अथ रामः करं प्रादान्नोत्थितस्तु द्विजोत्तमः । हनूमानथ चाप्यस्य दत्तवान्बलवत्करम्
मग रामाने आपला हात दिला आणि तो श्रेष्ठ ब्राह्मण उठला. हनुमानानेही आपला बळकट हात दिला.
इतरेण गृहीत्वा तु करेण द्विजपुंगवम् । आचकर्ष कपीन्द्रस्तु द्विजः साक्रोशमुक्तवान्
मग वानरराजाने दुसऱ्या हाताने त्या ब्राह्मणाचा हात धरून त्याला ओढलं, आणि ब्राह्मण मोठ्याने ओरडला.
द्विज उवाच- छिद्यते मे करो व्यक्तमुत्थापय ततोऽन्यतः । लांगूलेन सपीठं तमावृत्याऽमस्तकं बलात्
ब्राह्मण म्हणाला, 'माझा हात तुटतोय असं स्पष्ट वाटतंय; दुसऱ्या काही गोष्टीने मला उचल.' मग हनुमानाने आपली शेपटी पाठीसकट त्याच्या डोक्यापर्यंत गुंडाळली आणि जोरात उचललं.
अथाधावत्ततः पृथ्वीं द्विजस्तु न चचाल ह । अथ वानरवीरस्तु पद्भ्यां च कृन्ततां महीम्
मग तो ब्राह्मण जमिनीवर धावला, पण हलला नाही. मग त्या शूर वानराने आपल्या पायांनी जमीन फाडली.
पादौ विन्यस्य सुदृढौ द्विजमूर्धानमाक्षिपत् । विशीर्णमभवद्वेश्म द्विजाः सर्वे बहिस्तथा
पाय घट्ट रोवून, त्याने ब्राह्मणाचं डोकं वर उचललं; घर तुटून गेलं आणि सगळे ब्राह्मण बाहेर आले.
सह वृद्धद्विजः सोऽथ हनूमान्बहिरभ्यगात् । पीठे च स्थापयामास ब्राह्मणं स्थविरं कृशम्
मग हनुमान त्या वृद्ध ब्राह्मणासोबत बाहेर आला, आणि त्या कृश, वृद्ध ब्राह्मणाला आसनावर बसवलं.
द्विजाय जलमादाय जाम्बवान्मृण्मये घटे । आह स्वच्छं जलं विप्र त्वयाऽदेयं सभाजनम्
जांबवंताने ब्राह्मणासाठी मातीच्या घड्यात पाणी आणलं आणि म्हणाला, 'ब्राह्मणा, हे स्वच्छ पाणी आणि भांडे तुझ्यासाठी आहे.'
सीता प्रक्षालयेदङ्गं लक्ष्मणो जलदो भवेत् । जाम्बवानाह तं रामं ब्राह्मणोक्तमशेषतः
सीतेने त्याचे अंग धुवावं, लक्ष्मणाने पाणी द्यावं. जांबवंताने रामाला ब्राह्मणाचं सांगितलेलं सगळं सांगितलं.
द्विजप्रक्षालने रामो व्यादिदेशानुजं प्रियाम् । सौमित्रिर्जलमादाय द्विजाङ्गक्षालने तथा
रामाने ब्राह्मणांचे पाय धुतले आणि आपल्या प्रिय भावाला, जो शिकाऱ्यांच्या प्रदेशातून आलेला होता, त्याला सांगितले. सौमित्रानेही ब्राह्मणांच्या अंग धुण्यासाठी पाणी आणले.
प्राक्षालयदशेषाङ्गं प्रतिमामिव भूभुजः । अथ रामोपदेशेन चक्रतुस्तौ तथैव च
राजांनी जणू काही मूर्तीच स्वच्छ करत आहेत अशा प्रकारे सर्व अंग धुतली. मग रामाच्या सांगण्यावरून दोघांनीही तसेच केले.
अथातिथिः स्वगण्डूषं सीतावक्त्रे व्यमुञ्चत । सालंकाराऽम्बुभिर्व्याप्ता प्राक्षालयदथो सती
मग पाहुण्याने आपले तोंड धुतलेले पाणी सीतेच्या तोंडात टाकले. पाण्याने ओले आणि अलंकारांनी सजलेली ती सती मग स्वतःला धुवू लागली.
श्लेष्मलालासुप्रचुरं मुखं विप्रस्य सा सती । प्रममार्ज पुनः क्षाल्य नासा श्लेष्माणमत्यजत्
त्या सतीने ब्राह्मणाच्या तोंडात भरपूर कफ आणि लाळ असतानाही ते नीट पुसले. पुन्हा धुवून त्याच्या नाकातील कफही काढून टाकला.
आचामयित्वा सौमित्रिरुत्तिष्ठेत्यब्रवीद्द्विजम् । द्विजो न शक्यमित्याह हनूमानप्यथाऽगतः
सौमित्राने विधी करून ब्राह्मणाला 'उठा' असे सांगितले. ब्राह्मण म्हणाला, 'माझ्याने शक्य नाही,' आणि तेव्हा हनुमान तिथे आला.
अतिथिः प्राह तं विप्रः पीडितोऽहं हनूमता । गृहीत्वोद्धरता पूर्वं पातितो वानरेण च
ब्राह्मण पाहुण्याने हनुमानाला सांगितले, 'माझे हाल झाले आहेत; आधी जेव्हा तू मला उचललेस, तेव्हा तू मला खाली पाडलेस.'
