अथातिथिः स्वगण्डूषं सीतावक्त्रे व्यमुञ्चत । सालंकाराऽम्बुभिर्व्याप्ता प्राक्षालयदथो सती
मग पाहुण्याने आपले तोंड धुतलेले पाणी सीतेच्या तोंडात टाकले. पाण्याने ओले आणि अलंकारांनी सजलेली ती सती मग स्वतःला धुवू लागली.
श्लेष्मलालासुप्रचुरं मुखं विप्रस्य सा सती । प्रममार्ज पुनः क्षाल्य नासा श्लेष्माणमत्यजत्
त्या सतीने ब्राह्मणाच्या तोंडात भरपूर कफ आणि लाळ असतानाही ते नीट पुसले. पुन्हा धुवून त्याच्या नाकातील कफही काढून टाकला.
आचामयित्वा सौमित्रिरुत्तिष्ठेत्यब्रवीद्द्विजम् । द्विजो न शक्यमित्याह हनूमानप्यथाऽगतः
सौमित्राने विधी करून ब्राह्मणाला 'उठा' असे सांगितले. ब्राह्मण म्हणाला, 'माझ्याने शक्य नाही,' आणि तेव्हा हनुमान तिथे आला.
अतिथिः प्राह तं विप्रः पीडितोऽहं हनूमता । गृहीत्वोद्धरता पूर्वं पातितो वानरेण च
ब्राह्मण पाहुण्याने हनुमानाला सांगितले, 'माझे हाल झाले आहेत; आधी जेव्हा तू मला उचललेस, तेव्हा तू मला खाली पाडलेस.'
जांबवानथ तं प्राह लोमांगं मम वै मृदु । मयाथ ध्रियसे विप्र न च पीडा भविष्यति
मग जांबवंत म्हणाला, 'माझे अंग मऊ आहे; मी तुला उचलले तर तुला काही त्रास होणार नाही, ब्राह्मण.'
इत्युक्त्वा जांबवान्विप्रं दोर्भ्यामालंब्य चोद्धरत् । द्विजप्रांतमथादाय स्थापयामास तं मुनिम्
असे म्हणून जांबवंताने ब्राह्मणाला आपल्या हातांनी उचलले आणि त्याला काठावर नेऊन बसवले.
अथ रामो द्विजेंद्राणां प्रदक्षिणमवर्तत । दत्ताशीरपि विपेंद्रैर्दत्वा तांबूलमग्रतः
मग रामाने ब्राह्मणश्रेष्ठांची प्रदक्षिणा केली. ब्राह्मणांनी आशीर्वाद दिले आणि समोर तांबूल दिले.
पादावलंबकृद्रामो भ्रातृभिः सह चाब्रवीत् । अयि सीतेऽतिथेरस्य त्वया न क्षालितं वपुः
रामाने आपल्या भावांसह आधार घेत म्हणाले, 'सीते, तू पाहुण्याचे शरीर अजून धुतले नाहीस.'
जंघायुगेऽतिथेरस्य मलं चास्यं मलान्वितम् । सम्यक्प्रक्षालय मुखं द्विजो न सहते मलम्
पाहुण्याच्या पायांवर आणि तोंडावर अजूनही मळ आहे; त्याचे तोंड नीट धुऊन काढ, कारण ब्राह्मण मळ सहन करू शकत नाही.
सीतोवाच- अथ प्रक्षालितं सम्यगिदानीं निर्गतं पुनः । राम उवाच- पुनः प्रक्षालय मलं दोषः स्यादन्यथा मम
सीता म्हणाली: 'आता नीट धुतले आहे आणि मळ निघून गेला आहे.' राम म्हणाले: 'पुन्हा मळ धुऊन काढ, नाहीतर माझी चूक ठरेल.'
अथ सीता तथा कृत्वा तूष्णीमेव बभूव ह । आह रामं च सीतां च द्विजः परमकोपवान्
मग सीतेने तसेच केले आणि गप्प बसली. तेव्हा ब्राह्मण अत्यंत रागाने राम आणि सीतेला बोलू लागला.
पादौ यौ मम राजेंद्र तौ सीता लंबयेदिति । भवान्करौ च भरतो मम वीजं प्रयच्छतु
'राजा, सीतेने माझे पाय धरावेत आणि भरताने आपल्या हाताने मला बी द्यावे.'
लक्ष्मणः केशनिचय प्रसाधनकरो भवेत् । शत्रुघ्नः श्लेष्मनिर्मुक्तिं स्ववस्त्रेण करोतु मे
'लक्ष्मण माझे केस नीट करावा आणि शत्रुघ्नाने आपल्या वस्त्राने माझा कफ काढावा.'
सूत उवाच- अथ ते चक्रुरतिथेरशेषमुदितं तथा । तथापुर्विस्मयं विप्रा नरवानरराक्षसाः
सारथी म्हणतो: मग त्यांनी पाहुण्याच्या सर्व मागण्या पूर्ण केल्या. ब्राह्मण, माणसे, वानर आणि राक्षस पुन्हा एकदा आश्चर्यचकित झाले.
शिवा देवी च शंभुश्च सभ्रूभंगमुदैक्षताम् । मनसा चाप्यभाषेतामतिथिःशंभुरेव च
शिवा देवी आणि शंभू यांनी भुवया उंचावून हे पाहिले; त्यांच्या मनात पाहुणा आणि शंभू यांच्यात संवाद झाला.
