ॐ श्रीविष्णवे नमः । ॐ श्रीवेदव्यासाय नमः । ॐ नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
ॐ श्रीविष्णूंना नमस्कार! ॐ श्रीवेदव्यासांना नमस्कार! नारायण, उत्तम पुरुष, देवी सरस्वती आणि व्यास यांना वंदन करून मग विजयाची घोषणा करावी.
अज्ञानतिमिरांधस्य ज्ञानांजनशलाकया । चक्षुरुन्मीलितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः
ज्यांनी माझ्या अज्ञानरूपी अंधकाराने झाकलेल्या डोळ्यांना ज्ञानरूपी औषधाच्या काडीने उघडले, त्या श्रीगुरूंना मी नमस्कार करतो.
ऋषय ऊचुः -। श्रुतं पातालखंडं च त्वयाख्यातं विदांवर । नानाख्यानसमायुक्तं परमानंददायकम्
ऋषी म्हणाले — हे विद्वानांमध्ये श्रेष्ठ, आपण आम्हाला पाताळखंड सांगितला, जो अनेक कथा असलेला आणि अत्यंत आनंद देणारा आहे.
अधुना श्रोतुमिच्छामो भगवद्भक्तिवर्द्धनम् । पाद्मे यच्छेषमस्तीह तद्ब्रूहि कृपया गुरो
आता आम्हाला भगवंताची भक्ती वाढवणारे ऐकायचे आहे. या पद्मपुराणात जे काही उरले आहे ते कृपापूर्वक आम्हाला सांगा, गुरुवर्य.
सूत उवाच-। शृणुध्वं मुनयः सर्वे यदुक्तं शंकरेण हि । पृच्छते नारदायैव विज्ञानं पापनाशनम्
सूता म्हणाले — हे सर्व मुनीहो, शंकरांनी नारदाला विचारल्यावर जे ज्ञान पापनाशक म्हणून सांगितले, ते सर्व ऐका.
एकादा नारदो लोकान्पर्यटन्भगवत्प्रियः । गतोऽद्रि मंदरं शंभुं प्रष्टुं किंचिन्मनोगतम्
एकदा भगवंताचे प्रिय नारद सर्व लोकांत फिरताना, मनात असलेले काही विचारण्यासाठी मंदार पर्वतावर शंभूकडे गेले.
तत्रासीनमुमानाथं प्रणिपत्य शिवाज्ञया । उपविष्टः समादिष्ट आसनेऽभिमुखो विभोः
तेथे उमा-पती बसले होते. नारदांनी त्यांना वंदन केले आणि शिवांच्या आज्ञेने समोरच्या आसनावर बसले.
नारद उवाच। पप्रच्छ इदमेवेशं यन्मां पृच्छथ सत्तमाः । भगवन्देवदेवेश पार्वतीश जगद्गुरो
नारद म्हणाले — तुम्ही जे विचारता, तेच मी त्या प्रभूंना विचारले. हे भगवन्, देवांचा देव, पार्वतीचे स्वामी, जगाचे गुरु!
भगवत्तत्वविज्ञानं येन स्यात्तन्ममादिश । शिव उवाच। शृणु नारद वक्ष्यामि पुराणं वेदसंमितम्
हे भगवंत, ज्यामुळे भगवत्स्वरूपाचं खरं ज्ञान मिळतं, ते मला सांग. शंकर म्हणाले — नारद, ऐक, मी तुला वेदांनुसार असं पुराण सांगतो.
यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः । प्रथमोत्तरकीर्तिः स्यात्पर्वताख्यानमेव च
हे ऐकल्यावर सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते — यात काहीच शंका नाही. प्रथम उत्तरेकडील ख्याती आणि पर्वताचं वर्णन येईल.
जालंधरं तथाख्यानं श्रीशैलाख्यं ततः परम् । हरिद्वारस्य व्याख्यानं विष्णुपादोद्भवां तथा
नंतर जालंधराचं कथन, मग श्रीशैलाचं वर्णन, त्यानंतर हरिद्वाराचं स्पष्टीकरण आणि विष्णूच्या पावलाचा उगम सांगितला जाईल.
प्रयागतीर्थं ते वक्ष्ये दशाश्वमेधिकं च तत् । तुलसीमहिमाचैव शंखचक्रगदादिकम्
मी तुला प्रयागाचं तीर्थ, दहा अश्वमेध स्थळं, तुळशीचं महत्त्व, तसेच शंख, चक्र, गदा आणि इतरांची माहिती सांगणार आहे.
द्वारकायास्तथाख्यानं महोत्सवविधिस्ततः । तडाकजं तथा पुण्यं वापीकूपप्रपादिकम्
मग द्वारकेचं वर्णन, मोठ्या उत्सवांची पद्धत, तसेच तळे, विहीर, पाणपोई आणि इतर पवित्र जलस्थळांचं पुण्य सांगितलं जाईल.
गाणपत्यं ततो वक्ष्ये वैष्णवागममेव च । जीर्णोद्धारस्य माहात्म्यं मंदाकिनी समागमम्
यानंतर गणपत्य संप्रदाय, वैष्णव आगम, जीर्ण मंदिरे दुरुस्तीचं महत्त्व आणि मंदाकिनीच्या संगमाचं वर्णन मी करीन.
साभ्रमत्यास्तु माहात्म्यं माहात्म्यं तीरजं तथा । स्त्रीशूद्राणां तथा धर्मं तथा त्याज्यैश्च धारणम्
साबरमतीचं महात्म्य, तसेच तीरांचं पुण्य, स्त्रिया व शूद्र यांचे धर्म आणि टाळावयाच्या आचारांचंही वर्णन मी करीन.
