही मुक्ती मिळते.
यत्र सिद्धं तथा भुक्तं पारलौकिकदायकम् । ब्राह्मणा यत्र भुंजन्ति वेदशास्त्र विशारदः
जिथं सिद्धी मिळते आणि परलोकातील फळं मिळतात, जिथं वेदशास्त्रात पारंगत ब्राह्मण भोजन करतात, तिथं हे सर्व घडतं.
अन्येषां चैव लोकानां का कथा चैव सुव्रत । पंचविंशत्यत्र नागा नर्तक्यो विविधास्तथा
इतर लोकांच्या लोकांची काय कथा सांगावी, सुव्रता? तिथं पंचवीस नाग आणि विविध नर्तिका आहेत.
ब्रह्महत्या बालहत्या गवांहत्या तथैव च । ताः सर्वा विलयं यांति जगन्नाथस्य दर्शनात्
ब्रह्महत्येचं, बालहत्येचं आणि गायीच्या हत्येचं पाप — हे सर्व जगन्नाथाच्या दर्शनानं नाहीसं होतं.
जगन्नाथेत्युच्चरञ्जंतुर्महापापैः प्रमुच्यते । विष्णोः पूजनकं पुष्पैस्तन्माहात्म्यमपि ब्रुवे
'जगन्नाथ' हे नाव उच्चारल्यावर माणूस मोठ्या पापांतून सुटतो; विष्णूची फुलांनी पूजा करण्याचं माहात्म्य मी सांगतो.
पर्वतानां वर्णनं च देशानां वर्णनं तथा । गोपूजनादिमाहात्म्यं सिद्धानां चैव पूजनम्
पर्वतांचं आणि प्रदेशांचं वर्णन, गायीची पूजा वगैरे कृत्यांचं महत्त्व, आणि सिद्ध लोकांची पूजा याचंही वर्णन आहे.
सिक्थे दत्ते तु यत्पुण्यं तत्सर्वं प्रवदाम्यहम् । कदलीगर्भदानं च वृक्षदानं ततः परम्
गोड पदार्थ दान केल्याने मिळणारं पुण्य, केळीचं फळ दान करणं आणि झाडांचं दान याचंही सर्व पुण्य मी सांगतो.
अश्वदानं हस्तिदानं जपमाहात्म्यमुत्तमम् । मंत्रदीक्षागमं चैव गुरोर्लक्षणमेव च
घोड्याचं दान, हत्तीचं दान, जपाचं श्रेष्ठ माहात्म्य, मंत्रदीक्षेचं आगमन आणि गुरूचे गुण यांचंही वर्णन आहे.
शिष्यस्य लक्षणं प्रोक्तं यथा पौराणिका विदुः । चरणोदकमाहात्म्यं पितृश्राद्धादिकं च यत्
शिष्याचे गुण, जे प्राचीन ऋषींनी सांगितले आहेत, पादोदकाचं माहात्म्य, आणि पितृश्राद्ध वगैरे विधी यांचंही वर्णन आहे.
पितृक्षयाहदानं च नीलोत्सर्गविधिस्ततः । ग्रहणं चंद्रसूर्यस्य तत्र दानं च यद्भवेत्
पितरांच्या क्षयासाठीचं दान, निळ्यांचं विसर्जन विधी, चंद्रसूर्यग्रहण आणि त्या वेळी द्यायचं दान याचंही वर्णन आहे.
शालग्रामस्य दानस्य माहात्म्यं माल्यगंधयोः । दशम्यैकादशीवेधं द्वादशी हरिवासरम्
शाळग्रामाचं दान, हार आणि सुगंध यांचं माहात्म्य, तसेच दशमी, एकादशी आणि द्वादशी हरीवासर यांचं पालन याचंही वर्णन आहे.
तेषां चैव तुमाहात्म्यं रुद्रनामादिकं च यत् । मथुरायाश्च माहात्म्यं कुरुक्षेत्रादिकं तथा
त्यांचं माहात्म्य, रुद्राच्या नावांचं वर्णन, मथुरेचं माहात्म्य आणि कुरुक्षेत्र वगैरे तीर्थांचंही महत्त्व सांगितलं आहे.