जांबवानथ तं प्राह लोमांगं मम वै मृदु । मयाथ ध्रियसे विप्र न च पीडा भविष्यति
मग जांबवंत म्हणाला, 'माझे अंग मऊ आहे; मी तुला उचलले तर तुला काही त्रास होणार नाही, ब्राह्मण.'
इत्युक्त्वा जांबवान्विप्रं दोर्भ्यामालंब्य चोद्धरत् । द्विजप्रांतमथादाय स्थापयामास तं मुनिम्
असे म्हणून जांबवंताने ब्राह्मणाला आपल्या हातांनी उचलले आणि त्याला काठावर नेऊन बसवले.
अथ रामो द्विजेंद्राणां प्रदक्षिणमवर्तत । दत्ताशीरपि विपेंद्रैर्दत्वा तांबूलमग्रतः
मग रामाने ब्राह्मणश्रेष्ठांची प्रदक्षिणा केली. ब्राह्मणांनी आशीर्वाद दिले आणि समोर तांबूल दिले.
पादावलंबकृद्रामो भ्रातृभिः सह चाब्रवीत् । अयि सीतेऽतिथेरस्य त्वया न क्षालितं वपुः
रामाने आपल्या भावांसह आधार घेत म्हणाले, 'सीते, तू पाहुण्याचे शरीर अजून धुतले नाहीस.'
जंघायुगेऽतिथेरस्य मलं चास्यं मलान्वितम् । सम्यक्प्रक्षालय मुखं द्विजो न सहते मलम्
पाहुण्याच्या पायांवर आणि तोंडावर अजूनही मळ आहे; त्याचे तोंड नीट धुऊन काढ, कारण ब्राह्मण मळ सहन करू शकत नाही.
सीतोवाच- अथ प्रक्षालितं सम्यगिदानीं निर्गतं पुनः । राम उवाच- पुनः प्रक्षालय मलं दोषः स्यादन्यथा मम
सीता म्हणाली: 'आता नीट धुतले आहे आणि मळ निघून गेला आहे.' राम म्हणाले: 'पुन्हा मळ धुऊन काढ, नाहीतर माझी चूक ठरेल.'
अथ सीता तथा कृत्वा तूष्णीमेव बभूव ह । आह रामं च सीतां च द्विजः परमकोपवान्
मग सीतेने तसेच केले आणि गप्प बसली. तेव्हा ब्राह्मण अत्यंत रागाने राम आणि सीतेला बोलू लागला.
पादौ यौ मम राजेंद्र तौ सीता लंबयेदिति । भवान्करौ च भरतो मम वीजं प्रयच्छतु
'राजा, सीतेने माझे पाय धरावेत आणि भरताने आपल्या हाताने मला बी द्यावे.'
लक्ष्मणः केशनिचय प्रसाधनकरो भवेत् । शत्रुघ्नः श्लेष्मनिर्मुक्तिं स्ववस्त्रेण करोतु मे
'लक्ष्मण माझे केस नीट करावा आणि शत्रुघ्नाने आपल्या वस्त्राने माझा कफ काढावा.'
सूत उवाच- अथ ते चक्रुरतिथेरशेषमुदितं तथा । तथापुर्विस्मयं विप्रा नरवानरराक्षसाः
सारथी म्हणतो: मग त्यांनी पाहुण्याच्या सर्व मागण्या पूर्ण केल्या. ब्राह्मण, माणसे, वानर आणि राक्षस पुन्हा एकदा आश्चर्यचकित झाले.
शिवा देवी च शंभुश्च सभ्रूभंगमुदैक्षताम् । मनसा चाप्यभाषेतामतिथिःशंभुरेव च
शिवा देवी आणि शंभू यांनी भुवया उंचावून हे पाहिले; त्यांच्या मनात पाहुणा आणि शंभू यांच्यात संवाद झाला.
अतिथिश्च प्रसन्नोऽभू च्छंखचक्रगदाधरः । पीतांबरः समस्तांगभूषितोऽतीव दीप्तिमान्
पाहुणा प्रसन्न झाला आणि शंख, चक्र, गदा धारण केलेला, पिवळ्या वस्त्रातील, सर्वांगाने अलंकृत आणि अत्यंत तेजस्वी शंभू तिथे प्रकट झाला.
यः पुराराधितः शंभुः प्रसन्नोऽभूत्त्रिलोचनः । शुद्धस्फटिकसंकाशः सर्वाभरणभूषितः
पूर्वी ज्याला भक्तीने पूजलं गेलं, तो त्रिनेत्री शंभू प्रसन्न झाला; तो शुद्ध स्फटिकासारखा तेजस्वी दिसत होता आणि सर्व अलंकारांनी सजलेला होता.
कोटिसूर्य्यप्रतीकाशः किरीटीकरुणानिधिः । आलंब्य चक्रिणः पाणिमातिष्ठत सदाशिवः
कोटी सूर्यांसारखा प्रखर तेज असलेला, मुकुटधारी, करुणेचा सागर असलेला सदाशिव, चक्रधारीच्या हाताला धरून उभा राहिला.
रामः परमधर्म्मात्मा पुलकांचितविग्रहः । दंडवन्निपपातोर्व्यामानंदप्लाविते क्षणः
परम धर्मशील रामाचा देह आनंदाने रोमांचित झाला; तो क्षणभर आनंदाने भरून जमिनीवर दंडवत पडला.
अनमन्भ्रातरस्तस्य दंडवद्भूतले स्थिताः । शिव उत्थाप्य काकुत्स्थमालिंग्याघ्राय मस्तकम्
त्याचे भाऊही जमिनीवर दंडवत घालून बसले; शंकराने काकुत्स्थाला उचलून, मिठी मारली आणि त्याचे डोके शिरावरून वास घेतले.