उमामहेशसंवादे प्रोक्तं नामसहस्रकम् । कैलासात्तत्समानीतं नारदेनाग्रजन्मना
उमा-महेश यांच्या संवादात सांगितलेलं सहस्त्रनाम, जे नारदाने कैलासावरून आणलं, तेही येथे सांगितलं जाईल.
लोकानां ब्राह्मणानां च क्षत्रियाणां विशेषतः । स्त्रीशूद्राणां विशेषेण पठितव्यं समाहितैः
हे सर्व लोकांनी, विशेषतः ब्राह्मण आणि क्षत्रियांनी, आणि स्त्रिया-शूद्रांनी मन लावून वाचावं.
इदं पवित्रं परमं पुण्यमायुष्यवर्धनम् । पठितव्यं विशेषेण विष्णोः सायुज्यमाप्नुयात्
हे अत्यंत पवित्र, परम पुण्यदायक आणि आयुष्य वाढवणारं आहे. हे विशेषतः वाचावं, म्हणजे विष्णूचं सायुज्य मिळतं.
विष्णोर्नामसहस्रं तत्पावनं भुवि विश्रुतम् । चतुर्विंशतिमूर्तीनां स्थानकानीह संवदेत्
विष्णूचं हे सहस्त्रनाम पृथ्वीवर पावन म्हणून प्रसिद्ध आहे. त्याचबरोबर चोवीस मूर्तींच्या स्थळांचंही वर्णन येथे केलं जाईल.
तेषां च मातापितरावंतरं च ब्रवीम्यहम् । गोत्रं वेदांश्चतेषां वै कर्माणीह तथैव च
त्यांच्या मातापित्यांची, गोत्रांची, त्यांच्या वेदांची आणि कर्मांची माहिती मी तुला सांगतो.
स्त्रियस्तेषां प्रवक्ष्यामि यथाविज्ञानदर्शनात् । चतुर्विंशत्येकादशीनां द्वादशीनां प्रभावताम्
त्यांच्या पत्नींची माहिती, जशी ज्ञानाने कळली आहे, तसेच चोवीस आणि बारा एकादशींचं तेज मी तुला सांगतो.
गोदावर्याश्च माहात्म्यं शंखचक्रादिधारणम् । ब्राह्मणानां विशेषेण धारणं विधिपूर्वकम्
गोदावरीचं महात्म्य, शंख-चक्र इत्यादी धारण करणं, विशेषतः ब्राह्मणांसाठी विधिपूर्वक धारण करण्याचं महत्त्व मी सांगतो.
यमुनायाश्च माहात्म्यं गंडिकायास्तथा मुने । वेत्रवत्यास्तु माहात्म्यं वच्म्यहं ते न संशयः
यमुनाचं महात्म्य, गंडकीचं आणि वेत्रवतीचं पुण्य मी तुला सांगतो, यात शंका नाही.
गिल्लितीर्थोद्भवं पुण्यं शिलाक्षेत्रं महच्च यत् । तत्सर्वं संप्रवक्ष्यामि खंडे उत्तरसंज्ञके
गिल्लितीर्थाचा उगम, मोठं शिलाक्षेत्र — हे सर्व मी उत्तर नावाच्या खंडात सविस्तर सांगणार आहे.
अर्बुदेश्वरमाहात्म्यं तत्र तीर्थादिकं च यत् । सरस्वत्याश्च माहात्म्यं सिद्धक्षेत्रादिकं च यत्
अर्बुदेश्वराचं महात्म्य, तिथली तीर्थस्थळं, सरस्वतीचं महात्म्य आणि सिद्धक्षेत्रांची माहिती मी सांगतो.
पद्मनाभसमुत्पत्तिं तुलस्याश्चैव धारणम् । गोपीचंदनमाहात्म्यं पट्टपूजां तथैव च
पद्मनाभाचा उगम, तुळशीचं धारण, गोपीचंदनाचं महत्त्व आणि वस्त्रपूजेचं वर्णन मी करतो.
निरंजनस्य माहात्म्यं तथा विज्ञानदर्शनम् । तत्र दीपप्रदानं च धूपदानं विशेषतः
निर्लेप परमात्म्याचं माहात्म्य आणि ज्ञानदृष्टी यांचं वर्णन, तिथं दिवा लावणं आणि विशेषतः धूप देणं याचं महत्त्व सांगितलं आहे.
कार्तिकस्याथ माहात्म्यं माहात्म्यं माघजं तथा । सर्वेषां च व्रतानां च माहात्म्यं विधिपूर्वकम्
कार्तिक महिन्याचं आणि माघ महिन्याचं माहात्म्य, तसेच सर्व व्रतांचं विधिपूर्वक केलं असता मिळणारं महत्त्व सांगितलं आहे.
शृणु नारद वक्ष्यामि जगन्नाथाख्यमुत्तमम् । यं दृष्ट्वा मुच्यते लोको ब्रह्महत्यादिपातकात्
नारद, ऐक, मी जगन्नाथाचं श्रेष्ठ माहात्म्य सांगतो, ज्याचं दर्शन केल्यावर लोकांना ब्रह्महत्येसारख्या मोठ्या पापांतूनही मुक्ती मिळते.
यत्र सिद्धं तथा भुक्तं पारलौकिकदायकम् । ब्राह्मणा यत्र भुंजन्ति वेदशास्त्र विशारदः
जिथं सिद्धी मिळते आणि परलोकातील फळं मिळतात, जिथं वेदशास्त्रात पारंगत ब्राह्मण भोजन करतात, तिथं हे सर्व घडतं.