अतिथिश्च प्रसन्नोऽभू च्छंखचक्रगदाधरः । पीतांबरः समस्तांगभूषितोऽतीव दीप्तिमान्
पाहुणा प्रसन्न झाला आणि शंख, चक्र, गदा धारण केलेला, पिवळ्या वस्त्रातील, सर्वांगाने अलंकृत आणि अत्यंत तेजस्वी शंभू तिथे प्रकट झाला.
यः पुराराधितः शंभुः प्रसन्नोऽभूत्त्रिलोचनः । शुद्धस्फटिकसंकाशः सर्वाभरणभूषितः
पूर्वी ज्याला भक्तीने पूजलं गेलं, तो त्रिनेत्री शंभू प्रसन्न झाला; तो शुद्ध स्फटिकासारखा तेजस्वी दिसत होता आणि सर्व अलंकारांनी सजलेला होता.
कोटिसूर्य्यप्रतीकाशः किरीटीकरुणानिधिः । आलंब्य चक्रिणः पाणिमातिष्ठत सदाशिवः
कोटी सूर्यांसारखा प्रखर तेज असलेला, मुकुटधारी, करुणेचा सागर असलेला सदाशिव, चक्रधारीच्या हाताला धरून उभा राहिला.
रामः परमधर्म्मात्मा पुलकांचितविग्रहः । दंडवन्निपपातोर्व्यामानंदप्लाविते क्षणः
परम धर्मशील रामाचा देह आनंदाने रोमांचित झाला; तो क्षणभर आनंदाने भरून जमिनीवर दंडवत पडला.
अनमन्भ्रातरस्तस्य दंडवद्भूतले स्थिताः । शिव उत्थाप्य काकुत्स्थमालिंग्याघ्राय मस्तकम्
त्याचे भाऊही जमिनीवर दंडवत घालून बसले; शंकराने काकुत्स्थाला उचलून, मिठी मारली आणि त्याचे डोके शिरावरून वास घेतले.
उवाच मधुरं वाक्यं रामं राजीवलोचनम् । शिव उवाच- वरं वृणु प्रसन्नोऽस्मि ब्रह्मादेरपि दुर्लभम्
शिवाने कमलनयन रामाला गोड शब्दांत म्हटलं— 'वर माग, मी प्रसन्न आहे. ब्रह्मादिकांनाही जो दुर्मिळ आहे तो वर माग.'
तवादेयं न मे किंचिद्वृणु त्वं न चिराय वै । श्रीराम उवाच- न याच्यं मे जगन्नाथ भूराज्यं मम सांप्रतम्
'माझं काहीच तुझ्यापासून वेगळं नाही. वर माग, वेळ घालवू नको.' श्रीराम म्हणाला— 'हे जगन्नाथा, मला सध्या पृथ्वीचं राज्य नको आहे.'
स्वर्गश्च कर्म्मभिः प्राप्तो भक्तिस्त्वत्पाददर्शनात् । आरोग्यं पश्य भुंजेऽहं सा सीता योषितां वरा
'स्वर्ग कर्माने मिळतो; तुझ्या चरणदर्शनाने भक्ती मिळते. मी आरोग्याने आहे आणि स्त्रियांचा शिरोमणी सीता माझ्यासोबत आहे.'
वशीकृताः सर्वनृपाः प्रजाधर्मसमन्विताः । हर्ष एव ममापन्नस्त्वदागमनतोऽच्युत
'सर्व राजे माझ्या अधीन आहेत, प्रजेला धर्म लाभला आहे. तुझ्या आगमनाने मला मोठा आनंद मिळाला आहे, अच्युत.'
तथापि वरये किंचिद्भक्तिरस्तु स्थिरा त्वयि । तथा मम गृहे देव त्रिवर्षं तिष्ठ हे प्रभो
'तरीसुद्धा, एकच वर मागतो— माझी तुझ्यावरची भक्ती नेहमी अढळ राहो. आणि, हे प्रभो, कृपा करून तीन वर्षे माझ्या घरी राहा.'
ब्रुवन्समस्तधर्मांश्च रूपेणानेन शंकर । शिव उवाच- एवमस्तु तथा राम सर्वं ते संभविष्यति
सर्व धर्माचे सांगोपांग वर्णन या रूपात सांगून शंकर म्हणाला— 'तसं होईल, राम. तुझ्या इच्छेनुसार सर्व काही घडेल.'
अथाह चक्री राजानं रामं राजीवलोचनम् । वरं वृणु महाभाग प्रसन्नोऽहं यमिच्छसि
मग चक्रधारी विष्णूने कमलनयन राम राजाला म्हटलं— 'वर माग, हे महाभागा, मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे; जे हवंय ते माग.'
श्रीराम आह वचनं मम प्रार्थ्यं न चास्ति हि । यत्प्राप्यं शंभुतः प्राप्तमन्यत्सर्वमुदीरितम्
श्रीराम म्हणाला— 'माझ्याकडे काही मागणं नाही. शंभूकडून जे मिळवायचं होतं ते मिळालं; बाकी सर्व काही सांगितलं आहे.'
किं चैकं वरये विष्णो प्रसन्नः सर्वदा भव । अथसी तां हरिः प्राह प्रसन्नोऽहं तवाधुना
'तरी एकच वर मागतो, हे विष्णू— तू नेहमी प्रसन्न राहो.' मग हरिने सीतेला म्हटलं— 'मी आता तुझ्यावर प्रसन्न आहे.'
वरं वृणु प्रयच्छामि ततः सीताब्रवीदिदम् । वरो वृतः पुरा भर्त्रा न चान्यो मे वरोवरः
'वर माग, मी तो देईन.' तेव्हा सीता म्हणाली— 'माझ्या पतीने आधीच वर मागितला आहे; मला दुसरा कुठलाही मोठा वर नको.'